zaterdag 27 juli 2024

Tegendraads van nature

Een aarts non-conformist. Maak daar maar eens fatsoenlijk Nederlands van. Tegendraads van nature? Dat kenmerkte in elk geval Jos Kessels, afgelopen donderdag òp 71-jarige leeftijd overleden. Colomnist van het Eindhovens Dagblad. Op woensdag 29 mei ontbrak hij voor het eerst in de krant en stond onder het stuk van een vervanger: 'Jos Kessels is afwezig'. Verontrustend want dat was hij nooit op drie vaste dagen in de week. Van vakantie had hij zijn bekomst. Hoe weten we dat? Doordat Jos altijd heel openhartig was over zichzelf en alles wat hem bezig hield. Ook over zijn lichamelijke achteruitgang, zijn verstoktheid aan het roken, zijn liefde voor zwaar Belgisch bier. Dingen die de dokters hem natuurlijk verboden hadden.

Jos kwam uit het Limburgse Nederweert en verwees regelmatig naar zijn jeugd, die zich kenmerkte door zijn roodharigheid. Op het plaatselijke voetbalveld wist hij de daaruit voortvloeiende pesterijtjes ruimschoots te compenseren. Zijn tegendraadsheid leek hij te hebben geërfd van zijn moeder die hij altijd liefdevol beschreef, zoals bij haar uitspraak op het eind van haar leven: 'Aan mijn lijf geen polonaise'. Zelf werd hij in die fase door iemand benaderd met de woorden 'Ik houd van je'. Typisch Jos: 'Iedereen mag van mj houden, als ze mij maar met rust laten'.

Niet iedereen keek uit naar Josdag, zoals hier in huis. Want non-conformisme gaat immers in tegen wat de massa mooi en leuk vind. En Jos zette zich daar juist tegen af. De krant stond hem dat toe. Zelfs als hij zich keerde tegen het feit dat driekwart van de inhoud van de Brabantse dagbladen tegenwoordig in Rotterdam wordt gemaakt.

Het ziet er niet naar uit dat het gebruik, een selectie uit zijn aanvankelijk dagelijkse columns te bundelen, praktijk wordt. Ik denk dat Jos daar niet voor zou hebben gevoeld, zoals-ie ook met ironische argwaan heeft gekeken naar de digitalisering. Totdat hij er, meer aan huis gebonden en geholpen door zijn geliefde dochter, niet meer om de laptop en het internet heen kon..

woensdag 17 juli 2024

Vervelend als je op straat naar plee moet

De Nationale Vereniging De Zonnebloem bestaat 75 jaar en organiseert ter gelegenheid daarvan onder meer een reizende tentoonstelling die aandacht vraagt voor de problemen waarmee mensen met een beperking met name in het openbaar te kampen hebben. Boven het persbericht hierover staat de kopsuggestie: 'Zonnebloem roept kabinet op om ontoegankelijkheid serieus te nemen'. De vraag die zich opdringt is, wat is een menselijke beperking? De expositie geeft ook daar natuurlijk een antwoord op.

Ik stel deze vraag aan de orde, om – facetje – het in Nederland bijzonder vervelend is als je ineens op straat naar de plee moet. Ik begrijp dat dit vooral vrouwen op leeftijd nogal eens overkomt. Hoewel, onlangs zag ik een meid op een gazon – min of meer achter een boom, dat wel – uit de broek gaan. Grensoverschrijdend gedrag maar dan anders. Een mij bekende vrouw kwam ongeveer tezelfdertijd zich ziek voelend thuis nadat haar hoge nood in diverse winkels werd beantwoord met 'dat kan hier helaas niet'. 

Wat wel kan is natuurlijk iets consumeren in een horecagelegenheid. Of voor 60 eurocent (wie heeft nog dubbeltjes in z'n portemonnee?) zo'n gelegenheid bezoeken. Dat schijnt sporadisch mogelijk te zijn.

Het ontbreekt 'gewoon' in dit land aan openbare toiletten. Aan onze winkelcentra wordt van alles gedaan met het accent op reuring. Ik pleit voor een prijs voor de gemeente die hier effectief wat aan doet.


dinsdag 16 juli 2024

Kijk uit met monumenten

In Amsterdam, nog wel op het Leidseplein, is een standbeeld, nou ja een monument, onthuld ter nagedachtenis van Peter R. de Vries, misdaadverslaggever. De moord van drie jaar geleden ligt ons nog ver in het geheugen en de verdiensten van De Vries zijn niet aan twijfel onderhevig. Toch heb ik de neiging, om aan een (weer eens) typisch Amsterdams initiatief te denken, maar dat terzijde. In het algemeen denk ik dat voorzichtigheid met het oprichten van standbeelden/monumenten ter ere van wie dan ook geboden is.

Jan Pietersz Coen, Groot Inwoner van Hoorn, is in ons land het klassieke voorbeeld, Je moet liefst voorkomen dat je er achteraf een bordje bij moet plaatsen waarop staat dat zo iemand omstreden is. Ter verduidelijking: Coen was een aartskolonialist die in alle denkbare mogelijkheden fout is geweest.

Wat volgens mij voor monumenten moet gelden, betreft ook straatnamen. In Breda heeft men eens 'n straat moeten hernoemen die aan een hoge rijksambtenaar was gewijd, van wie achteraf werd vastgesteld dat hij met de Duitse bezetter had geheuld. Een journalist (toen nog zonder de volgens mij op marketing gerichte toevoeging onderzoeks-) ter plaatse had van de actie tot naamswijziging zo ongeveer z'n levenswerk gemaakt.

In Nederland krijgen leden van het Oranjehuis als automatisch een straatnaam. Zo ook Bernhard van Lippe Biesterfeld, de prins gemaal van koningin Juliana, die bij zijn leven al 'Schavuit van Oranje' werd genoemd en na zijn dood definitief werd ontmaskerd als een notoire leugenaar. Een aantal gemeenten heeft inmiddels zijn conclusies getrokken.

Soms plaatst een naar een persoon genoemde straat je trouwens voor een raadsel. Wie was bij voorbeeld in Best Secretaris Jansen en wat was de reden om hem deze eer te bewijzen? Het stikt van de secretarissen. En, o ja, Willem Lumey, commandant van de Geuzen tijdens de Tachtigjarige Oorlog, bijgenaamd Het Everzwijn, die verantwoordelijk was voor het ophangen van een aantal religieuzen (de Martelaren van Gorkum) in Brielle. Ik heb eens geprobeerd, samen met wijlen Rob Ruggenberg, de leerlingen van de aan de Lumeystraat gelegen protestantse school hierover voor te lichten. Het is er niet van gekomen.



maandag 17 juni 2024

Grote monden en korte lontjes

Het moet ergens in de jaren zeventig zijn geweest. Ik liep in een centrale hal van het krantengebouw op de vleugeldeuren naar de redactie toe. Een veel jongere collega liep voor me uit, keek op noch om, botste de deuren open en ging me voor. Ik vond dat frappant. Dit was ons namelijk niet zo geleerd. 'Altijd even kijken of je niemand in de weg zit.' Zoiets. Ja, de tijden zijn veranderd. Ten goede? Nou nee. Zegt deze oude man zonder de overtuiging dat 'vroeger alles beter was'.

Als mijn vader op het trottoir een hem bekende vrouw tegenkwam, ging hij zo nodig de stoep af en groette haar, even zijn hoed lichtend. Ik realiseer me dat ik tegenwoordig vaak ook zo'n hoed draag, een doodgewoon ding, dat onlangs aan een schoolkind de kreet ontlokte: kojbojhoed! Dit even ter verdere illustratie van 'veranderende tijden'.

Henri Bontenbal, van wie ik wel eens denk 'jammer dat-ie niet van mijn partij is', reageerde vandaag op X (voorheen Twitter) op de extra maatregelen die Albert Heijn nodig acht tegen grote monden en korte lontjes, blijkbaar onophoudelijk door klanten in stelling gebracht tegen het supermarktpersoneel. Bontenbal:  'Heel zorgelijk dat dit nodig is. Zo 'n samenleving levert alleen maar verliezers op.'

Valt het je ook wel eens op? Iedereen is in de eerste plaats met zichzelf bezig. Het denken aan de ander is de gemiddelde mens niet geleerd. Goed gezien, ik ben in de sfeer van de opvoeding beland. In een wereld waarin jongeren ongestraft kunnen zeggen: dat maak ik zelf wel uit.


donderdag 13 juni 2024

Handen

'De dokter waste zijn handen, toen hij daarmee klaar was zwaaide hij om onbegrijpelijke redenen met zijn rechterhand door de lucht (...)’ Arnon Grunberg in zijn nieuwste roman Zevenpoot.

Stond ik net op het punt, ‘n stukje te schrijven over handen, in het bijzonder handen die je op tv ziet.

Best wel verstandig daar niet teveel op te letten, op die tv-handen bedoel ik, want dan gaan ze je irriteren. Terwijl handgebaren toch heel normaal zijn, ter onderstreping van wat je betoogt. Maar ja, Grunberg heeft het over ‘onbegrijpelijke redenen’ en dat is vaak bij mij de bron van irritatie, al hoor ik je al roepen: mens erger je niet.

Nochtans, het lijkt vaak of mensen geen raad weten met hun handen. Een klassiek verhaal luidt dat zulks een probleem vormde (vormt?) bij het amateurtoneel. Ooit loste men dat op met een sigarettenkoker. Het uit zo’n plat, al dan niet namaak zilveren doosje halen van eem sigaret, het presenteren, zachtjes met de sigaret kloppen op het deksel enz. gaven immers de handen wat te doen.

Het kon bij die amateurs ook wel eens volledig uit de hand lopen. Zoals die keer dat iemand het toneel opstormde met de woorden: Mannen! Mannen met hellebaarden en zijn kreet nog wat kracht bij zette door zijn omgekeerde handpalm ter hoogte van z’n navel te houden. Zie je het voor je?

TV-presentatoren hebben het soms makkelijker. Ze treden je met over elkaar geslagen armen (als verdedigend) tegemoet, laten hun handen rusten op een tafel of bureau of houden een documentje vast.

donderdag 23 mei 2024

Ontlezing bevorderd

Een van de veel bekritiseerde afspraken in het coalitieakkoord is de drastische verhoging van de btw  van 9 naar 21 procent op gedrukte media als boeken en kranten. Ik heb op mijn beurt de  petitie van CPNB ondertekend, aldus behorend tot de tot dusver bijna 36.000 mensen die dit plan als 'waardeloos' van  de hand wijzen. Is dit soms ook de praktijk van Wilders' bejegening van journalisten als 'tuig van de richel'?

Het behoeft geen betoog dat het duurder maken van boeken, kranten en tijdschriften de ontlezing, dus het verder inzakken van de taalvaardigheid bevordert. Van dit verschijnsel zien we dagelijks onder veelal jonge professionelen de gevolgen:

Een presentator op NPO: 'Deze wetenschapper gaat met emiraat' (emeritaat).

Krantenkop: 'Raad gruwelt van (...)' (gruwt).

Scriptie van een student: 'lijndraad'  (leidraad).

Sommige versprekingen of verschrijvingen gaan onder het mom van taalverandering een leven leiden en krijgen zelfs na 'n tijdje een legitimatie in het Groot Woordenboek. Voorbeeld daarvan, sinds het ook regelmatig door gevestigde schrijvers wordt toegepast? 'De straat is vernoemd naar Pietje Puk'. Was ooit 'genoemd naar', waarna Pietje (en niet de straat) was vernoemd.

Dit heeft mij tot de constatering gebracht: taalverandering is normaal; taalverarming is betreurenswaardig. 

Dit alles is het gevolg van slecht taalonderwijs en (mede in verband hiermee) ontlezing.

Donder dus op met je btw-verhoging.


woensdag 8 mei 2024

De Stop

Hij was ongetwijfeld de lelijkste man die ik in mijn jeugd heb gekend. Van buiten hè? Want om zijn innerlijk werd hij door menigeen op handen gedragen. Zeker bij Boerke Verschuren in 't Ginneken, toen de weduwe van het echte boerke daar nog de scepter zwaaide. Menig borreltje, al dan niet aangeboden door zijn mede-klanten heeft-ie daar naar binnen geslagen. Hij heette D.A, de Stoppelaar. Van Didericus Anton, maar hij hield het bij Anton, want Diederik, dat kon niet in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Van zijn uiterlijk wil ik verder niet teveel zeggen. Je zult maar de kenmerken hebben die de indruk (of de wetenschap) bevestigen dat de mens afstamt van de aap. Naar verluidt is dat nog enigermate gecorrigeerd bij een operatie na een auto-ongeval.

Anton was journalist. Freelance zouden we nu zeggen, want het zal duidelijk zijn dat hij om zijn uiterlijk niet met gejuich in vaste dienst werd aangenomen. Dit laatste is een veronderstelling mijnerzijds. Hij scharrelde z'n kostje met krantenverslagjes in de trant van 'Aquariumvereniging Rasbora vergaderde onder voorzitterschap van...' In vakanties viel hij wel eens in als corrector bij de krant. Als hij dan, uit behoefte aan enige beweging, het redactielokaal heen en weer begon te lopen, joeg-ie de redactiesecretaresse de stuipen op het lijf. Hij was niettemin een scherpe, zo niet grappige waarnemer. Als rechtbankverslaggever opende hij eens de deur van de wc en: 'wie zat daar, als een kloek op d'r eieren? Meester Smits!' Hij sprak enigszins geaffecteerd. Mijn papa wist dan ook respectvol te melden: 'zijn vader was vicepresident van de rechtbank in Middelburg'.

's Zaterdags kwam hij bij ons eten en dan had hij altijd wel iets te melden, in de zin van: 'er was een demonstratie van de Teolin (verffabriek, G.) waarbij brand werd gesticht. Het huis brandde af en de verf bleef staan!' Mijn moeder: 'Anton, daar trap ik niet in.'

De Stop moet een enorme bibliotheek hebben gehad. Af en toe stopte hij mij een meestal geschiedkundig werk toe, met als opdracht: Van oewe gewitwel. Seksueel moet De Stop het echte leven hebben gemist. Naar zijn geaardheid is het achteraf gissen. Hij placht ietwat verstolen daar mijn blote scoutingbenen te kijken. Toen ik allang het huis uit was, wist mijn jongere broer te melden dat hij bij een prostituee was ingetrokken.


vrijdag 3 mei 2024

Slecht nieuws

 Als Levensmaatje 's morgens de krant openslaat roept ze wel eens Wat nu weer? Want goed nieuws is geen nieuws, is zelfs ooit proefondervindelijk (met 'n eenmalige Goed Nieuws Krant) bewezen. Vandaag zou er weer aanleiding zijn tot zo'n uitroep, want de krant meldt op de voorpagina dat er recentelijk voor 250 miljoen van bouwplaatsen is gestolen.

De diefstallen, door criminelen grondig voorbereid met spiedende drones, zouden leiden tot vertraging van bouwprojecten en stijging van de prijzen. Je moet toch een motief hebben om het leven duurder te maken, denk ik dan wantrouwig.

Maar slecht nieuws kan ook min of meer grappig zijn, al zal men daar verschillend over denken. Immers tegenover elke mening, vooral op sociale media (het blijft een rare benaming) staat er wel een die daaraan tegengesteld is. Komisch vind ik in elk geval het bericht van Radio 1.be dat in Belgisch Limburg 600 mensen hun rijbewijs tien dagen kwijt zijn nadat ze waren betrapt op gehannes met hun telefoon in een rijdende auto. Ze zagen daardoor zelfs de politie over het hoofd. Een lichte straf trouwens, in aanmerking genomen dat de gemiddelde Belg met de auto naar de wc gaat. Dit laatste is een losse constatering mijnerzijds, zeg ik er maar bij voor het geval iemand er anders over denkt.


donderdag 11 april 2024

'Journalistiek is een vak'

Journalistiek is een vak laat de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) ons regelmatig weten. Via social media, dat wel. Die zijn immers niet meer weg te denken uit onze informatievoorziening. Hoewel... ze zorgen ook voor chaos, constateerden Roeland Schweitzer en Willem Wansink acht jaar geleden al in hun boekje Iedereen Journalist. Gelukkig zijn er de reguliere media, waarvan je mag aannemen dat ze orde scheppen in die chaos. Maar is dat in de praktijk ook zo? Ik heb soms m'n twijfels.

Laten we eens kijken hoe de regionale krant aan de hand van die social media de beëindiging van een wat wordt genoemd 'een groot illegaal dansfeest' in Best aanpakt. Dankzij die media waren daar meer dan duizend mensen op af gekomen. Er wordt uitgebreid gebruik gemaakt van gedeelde beelden op X en reacties in het popie-jopie-taalgebruik waarvan sommigen zich daar bedienen.

De verslaggever laat niet na beweringen op het voormalige Twitter te citeren over excessief politiegeweld. De filmopnamen zijn onduidelijk, geeft-ie toe, maar 'gelukkig' is er de vrouw die buiten beeld zegt dat politieagenten van iemand 'helemaal z'n hoofd hebben ingetrapt'. Het ene moment klinkt de bewering dat de 'mishandelde' niet meer zelfstandig kon lopen en moest worden weggesleept, maar uiteindelijk ziet de journalist op het filmpje dat hij tussen twee politiemensen meeloopt.

Het enige citaat wat er volgens mij echt toe doet is de verklaring van het Openbaar Ministerie over het geweld waarmee de politie te maken kreeg en 'een aandeel' van de meegenomen verdachte in dat geweld. En, o ja, de politie doet aan zelfonderzoek.

Journalistiek is inderdaad een vak, ondanks de – ook zoiets – de onophoudelijke aandacht voor een kletsmajoor als Johan Derksen.

zaterdag 6 april 2024

Honger

Van mijn vader mochten wij niet zeggen 'ik heb honger'. Trek was het aanvaardbare alternatief. Hij zei ooit: 'Ik heb de echte honger gekend'. In de negentiende eeuw, begreep ik. Hij was 3 jaar toen mijn grootvader overleed. Mijn oma voorzag in het onderhoud van haar gezin met wat je kunt beschouwen als de luxe was voor welgestelden. Mijn vader moest dan in de vrieskou zo'n gestreken overhemd op z'n handpalmen naar de klant brengen.

In de Tweede Wereldoorlog hebben wij niet echt honger geleden, maar het was wel karig, hoewel mijn moeder een boeren adres had, waar trouw aan ons werd gedacht. Bij een andere boer konden we ook terecht, maar dan wel bij inlevering van kostbaarheden uit ons huis, zoals het tafelzilver. Wrange ervaring van mijn ouders, die als voordrachtkunstenaars op een priesterfeest bij die boer mochten optreden, in ruil voor deelname aan de maaltijd: de tafel was gedekt met dat ingeleverde zilver.

Na de bevrijding van het zuiden werd het mij via keuring bij de GGD gegund, deel te nemen aan een kinderuitzending naar Engeland. Motief: ondervoeding. Met andere woorden, het had beter gekund. Mijn twee jaar jonger broertje mocht niet mee (slechts één uit hetzelfde gezin), maar werd later wel liefderijk voor 'n tijdje opgenomen in het gezin van een West-Vlaamse 'rustend landbouwer'. Andere boerenkoek,.

Aan deze dingen moest ik denken bij de aanhoudende berichten over die hongerlijders in de Gazastrook. Echte honger.

zaterdag 23 maart 2024

Een geval van AZC

Een goed gemeenteraadsverslag is nooit weg. Dit is niet zomaar een kreet. Het is namelijk langzamerhand bekend, dat regionale kranten in Nederland het op dit punt nogal eens laten afweten. Waarom, laat ik in het midden. Natuurlijk zit dit de betrokken gemeenten dwars. Sommigen trachten het probleem te ondervangen door de aanstelling van een journalist, die onder meer de taak van het raadsverslag op zich neemt. Dat is dan een journalist tussen aanhalingstekens, want de verslaggever dient onafhankelijk te zijn. Althans in redelijke mate, want bij de onafhankelijkheid van de gemiddelde aan een krant verbonden journalist zijn volgens mij vraagtekens te zetten. Schluss, want de aanleiding tot dit stukje is namelijk een goed raadsverslag in het Eindhovens Dagblad. Dat verhaal gaat over de vestiging van een asielzoekerscentrum (azc) in Nuenen.

Genoemde krant meldt dus dat een krappe meerderheid van de gemeenteraad van Nuenen c.a. 'alsnog heeft ingestemd met zo'n azc voor 159 à 196 vluchtelingen'. Voorlopig voor vijf jaar, maar het kan best tien jaar worden.

Het is duidelijk dat het hier gaat om een geval van azc, zoals die zich overal in het land kunnen voordoen. Het probleem is overbekend: de wantoestanden in Ter Apel, de huiverigheid zo niet de onwil in andere gemeenten in den lande om die last van de Groningse gemeente ten dele over te nemen. De gesignaleerde onwil, laksheid, huiver, enfin vul maar in, heeft zoals bekend geleid tot de zogenaamde spreidingswet. Gemeenten die besluiten, iets aan de opvang van vluchtelingen te doen, laten zich niet altijd leiden door menslievendheid, maar realiseren zich vaak dat zij er anders van bovenaf toe zullen worden gedwongen. In Nuenen spelen, zo blijkt uit het raadsverslag, beide factoren een rol.

De politieke knoop zit 'm ook in het Nuenense geval in de beroering onder omwonenden van het toekomstige azc. Vandaar dat sommige fracties liever een spreiding over drie kleinere locaties bepleitten, lees ik. 'Dat vergroot de kans op veiligheid, integratie en acceptatie.' Uiteindelijk zou dat toch te duur worden, verkondigde het dagelijks bestuur van de gemeente, en tot veel vertraging leiden. Nog meer vertraging? Het plan is nota bene in 2023 gelanceerd en de gekozen locatie zou pas in de loop van 2025 gebruiksklaar kunnen zijn.

Sorry, Ter Apel, het wil maar niet opschieten.

maandag 11 maart 2024

Betaal of...

Cyber en cybercriminaliteit, wat is dat? Zo is het ongeveer gesteld met de gemiddelde mens van de 21e eeuw. Nochtans, de waarschuwingen voor digitale fraudeurs, afkomstig van onder anderen de banken, zijn niet van de lucht. En vergeet de verhalen niet van slachtoffers die uitroepen 'hoe heb ik zo stom kunnen zijn?' In de val getrapt van klootzakken die zomaar aan de deur stonden met een of andere smoes of online een hengeltje uitwierpen met het doel, de ander tot betalen aan te sporen, zo niet te dwingen.

Is aan de orde van de dag. Vorige week kreeg ik zomaar een SMS met de 'waarschuwing': direct je schuld van 1237 euro betalen! Kletskoek, ik heb helemaal geen schulden. Vandaag meldt de krant

'Digitale fraudeur blijft meestal buiten schot' en: 'Rapport: te weinig kennis en ervaring bij de politie'. Dat laatste blijkt (uit de staart van het verhaal) in zoverre mee te vallen dat de cijfers uit het geciteerde, alarmerende rapport stammen uit een periode van voor 2020. De landelijke korpsleiding van de politie laat weten dat de vaardigheid inmiddels is verbeterd. Wat natuurlijk niet betekent (en da's natuurlijk mijn conclusie) dat voortdurende waarschuwingen niet op hun plaats zijn. Zie het lullige SMS-je in mijn digitale box.

Aarzel dus niet in concrete gevallen aangifte bij de politie te doen. Ik zou daar nog iets aan willen toevoegen. Moet het altijd een aangifte zijn? Ik vind dat ook onnozel lijkende gevallen, zoals dat SMS-je ter kennis van gespecialiseerde functionarissen moeten worden gebracht. Ter versterking van de 'kennis en ervaring'. Dat hoeft niet per door velen als 'te ingewikkeld' beschouwde chatboxen. Over dat laatste gesproken, ik ben onlangs van zo'n medium afgehaakt, nadat een zekere Chantal mijn vraag begon te beantwoorden met: 'Goeje vraag' en me vervolgens het bos instuurde. Nee, gewoon een mailadres van een deskundige politionele persoon, waar je met je ervaren gekkigheid terecht kunt. Is dat nou zo moeilijk?

donderdag 7 maart 2024

Even twee weken wachten

Een rechter verbiedt de krant een verhaal te publiceren, nadat iemand de zaak heeft aangekaart omdat hij meent dat zijn veiligheid in het geding is. De journalistiek staat op z'n achterste benen, want persvrijheid. Een hogere rechter gaat daarin mee; de persvrijheid en dus (voor even) de democratie gered. Tja, hoe vrij is de pers? Dit zijn zaken die ons in deze tijd van zinloos geweld aanhoudend bezig houden, maar als het dienaangaande over het beleid van de media gaat, zijn er toch wel vraagtekens te plaatsen.

Neem nou het duidelijk uit de VS overgewaaide wapen- en vuurwerkgeweld. Imitatiegedrag is aan de orde van de dag, heb ik al eens geconstateerd. Natuurlijk kun je dat als pers (gedrukt of niet) moeilijk negeren, al was het alleen maar vanwege de hijgerige concurrentie. Gemist is al gauw een dramatisch gegeven in die kringen. En publiciteit is bovendien niet zelden het secundaire doel van de daders. Aandacht!

Wat bij het gesignaleerde geweld opvalt is de machteloosheid van de betrokken overheid. De vraag is hoe en in welke mate je daar als medium de aandacht op moet vestigen. Als automatisch dringt zich bij mij een oud adagium op: 'schrijven is de kunst van het weglaten'. Maar het gaat hier niet in de eerste plaats om 'kunst'. Wel over verantwoordelijkheid.

Om maar eens 'n voorbeeld te noemen: een burgemeester besluit op grond van zijn bevoegdheden aangaande de handhaving van de openbare orde, tot het laten plaatsen van een camera op een plek waar herhaling van een vuurwerk-aanslag kan worden verwacht. Natuurlijk is dat 'nieuws'. Maar moet daar ook bij worden vermeld (en dat is een vraag die de verantwoordelijke journalist c.q. zijn leidinggevende zich moet stellen) dat die camera daar twee weken blijft staan? Want de dader/aandachttrekker weet dan precies hoe lang hij op de plaats delict moet wegblijven. Die camera heeft daardoor totaal geen zin en de bestuurder staat met zijn machteloosheid te kijk.

dinsdag 5 maart 2024

Kiske

Waarom was Kees Rijvers voor mij als niet-liefhebber de belangrijkste voetballer van Nederland? Typisch een vraag van een stokoude man. Omdat ik Kiske in 1953 in de weer zag bij NAC, toen mij door m'n toenmalige hoofdredacteur was opgedragen, in het kader van m'n  journalistieke opleiding naar zo'n zondagse wedstrijd te gaan. Ik weet niet eens meer tegen wie of wat er werd gespeeld. Rijvers' verdere carrière is dus aan mij minder besteed, behalve dan iets in de geest van daar is onze Kiske weer. 

Hoe belangrijk de latere bondscoach evenwel was, lees ik in het stuk naar aanleiding van zijn overlijden (op maar liefst 97-jarige leeftijd!) in het Eindhovens Dagblad. Wat wil je, als trainer van PSV heeft hij die club op het niveau gebracht, waardoor ze nu een internationale status heeft. Zoiets. En om de krant te citeren, een Willy van de Kerkhof (Skieten Willy!) laat weten dat hij en zijn broer René zonder dat Kiske een totaal andere carrière zouden hebben gehad.

Wat heb ik allemaal gemist door mijn inertie jegens het voetbal? Godzalhetweten. Je zult maar door het leven gaan met alleen maar de herinnering aan het zwoegende 25-jarige kereltje op het oude Bredase veld. En aan de opdracht die ik toen kreeg, om de puntenlijstjes op te stellen, teneinde die in het oude pand van De Stem aan de Reigerstraat in het centrum voor de ramen te hangen. Alles gebeurde toen nog analoog; je fietste naar de stad om de voetbaluitslagen te vernemen, net als die van de verkiezingen trouwens.

Kees Rijvers was kennelijk 'n groot man. Gelukkig zijn er velen die daarvan kunnen getuigen.

vrijdag 9 februari 2024

Ben je BN-er? Kijk uit!

Ben je een Bekende Nederlander? Kijk dan wel uit. Binnen de kortste keren circuleren er verhalen over grensoverschrijdend gedrag van jouw kant. Nu is cabaretier Theo Maassen weer aan de beurt. ‘Huiselijk geweld’. Een veelgelezen roddelblad deed er z’n voordeel mee en, ja hoor, de traditionele pers vindt weer eens ‘dat ze er niet omheen kan’. Ook als duidelijk blijkt dat er niks van waar is. Nattevingerwerk.

Uit en te na wordt het hele verhaal uit de doeken gedaan, terwijl Maassen in eerste instantie terecht dacht: zo’n kletsblaadje, daar maak je je toch niet druk om, dat laat je toch links liggen?

De hoofdredacteur van dat blaadje, sowieso een kletsfiguur weten we van de incidenteel bekeken commerciële tv, zegt onder meer dat ‘wij ons baseren op appberichten’ Ah zo. De eerlijkheid gebiedt mij toe te geven dat ik dat laatste ontleen aan de ‘echte’ journalistiek. Toch nog ergens goed voor, al bevestigt het dat ‘t wel moeilijk is als integer journalist roddel over BN-ers te negeren. Kwestie van wat meer doordenken en zelfbeheersing?

woensdag 7 februari 2024

Twijfels over fusie Best-Oirschot

De gemeenteraad van Oirschot kaartte het als financieel meest belanghebbende aan, maar Best twijfelt over een eventuele fusie, zo begrijp ik uit een raadsverslag in het Eindhovens Dagblad. De zekerheid is nog ver weg en een vraag die is opgeworpen luidt: wat vinden de inwoners ervan. Als dat maar niet uitdraait op referenda, want de uitkomst daarvan lijkt me, althans in Best, nogal voorspelbaar. Emoties hè? Meer dan 200 jaar geleden werd Best van Oirschot losgekoppeld en dat ligt nog altijd gevoelig. Althans bij de ouderen. Jonge mensen en nieuwkomers zal het worst wezen, denk ik.

Er moet zo nodig à raison van weet ik veel weer een extern onderzoeksbureau worden ingeschakeld, want afgaan op een dito actie van Oirschot, dat doe je natuurlijk niet. In een eerder stadium heb ik al eens gesuggereerd, de provincie in het proces te betrekken, maar die blijft in de beraadslaging tot dusver buiten beeld. Erg raar, want waar is de provincie anders voor? Ze hebben daar veel ervaring met gemeentelijke herindelingen in Brabant. We betalen als burgers ook voor deze zogenaamde bestuurslaag, via een extra toeslag (opcenten) bij de motorrijtuigenbelasting. En tenslotte: het wemelt van de bestuurskundigen die van aandacht houden.

zaterdag 3 februari 2024

Computernerds dromen van rijkdom

In de VS zie je een soort wedstrijd tussen Marc Zuckerberg, Bill Gates en Elon Musk Wie is de rijkste? Zoals zowat alles wat in Amerika gebeurt 'inspireert' het leven bij ons. Of je het nou leuk vindt of niet. Zeker twee van de genoemde rijkaards zijn op zolder begonnen als computernerd. Ook van dat gegeven gaat een zekere stimulans uit: 'wees nerd en je wordt rijk'. Zoiets.

Waar leid ik de, laat ik zeggen besmettelijkheid van de Amerikaanse wedloop op het digitale wereldje ten onzent uit af? Ik overdrijf niet als ik beweer dat het 'n cowboy-business is. Dat merk je aan alles. Om maar iets te noemen, ik heb een fatsoenlijke virusscanner op onze computers, inclusief telefoons. Voor de licentie van deze, wat heet, totale protectie betaal ik braaf jaarlijks een bedrag. Toch sturen de makers/exploitanten van deze software mij regelmatig berichten (zogenaamde popups) waarin zij mij mededelen 'dat het nog beter kan', uiteraard à raison van het een en ander. Hoe kan dat nou? Ik ben toch maximaal beschermd? Er zijn overigens ook valse mails in omloop met het logo van hetzelfde bedrijf; cybercriminaliteit is overal.

Waar ik ook gek van word, zijn die updates, bij voorbeeld van Microsofts besturingssysteem Windows. Als ik de omschrijvingen lees die me worden voorgeschoteld, interesseren me die toevoegingen geen bal. Kun je het niet uitzetten? Ja, maar soms zitten er beveiligingsmaatregelen tussen en die kunnen (gezien hierboven gemelde criminaliteit) naar mijn idee 'onmisbaar' zijn.

Ik doe 'n poging tot analyse. Bij die softwarebedrijven zitten nerds, of zij die denken dat te zijn, respectievelijk het willen worden, in de droom zodoende ook rijk te worden. Teneinde bij de baas op te vallen, zitten ze voortdurend aan het product te sleutelen. En die baas is allerminst afkerig van die pogingen het product te 'verbeteren', want natuurlijk is dat in principe een geldmachine. De vraag is, trap je er in? Ik in elk geval niet, het risico nemend stom te zijn.

maandag 29 januari 2024

Carnaval heeft doodshemd aan

Met een van mijn hoofdredacteuren heb ik eens 'n korte discussie gehad over carnaval. Hij beweerde namelijk dat het feest in Eindhoven ouder was dan dat van Breda. Ik won met de opmerking dat de verovering van Breda door de troepen van Maurits op 4 maart 1590, die met het turfschip, mede te danken was aan het feit dat de Spaanse bezetting van het kasteel aldaar ondermaats was omdat de meeste soldaten in de stad aan het carnaval vieren waren. Eindhoven was toen nog 'n onbetekenend nest, om met Antoon Coolen te spreken. Zelfs de uitspraak van het woord carnaval (betekenis: afscheid van het vlees) in Oost-Brabant is niet authentiek met het accent op de eerste lettergreep, in plaats van op de laatste. Cárnaval in het oosten dateert, afgezien van Den Bosch, van na de Tweede Wereldoorlog, durf ik te beweren.

Volgens mij heeft het feest z'n doodshemd aan. Dat zal ik proberen uit te leggen. Carnaval is oorspronkelijk het feest van de gekte, van de drie (en niet vijf of meer) dagen dat je elkaar gemaskerd, al is het maar met een gordijntje (bestaat de dweil in Bergen op Zoom nog?) eens lekker de waarheid zegt. Ik geef toe, dát carnaval heb ik, nooit meegemaakt. Ik ga uit van de verhalen van mijn in Breda geboren vader. Die vertelde, hoe er in een gezin maanden werd gewerkt aan een linnen carnavalspak, van boven tot onder beplakt met postzegels. De drager liep de eerste prijs mis, doordat het pak scheurde toen hij zich op het bal in Concordia bukte om een eerzaam gevallen partner te helpen. Ooit hadden wij een logee uit de Achterhoek (de naam eindigde op ing) die niet wist wat hij met carnaval moest aantrekken. Mijn moeder, die overigens in Zuid-Holland was geboren (ze zei morgoggend in plaats van morgen vroeg) adviseerde hem: keer je colbert te binnenste buiten. Dat is het.

Dat het niet goed gaat met het hedendaagse carnaval, leid ik voornamelijk af uit een pagina in de krant, waarin met plaatjes en al het begrip lifestyle wordt toegepast op het feest: wat trek je aan en wat niet? Vinkjes en dodelijke kruisjes. Zelfs mijn geboren Eindhovense Levensmaatje knipperde verbaasd met de ogen.

vrijdag 5 januari 2024

De ellende geëxploiteerd

Nu half Nederland z'n zegje heeft gedaan over de zoveelste vuurwerkellende (sinds 1955 zag ik tot m'n verbazing via het Delpher krantenarchief) ben ik als spuit ellef aan de beurt. Met het risico van modder. Het wachten is op de definitieve cijfers aangaande doden, gewonden en materiële schade. Het antwoord van de politiek is onveranderlijk. Ze roept onacceptabel en blijft doof voor de volgens mij aangetoonde meerderheid van de bevolking die een landelijk vuurwerkverbod wil. Hoe noemen ze dit ook alweer? Kiezersangst. En die is de voornaamste belemmering van verandering ten goede richting de burger.

Laat ik het eens over de media hebben, de vuilnisbakken online en de traditionelen. Het lijdt geen twijfel dat het volk dat op 31/12 bij voorbeeld naar Helmond stroomde om zich daar over te geven aan een ware bommen- en granatenterreur via de social media is opgejut. Zoals de reguliere media de adem in de nek voelen van Facebook, TikTok, X en hoe ze verder ook mogen heten. En van elkaar natuurlijk, dat is altijd zo geweest. Het meeste van wat je 's morgens op pagina 1 van de krant ziet staan, was de avond te voren op het journaal of in andere actualiteiten-rubrieken te zien of te horen. Armzaligheid die tot afhaken stimuleert.

Je hoort ze als het ware denken, 'hoe zullen we dat nu weer eens aanpakken'. Vooral zo, dat het de jongeren aantrekt, vergeefse moeite zoals we allen weten. Dus vooral geen archaïsch taalgebruik; straattaal mag ook, ben je belazerd?

Zo ontstaan pogingen tot 'n soort literaire journalistiek, In hoeverre dat allemaal lukt, laat ik buiten beschouwing. Evenals de leesbaarheid van een en ander. Ik houd maar één vraag over: kan het ook 'n onsje minder met die exploitatie van de ellende? Al is het maar ter onderscheiding van het vuilnisbakkenras.

donderdag 14 december 2023

Ambtenaar op zijn beurt 't haasje

 Ambtenaren hebben altijd 'n beetje in het verdomhoekje gezeten. Komt het doordat ze voor hun als makkelijk beschouwd werk vanuit onze belastingcenten worden betaald? Of vanwege een als te frequent ervaren 'nee' op wensen en verzoeken? Al diep in de vorige eeuw klonken al dan niet flauwe grappen als: Hoe laat is het? – Vier uur, de ambtenaren beginnen zich al uit te rekken. De ambtenaren zijn nu echt in opspraak. Wie niet, zou je in deze tijd van polarisatie, van elkaar bekatten en beschuldigen kunnen vragen.

Het lijkt erop dat de ambtenaar op zijn/haar beurt het haasje is, als je de berichtgeving van de Brabantse kranten volgt. Vijf en vijftig gemeentelijke ambtenaren in deze provincie zouden in drie jaar tijd wegens een of andere vorm van wangedrag zijn ontslagen. Bij doorlezen blijkt trouwens, dat het tv-kanaal RTL op z'n minst het nodige voorwerk heeft gedaan. De onderzoekers aldaar weten opvallend genoeg aan de informatie toe te voegen dat een op de drie Brabantse gemeenten laat weten geen enkele officiële melding van ambtelijk over de schreef gaan te hebben ontvangen. Er is in dit geval door de Brabantse pers duidelijk 'geregionaliseerd'.

Is het verhaal niet 'n tikkeltje te modisch? Bedrijfsethicus prof. Wim Dubbink van de Tilburgse universiteit staat in elk geval klaar om te pleiten voor nader onderzoek. Hij vindt het te vroeg voor het 'trekken van zware conclusies uit de kale cijfers'. Dat laatste sterkt mij in de gedachte dat veel beschuldigingen van integriteitsschendingen tegenwoordig lijken op een vorm van afrekening. Barbertje moet hangen.

dinsdag 12 december 2023

Nieuw volkslied

Een nieuw volkslied. Nee, niet ter vervanging van het Wilhelmus, het gaat om dat van Breda. Astrid Kersseboom (ooit Omroep Brabant) wist vanmorgen op Radio 1 meteen dat er een bommetje is gelegd onder het lied van ergens uit de jaren dertig van de vorige eeuw dat begint met Temidden van de paarse heide.

Tijden veranderen dus, ik citeer even de beginzin uit BN-De Stem: 'Breda, jij bent een wereldstad, het mooie Kielegat.' Het lijkt me een contradictio in terminis en ook in tegenspraak met de verklaring van de makers dat 'het niets met carnaval te maken heeft'.

Toegegeven, de Paarse Heide is wel heel erg gedateerd en was altijd al ver van de werkelijkheid. Want dat brokske nauwelijks nog paars wordende hei aan de Galderseweg, mitsgaders de polder aan de noordkant van Breda maakt dat 'temidden' tot een leugen. Als schooljongens staken we er al de draak mee, bij het verplichte zingen eraan toevoegend: 'En moeder de pap is aangebrand en w'ebben geen lepels bij de hand'. Een mep van de meester riskerend.

Ik hoorde een fragmentje van de nieuwe creatie. Met de nodige percussie zoals het tegenwoordig hoort. Veel plezier ermee, al dan niet tijdens carnaval. 

maandag 27 november 2023

Herbestemming kerken blijft moeilijk

 De herbestemming van monumentale, gezichtsbepalende kerken in Nederland (en niet alleen hier) blijft een krikkele zaak. En: het is maar hoe je het benadert. Het Eindhovens Dagblad meldde zaterdag 'Communiebanken staan daklozenopvang in de weg'. Daarbij een interieurfoto van de Theresiakerk, gebouwd in de jaren twintig van de vorige eeuw in het stadsdeel Strijp. Het verschijnsel communiebank moet even worden uitgelegd, want de hostie wordt sinds jaar en dag staande ontvangen. En het altaar in het priesterkoor staat volgens de krant 'op het bordes'.

Niet alleen de communiebanken moeten volgens erfgoeddeskundigen blijven, maar dat geldt ook voor het altaar en de doopvont. Verwijdering wordt onverenigbaar geacht met die daklozenopvang in door het Oirschotse bedrijf De Meeuw in de kerk te realiseren woonunits. Geen idee wat ik me daarbij in dat interieur moet voorstellen, trouwens.

Te behouden kerken worden tegenwoordig voor van alles gebruikt. Soms zie je op tv aanvaardbare oplossingen, bij de inrichting tot particuliere bewoning, maar het kan ook zijn dat de pilsjes er in rond gaan en dat er wordt gedanst. Ik moet nodig eens gaan kijken in de voormalige Bernadettekerk te Spoordonk, nu die als gemeenschapshuis in gebruik is genomen. De geluiden zijn positief.

Architectuurhistoricus Herman Wesselink promoveert dezer dagen op 'Verleden, heden en toekomst van bedreigde Nederlandse kerkgebouwen'. In het derde deel van zijn proefschrift bespreekt hij 'een waarderingssysteem dat een bijdrage zou moeten leveren aan een zorgvuldig beleid' op dit punt.

Andere architectuurhistorici maken zich zorgen over het overal in het land verschijnen van 'tijdelijke' gebouwen, al dan niet voor bewoning, los van de algemeen bekritiseerde verdozing bij het plempen van expeditiecentra in het landschap. Maar da's weer een ander verhaal.

vrijdag 17 november 2023

Kinderen en stemrecht

Als het aan partij Volt ligt, u weet wel reeds vertegenwoordigd in de Tweede Kamer door Laurens Dassen uit Knegsel, wordt het actief stemrecht (deelname aan verkiezingen) verlaagd van 18 naar 16 jaar. Daar ben ik tegen en wel hierom...

Zelfs 18-jarigen zijn nog kinderen. En die zijn in van alles geïnteresseerd behalve in politiek. Hiermee zou dit stukje kunnen eindigen, ware het niet dat aan kinderen tegenwoordig onder meer in journaals van alles wordt gevraagd waarop ze dan doorgaans (zenuwachtig?) lacherig reageren.

Eerst maar een stukje geschiedenis. In 1850 werd het kiesrecht verleend vanaf 23 jaar. In 1896 werd de minimumleeftijd verhoogd naar 25 jaar, zo lees ik op parlement.com. Kort voor de verkiezingen van 1946 kwam de kiesgerechtigde leeftijd door een wijziging van de Kieswet op 23 jaar. In 1965 werd de kiesgerechtigde leeftijd verlaagd naar 21 jaar (effectief vanaf de verkiezingen van 1967) en in 1972 naar 18 jaar.

Wat de achterliggende motiveringen waren, kan ik zo gauw niet vinden, maar wat ik wel recentelijk meermalen heb opgevangen van mensen van wie je verwacht dat ze het weten kunnen is, dat de gemiddelde leeftijd waarop de ontwikkeling van de hersenen voltooid is rond de 25 jaar ligt. Mits er sprake is van weldenkendheid uiteraard, maar daar blijf ik buiten. De aangehaalde beweringen lijken overigens bevestigd te worden door het gedrag van de meeste twintigers.

In het Eindhovens Dagblad van heden tref ik een verhaal aan onder de kop Hoe krijg je mbo'ers het stemhok in? Op het eerste gezicht denk je dan, is dat niet wat stigmatiserend, maar het stuk is best interessant. Het gaat namelijk over de deelname aan een landelijk opgezet Verkiezingsfestival op een school in Eindhoven. De deelname van de leerlingen viel zeker niet tegen. En het verhaal eindigt grappig, al is het nogal onthullend over de waarde van zogenaamde kieswijzers. Vandaar dit citaat: De eerstejaars studente Pedagogisch Medewerker mag met haar 17 jaar nog niet stemmen, maar op basis van haar antwoorden zou 50Plus haar partij zijn. 'Dat is toch vreemd? Ik weet echt niet waarom. Een van de vragen is of je voor gratis vervoer voor 65-plussers bent. Ik heb ja gezegd. Misschien is dat het.'

Dit haalt mijn stelling over het denkvermogen van kinderen wel wat onderuit, maar ik blijf ten aanzien van de kiesgerechtigdheid toch maar bij m'n standpunt. 

donderdag 9 november 2023

Een bestuurder dicht bij de mensen

Kenmerkend voor Frank Houben, dezer dagen op 84-jarige leeftijd overleden, is ongetwijfeld dat hij een bestuurder was die dicht bij de mensen stond. In zekere zin waa hij daarmee z'n tijd vooruit, al is het de vraag of hij veel navolging heeft ondervonden.

Na zijn studies – onder meer een masteropleiding in de VS – was hij in 1968 als 30-jarige in de piepkleine Kempische grensgemeente Luyksgestel een van de jongste burgemeesters van Nederland. Toen ik als streekverslaggever kennis met hem kwam maken, ontving hij mij in de ambtswoning en voor ik het wist zat ik met zijn eerstgeborene op schoot.

Ik weet zeker dat Houben het in Luyksgestel niet gemakkelijk heeft gehad: kleine manipulatieve dorpspolitiek. Etten-Leur, de eerste industrialiserende gemeente in Brabant, moet hem beter hebben gelegen. Ook daar mocht ik hem interviewen. Over de milieutechnische aanpak, die hem na aan het hart lag. Het was zo ingewikkeld, dat ik van het schrijven van een verhaal afzag. Toen ik Frank Houben later op een CDA-bijeenkomst ontmoette, zei hij dat hij dat begreep.

Als commissaris van de koningin in Brabant heb ik Houben niet meegemaakt. Wel heb ik als kunstredacteur hem, thuis in Vught, nog eens gesproken over zijn literaire voorkeuren. Hij gaf mij Twee vierkante meter van Anton van Duinkerken mee.

Deze momenten en Houbens charme, vormen voor mij onuitwisbare herinneringen.

vrijdag 3 november 2023

Burgemeester, schud het stof maar af

Je moet tegenwoordig als bestuurder je woorden op een goudschaaltje wegen, voor je ze uitspreekt. (Politici laat ik in deze verkiezingstijd even buiten beschouwing.) Maar neem nu de burgemeester van Den Bosch, Jack Mikkers. Die bedoelde, zo liet hij Brabants Dagblad (BD) weten : 'De grootste groep veiligelanders die betrokken is bij overlast komt uit Marokko'. Maar toen hij op een bewonersbijeenkomst over de komst van een opvangcentrum voor 600 asielzoekers reageerde op een opmerking, dat Syriërs de kwaadsten zijn (of woorden van gelijke strekking), zei Mikkers: 'Nee dat is niet waar, dat is Marokko'.

En nu gaat Mikkers 'diep door het stof', aldus de inleiding van het BD. In elk geval ziet hij aanleiding, zijn excuses aan te bieden voor zijn uitlating. Commotie in de zaal? Dat valt nergens uit af te leiden. De herrie blijkt pas te zijn ontstaan nadat een filmpje van het 'incident' op social media was geplaatst. 'Massaal opgepikt en gretig gedeeld,' weet de krant.

Is het nog nodig het zogenaamd grondwettelijke vrije-meningsgedoe op vuilnisbakken als Facebook en X (voorheen Twitter) te kwalificeren? Ik denk het niet. Wat daar 'spontaan' zonder ook maar de geringste kennis, laat staan enig onderzoek gebeurt, kun je door de bank genomen naast je neer leggen. Wanneer je er al kennis van neemt, want mijn vleugelwoord is al jaren, 'Twitter dat ben je zelf', afhankelijk van wie je volgt.

Wat mij betreft mag de heer Mikkers dus het stof – wat zeg ik? de modder – van zich afschudden.

vrijdag 27 oktober 2023

Poepangst

Een Gentse darmprofessor wist op Radio 1 Be te vertellen, dat 41% van de Nederlanders buitenshuis last heeft van poepangst. Vooropgesteld: de Vlaming gebruikt het woord poepen voor iets heel anders. Bekend is het verhaal over de verpleegkundige in een Antwerps ziekenhuis, die gillend wegliep toen een Nederlandse patiënt ‘ik moet poepen’ riep. De Belg zegt kakken of ‘naar het gemak gaan’.

De poepangst van de Nederlander heeft te maken met de hygiëne op openbare toiletten en met ‘menselijk opzicht’. Veel van die wc’s bevinden zich tussen onafgedekte schotten. Stel je voor, iemand anders hoort het onvermijdelijke scheetje, het zuchten of het plonzen van de poep.

Interessant: de Gentse professor waarschuwde tegen het ophouden van de ontlasting bij zelfs maar de geringste aandrang. Leidt tot uitdroging en uiteindelijk tot verstopping.

De VRT is altijd goed in aansluitende muziekjes die met de context te maken hebben. In dit geval ‘Wat is er lekkerder dan kakken’ van Brigitte Kaandorp.

zondag 22 oktober 2023

Gemeentelijke fusie vergt lange-termijn-denken

In een eerder stadium heb ik mij afgezet tegen een eventuele fusie van de gemeente Boxtel met Best en/of Oirschot. Ik kom daar op terug. Nu Best op verzoek van Oirschot nadenkt over een mogelijk samengaan, rijst de vraag of een ‘ja’ wel tot een afdoende resultaat zou leiden. Wellicht is hier lange-termijn-denken nodig, zoals bekend momenteel niet de sterkste zijde van de hedendaagse politiek.

Een fusie van Best en Oirschot tot een gemeente Heerbeek (die naam is zo maar ‘n ideetje van mij) zou een inwonertal van ongeveer 50.000 opleveren. Volgens sommigen, onder wie qua bestuurlijke achtergrond niet de eersten de besten, is dat op lange termijn niet voldoende. Ik ben het daar dus bij nader inzien mee eens.

Het maakt de studie naar de mogelijkheden er niet gemakkelijker op. Hoever moet de herindeling in dit deel van de regio gaan en welke gemeenten zouden daarbij moeten worden betrokken? Nogal een puzzel. De gedachte aan Boxtel, dat niet zo gelukkig is met de samenwerking met het nabije Sint-Michielsgestel, sprak mij in eerste instantie niet aan, omdat daar sprake is van een heel andere streek die met Brainport Eindhoven niets te maken heeft. En die binding speelt bij Best en Oirschot wel degelijk een rol.

Er is volop aanleiding de gemeenteraden van Best en Oirschot veel succes te wensen bij het ontwarren van deze gordiaanse knoop. En de ‘denkkracht’ van de provincie Noord-Brabant lijkt me hier ook meer dan welkom.

donderdag 19 oktober 2023

OV: geen woorden maar daden

De media maken zich druk om het uitblijven van een verkiezingsprogramma van Omtzigts Nieuw Sociaal Contract (NSC). Nou ja, ik geef eigenlijk niet zoveel om dit soort beloften. In de politieke praktijk is namelijk zelden gebleken dat woorden ook in daden worden omgezet. Ik verdiep me dus niet in de mate waarin de 'relevante' partijen aandacht schenken aan de opwaardering – of zeg maar liever het herstel – van het openbaar vervoer.

Het probleem is overbekend. De privatisering is synoniem aan de uitkleding van met name het busvervoer, vooral op het zogenaamde platteland en tussen de steden waar gewerkt wordt. De afkalving brengt niet alleen de zwaksten in de samenleving en de scholieren (jongeren!) in de problemen, maar bevordert ook de groei van het autoverkeer, waarvan de ellende elk half uur op de radio is te horen, om van het door hem verhevigde stikstofprobleem nog maar te zwijgen.

Dankzij de Provinciale Zeeuwse Courant (naar hedendaags gebruik tegenwoordig PZC geheten) weten we dat de provincie aldaar een onzalig vervoersplan voor het OV heeft gelanceerd. Het komt erop neer dat alleen op hoofdlijnen grote bussen gaan rijden. Die lijnen, aldus de PZC, verbinden zogenaamde hubs. Dat zijn overstapplaatsen, waar reizigers met buurtbussen, haltetaxi's, deelauto's of fietsen naar toe worden gebracht of opgehaald. 'Dit wordt een drama,' klinkt het. De chauffeurs zijn, met steun van de vakbonden, een actie gestart om de provincie te bewegen dat plan in te trekken, wijzend op een uitstekend geacht alternatief dat in Friesland is ontwikkeld. Het publiek wordt gevraagd, de petitie daarvoor richting de provincie Zeeland te tekenen.

Nog een keer de PZC: ' In de Tweede Kamer werd het Zeeuws provinciebestuur geprezen en staatssecretaris Vivianne Heijnen zegde haar steun toe.'

Ook als het over de daden van de Haagse politiek gaat, is er dus nog geen aanleiding voor de Zeeuwen, om er gerust op te zijn.

dinsdag 17 oktober 2023

Joop van Gent, 1933-2023

De kennisgeving toont op de omslag een meeuw, wijdgevleugeld in de blauwe hemel. Zijn heengaan kon niet beter worden gesymboliseerd. Of het zou door het gedichtje moeten zijn, dat binnenin het afscheid beschrijft, getekend door zijn dementie: 'zoals een boot heel langzaam  achter de horizon verdwijnt'. Het gaat over Joop van Gent, die op 12 oktober op 90-jarige leeftijd is  overleden.

 Die boot was zijn lust en zijn leven; hij heeft hem zelfs 'n keer op een vrachtauto naar de Middellandse Zee laten vervoeren en was tot op hoge leeftijd royaal met het regelen van tochtjes over de Zeeuwse wateren voor zijn vrienden. Onder wie schrijver dezes. Geen wonder, zijn dienstplicht vervulde hij bij de marine. Kon-ie smakelijk over vertellen.

Op Joop was het gezegde 'eigenwijs is ook wijs' van toepassing. Had hij een mening, dan was hij daar in principe niet van af te brengen. Joop was ook een techneut die zijn kwaliteiten meer dan 25 jaar in dienst heeft gesteld van Philips. Er moet daar een gereedschap zijn ontwikkeld, dat de naam kreeg 'de emmer van Van Gent' of zoiets  Sorry, maar ik ben technisch het omgekeerde van Joop. Hij is wel eens bij ons met zijn hoofd  in het keukenkastje gedoken om iets te repareren. Altijd tot helpen bereid.

Joop had een geweldig leven; speelde bij voorbeeld trompet in het toenmalige Blauw Boerke in Best. Er viel wat hem betreft heel wat de grinniken. En hij hield van recht-toe, recht-aan aardappelen. Ook daarin vonden we elkaar.

vrijdag 13 oktober 2023

Taal en koopmansgeest

 De krantenkop viel me in de eerste plaats op door wat ik als een taalfout beschouw: 'Bedrijven bestraft voor hulp bij bouw Krimbrug'. Eerst maar eens het verschil tussen taalkennis (deskundigheid) en taalgevoel. Mijn deskundigheid is matig, het gevoel – geërfd van mijn vader – des te beter.

Waarover val ik dan bij die kop? Simpel, de dader wordt gestraft; de daad bestraft. Hiermee ben ik lang geleden opgegroeid. Nu moet je oppassen met direct fouten aan te wijzen. De taal verandert immers, al beschouw ik dat in veel gevallen als verarming. Een bekend verschijnsel is 'die straat is naar Pietje Puk vernoemd' in plaats van genoemd. Volgens mijn gevoel (zal ik maar zeggen) is in dit geval Pietje vernoemd en niet de straat.

Niet zeuren, hoor ik je al zeggen. OK, houd het maar op taalverandering. Dat 'vernoemen' is plaats van 'noemen naar' tref je aan bij de meest vooraanstaande hedendaagse schrijvers. Ik ben ook eens door een taaldeskundige bijgepraat over iets wat mijn vader opmerkte: 'Het is niet een hele mooie meid' maar 'n heel mooie,' want het gaat niet over een hele of halve meid maar over de graad van mooi zijn. Tja. Volgens die deskundige mag allebei, want ingeburgerd.

Tot zover de taal.

Want natuurlijk is het ook een intrigerende krantenkop: Nederlandse bedrijven die internationale regels aan hun laars hebben gelapt om te verdienen aan die als illegaal beschouwde brug tussen Rusland en de door haar van Oekraïne afgepakte Krim. Als het aan justitie ligt, worden ze gestraft. Blijkbaar hebben we te maken met de onuitroeibare 'Hollandse' koopmansgeest, zoals die ook een rol speelde in het slavernijverleden. Het verschil is dat men bij de Krimbrug waarschijnlijk met excuses niet wegkomt.

dinsdag 26 september 2023

'Burgemeester Best sprak voor z'n beurt'

Vraag eens aan de gemiddelde leerling van de basisschool wie de baas is in de gemeente. Het antwoord is voorspelbaar: 'De burgemeester'. Niet waar. Het is de gemeenteraad die bepaalt. Daarom lijkt het dat burgemeester Hans Ubachs van Best toen hij vorige week tegenover het Eindhovens Dagblad desgevraagd zei dat zijn gemeente er niet voor voelde, mee te betalen aan infrastructurele plannen (in Eindhoven) ten behoeve van de Brainport Regio, voor zijn beurt sprak.  Achteraf ontkent de heer Ubachs dit.

Een dag later kwam de burgemeester, na de nodige commotie in de zustergemeenten, volgens de krant  terug op zijn uitspraak. Zonder overigens bereid te zijn, het ED daarover opnieuw te woord te staan. Bovendien wist de krant aan leden van de gemeenteraad uitspraken te ontlokken, waaruit bleek dat de vraag of Best al dan niet bereid is, de nodige 1,3 miljoen euro beschikbaar te stellen, 'nog geen gelopen race' is. We kunnen aannemen, dat de kwestie dit najaar uitvoerig aan de orde zal komen tijdens de behandeling van de Bestse gemeentebegroting voor 2024.

Volgens de berichtgeving over deze zaak, zouden de burgemeesters van de bij Brainport betrokken gemeenten (dus ook de heer Ubachs) hun handtekening hebben gezet onder zoiets als een bereidheidsverklaring tot het bevorderen van de gevraagde financiële medewerking. Wat die verklaring ook mag inhouden, ze roept weer eens vragen op over het democratisch gehalte van sommige intergemeentelijke samenwerkingen. (Update 27 september)

dinsdag 29 augustus 2023

Op zoek naar de 'normale' vrouwenbejegening

Sommige mannen zoeken naar de 'nieuwe normale' manier om vrouwen te benaderen. Wat kan (nog) en wat niet? Onlangs refereerde ik in een stukje aan een Oosterhoutse kunstenaar die in de eerste helft van de vorige eeuw tegen een 'fijn protestants meisje' (aldus mijn moeder) zei: 'Gij zijt een schoon meske, kleed-oe eigen es uit'. Daar deed toen verder niemand moeilijk over.

Wat later in die eeuw, zeg maar de tweede helft, bracht een Philipsmedewerker een bezoek aan een inmiddels niet meer bestaande katholieke uitgeverij van dagbladen en populaire tijdschriften in Haarlem. Tot de aandeelhouders behoorden destijds bekende politici als Beel en De Quay. Na het betreden van de typistenkamer hoorde hij de man die hem rondleidde zeggen: 'dames, laat eens even wat zien'. Waarop die vrouwen lachend hun truitjes omhoog trokken. Ik heb dit uit de eerste hand. Mijn zegsman voegde er aan toe: 'Het stelde natuurlijk niks voor'. En daar deed in die tijd natuurlijk ook niemand moeilijk over.

Intussen zijn de vrouwen in opmars. Derde feministische golf, al vinden anderen misschien dat de tweede nog onvoltooid is. Kijk/luister bij voorbeeld maar eens naar de gemiddelde geïnterviewde, hoog of minder hoog op radio en tv. Hopelijk is haar stem en die van de presentator beneden het kakelniveau; zo neen, dan pleeg ik nog wel eens af te haken. Jammer, ik beveel sommigen een logopedist aan. Meer ervaringen met op z'n minst zichzelf belangrijk vindende vrouwen? Jazeker.

Ik kom wel eens in een super, waarvan ik weet dat ze mijn merk sigaren hebben. (Die moet je tegenwoordig met een lantaarntje zoeken.) Dan gaat het wel eens om beschadigde exemplaren. De chef doet daar niet moeilijk over. Neemt ze desnoods terug. Maar toen ik onlangs een doosje wilde openen, griste de kassière het me uit de handen. 'Rustig', kon ik nog net verbouwereerd uitbrengen en: 'de baas vindt dat goed'. Reactie: 'Ik ben de baas.' Het bleek de dochter te zijn.

Laatst zat ik in een vergadering, waar een jonge servicemedewerker (vrouw) het zover had gebracht dat ze het initiatief had overgenomen van de voorzitter. Toen ik ergens mijn beklag over deed, was dat voor haar aanleiding, de loftrompet over zichzelf te steken. Ze oogstte daarvoor applaus. Voornamelijk van de aanwezige vrouwen. De praktijk was het tegendeel. De medewerker hield zich twee dagen achtereen telefonisch onbereikbaar voor mij.

Er valt nog veel te leren, niet alleen door vrouwen, uiteraard.

maandag 28 augustus 2023

Blazen op de A2 zat ze niet glad

Het zat er dik in na de GP in Zandvoort: lekker blazen (zo heet dat in die kringen) op de A2 naar het zuiden. Royaal meer dan 100 hè? Maar dat zat ze niet glad. De bemensing van drie politieauto's had het voorzien en nam de leiding, met inachtneming van de snelheidslimiet wel te verstaan. Van Amsterdam tot Den Bosch hè?

Het is goed afgelopen, kettingbotsingen bleven bij mijn weten uit. Hoewel, je weet maar nooit; ze zijn immers voor driekwart de oorzaak van de filemeldingen.

Grote kop in de krant van heden: 'Weggebruikers gunnen elkaar geen ruimte'. De ik-mentaliteit, aangewakkerd door de sociale media. Een reden om de autoweg te mijden, als je je deze luxe kunt permitteren. Een familielid maakte het onlangs nog mee. Reed 100, kreeg een bumperklever, maar kon even niet naar rechts. De blazer ging daarna voor hem rijden en trapte fors op de rem. Gezellig.

Er is geen zicht op verbetering. Ik hoor net op de radio dat vier van de tien Belgische scholieren fietsend op hun telefoontje zit te turen. A-sociaal gedrag is hun blijkbaar ingebakken.

zaterdag 19 augustus 2023

'Kleed oe eigen es uit'

In België is het een en ander te doen over een fotograaf, tevens mede-organisator van de missverkiezingen, die aan kandidaten zou hebben gevraagd, zich (gedeeltelijk) uit te kleden. Online hè. Sinds Me Too is aanhoudend de vraag aan de orde, wat je tegen een vrouw mag zeggen en wat niet.

Het Belgische geval deed me terugdenken aan de verhalen van mijn ouders over het in de eerste helft van de vorige eeuw legendarische stadje Oosterhout (bij Breda), waar mijn vader operettes regisseerde bij de zangvereniging Aurora. De practical joke was daar tot een ware kunst verheven, waarbij namen werden genoemd als die van de fotograaf Jan de Jong, ene Steven Banken en een apotheker aan de Markt.

En dan had je de kunstschilder Toon Laerbuch, in mijn jeugd allang niet meer onder de levenden. Zijn weduwe Klaske kwam nog wel eens bij ons over de vloer. Maar Toon dus. Die zei tegen de Ginnekense Anneke Boezaard: ‘Gij zijt ‘n schon meske, kleed oe eigen es uit’. Ja, commentarieerde mijn moeder dan, ‘en dat was een fijn protestants meisje’.

In de aangegeven tijd had de woonplaats van Toon een volkslied: ‘En dat is Oosterhout, ‘t is iets bijzonders’. Kun je wel zeggen en er werd niet gauw over iets moeilijk gedaan.

donderdag 27 juli 2023

Brandbrieven

Er worden regelmatig brandbrieven gestuurd. Vooral vanuit de provincie (gemeenten incluis) naar Den Haag. Dringende aanbevelingen of wensen zijn het, vooral in gevallen dat bestuurders menen niet voor- of achteruit te kunnen. Het woord brandbrief is overigens een cliché, dat voornamelijk dient tot gemak van de gedrukte media. Daardoor verliezen ze wel aan zeggingskracht. Alweer een brandbrief? De lezer schrikt er niet meer van wakker.

Ooit was de brandbrief een crimineel middel: Ze werd - mits de dader geen analfabeet was - voor de deur van een boerderij gelegd met de opdracht 'betalen of anders...brand!' De ontvanger hoefde geen wanbetaler te zijn. Er kon ook 'gewoon' sprake zijn van doodordinaire afpersing. Geen nieuws onder de zon wat betreft de criminaliteit. 

Toch wil ik de hartenkreten van de gemiddelde bestuurder niet bagatelliseren. Neem nou de burgemeester van de gemeente Cranendonck, waartoe onder meer de dorpen Budel en Maarheeze behoren. Daar is al jaren een asielzoekerscentrum (azc) op een voormalig kazerneterrein gevestigd. De dorpen ondervinden daarvan enorme overlast, vooral veroorzaakt door jonge mannelijke zogenaamde veiligelanders. Een supermarkt heeft daarom zelfs z'n deuren gesloten. Eindeloze discussies intern, met het COA en met Den Haag. Onbevredigende reacties, laat staan oplossingen, dus de ene brandbrief na de andere. De burgemeester heeft gezegd dat hij met de rug tegen de muur staat.

Uiteraard is de heisa in Cranendonck elders in Brabant niet onopgemerkt gebleven. Gevolg: wellicht nog meer aversie tegen de opvang van asielzoekers dan elders in het land. Als gevolg van het gedrag van migranten die duidelijk een minderheid vormen. Het verzet in sommige gemeenten, waaronder Geldrop, gaat ook nog eens gepaard met ernstige vormen van racisme. 'Wie van buiten komt deugt niet - eigen volk eerst'. Dat soort dingen.

Generalisatie deugt nooit. Laat ik daarom eindigen met een persoonlijke ervaring. Vanwege mijn hoge leeftijd ben ik al enkele jaren geleden moeten stoppen met fietsen. De doorslag gaf een bijna buiteling met de tweewieler nabij een tijdelijke opvang van asielzoekers in Best. Wie hebben mij toen als het ware opgeraapt met de woorden 'gaat het?' Juist, twee jonge bewoners van de opvang.


vrijdag 7 juli 2023

Eindhoven doet mee

Eindhoven onderzoekt nu ook wat heet 'het slavernijverleden'. Brabant mag dan wel, onderdanig aan Holland, in de zogenaamde slaventijd een marginale rol hebben gespeeld, maar je weet maar nooit. Bovendien, Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag zijn schuldig dus als vijfde stad van het land (economische voortrekker trouwens) vindt de stad dat ze niet kan achterblijven. Voor het onderzoek is alvast 92.000 euro uitgetrokken.

Wat mij wel enorm heeft verbaasd is het ingebouwde onderzoek naar de sigarenfabrikant Henri van Abbe (1880-1940), die voortleeft in het naar hem genoemde museum en in een stichting die zich het lot van het stedelijk erfgoed aantrekt. Sigaren worden van kostelijke tabakken gemaakt en die komen uit de (thans voormalige) koloniën. Vandaar wellicht. Alleen, waarom Van Abbe, terwijl het tot in de tweede helft van de vorige eeuw in zuidoost Brabant wemelde van de sigarenfabrieken. Nu ook de textiel nog: Tilburg, Helmond. Zo blijven we aan de gang.

Nu ik er toch over bezig ben, verzin eens een bruikbaar woord voor 'tot slaaf gemaakten'. Slavelingen?

vrijdag 30 juni 2023

Fusie gemeenten? Op gelijke basis graag

De gemeenten Best en Oirschot praten over een mogelijke fusie. Het initiatief komt van Oirschot, dat daarvoor eerst het advies van een uiteraard niet voor niks werkend extern bureau moest inwinnen. Jammer, want twee doorgewinterde ex-bestuurders uit de streek hebben al veel eerder voor een samengaan gepleit.

'De deur staat altijd open,' zo reageerde in eerste instantie een woordvoerder van Best tegenover het Eindhovens Dagblad. Toen ik iemand met deze uitspraak confronteerde, zei die: 'Macht!'

Oirschot heeft, inclusief de kerkdorpen van De Beerzen en Spoordonk, 19.000 inwoners, Best 31.000. De noodzaak tot herindeling is dus voor Oirschot evident; Best zal er op termijn (zo niet nu al) ook aan moeten geloven. De uitvoering van nogal wat taken is anders financieel niet meer te behappen. En met intergemeentelijke samenwerking zonder meer lukt dat ook niet, om van het ondemocratisch gehalte van dit soort verbanden nog maar te zwijgen.

Tot 1819 waren het toen nog zuiver agrarische Naastenbest en Verrenbest een onderdeel van het in aanzien belangrijke Oirschot, dat bij voorbeeld een dingbank had. Dat is uit de monumentaliteit van het dorp nog te zien. Dat er sprake was van een zekere onderlinge animositeit, ligt voor de hand, maar de tijden zijn veranderd. Het is te hopen dat de onderhandelingen die nu aan de orde zijn, op gelijke basis zullen plaatsvinden. In het belang van beide gemeenten.

woensdag 28 juni 2023

'Grensoverschrijdend' bestond niet eens

 Imitatiegedrag. Wie denkt dat niet als er weer eens 'n pistool of mes wordt geatrokken, een school wordt binnengeslopen of daarmee wordt gedreigd? Het doet er niet toe, via welk medium het tot je komt, dit even om niet weer de social media de schuld te geven, al zijn die giftig genoeg. Ze worden door reguliere media trouwens regelmatig als bron gebruikt. Het lijkt niet gemakkelijk oorspronkelijk te denken. Zie bij voorbeeld de me too-rage en het voortdurend gegil over grensoverschrijdend gedrag, wat bij mij nogal eens wantrouwen oproept. Zo van, wat zou er eigenlijk achter zitten? Tactiek van tegenstrevers? Wraak uit machteloosheid?

Het is verleidelijk, namen van mensen uit mijn verleden te noemen. Ze zijn immers allemaal dood. Maar toch maar niet. Ik had ooit een hoofdredacteur die met een zijwaartse hoofdbeweging te kennen gaf dat ik na een gesprek kon ophoepelen . Diezelfde man had gewoonte, eindredacteuren

tijdens de avonddienst op te bellen, waarbij duidelijk waarneembaar was dat hij al de nodige whisky's tot zich had genomen. Een van die redacteuren, een uiterst beminnelijke (en helaas veel te vroeg gestorven) man, beëindigde eens het telefoongesprek met de woorden: 'Mijnheer, op deze toon wens ik niet met u te converseren'. Dezelfde hoofdredacteur kreeg van een redactiechef luidkeels, in ieders bijzijn, toegevoegd: 'Haal je schoolgeld terug.' Aan de carrière van die baas kwam een voortijdig einde, nadat hij een plaatselijke autoriteit zwaar onder invloed had opgebeld.

Wie was hier grensoverschrijdend? Het woord bestond niet eens.

donderdag 22 juni 2023

Wascultuur

Er is vanuit Friesland een actie gaande tot de herinvoering van het washandje. 'n Soort envelop van badstof die tot in de tweede helft van de vorige eeuw deel uitmaakte van de wascultuur. Het komt er op neer, dat minder douchen en wassen aan de wastafel water- en energiebesparend is. Bovendien is vaak douchen minder goed voor je huid.

Het washandje – typisch Nederlands trouwens – heeft mij nooit verlaten. Dat heeft te maken met het verschijnsel jeugdpuistjes, waar ik dus ooit last van had. Pieter van der Meer de Walcheren, een huisvriend, adviseerde mij toen: vermijd het gebruik van zeep voor je gezicht. Het hielp en tot op heden heb ik consequent mijn dagelijks wasritueel (ook onder de douche) geopend met dat washandje en geen aanleiding gevonden daar iets aan te veranderen.

Levensmaatje zorgt regelmatig voor vervanging en gebruikt er zelf tegenwoordig ook (weer) een. Het verdwijnen van het wasattribuut verbaast mij enigszins; het schijnt te maken te hebben met het verschijnsel vloeibare zeep. Het zal duidelijk zijn, dat ik de Friese actie van harte ondersteun: douche minder en was je regelmatig met een washand.

donderdag 8 juni 2023

'Pestkoppengedrag'

 Nu er weer een hittegolf aankomt (afwachten, momenteel staat er nog een fris windje) krijgt de klimaatdiscussie weer een boost, zoals dat tegenwoordig in Nederland heet. De vraag die daarbij opnieuw opduikt is: wie is er verantwoordelijk, de overheid of de burger. 'Beiden', reageerde een deskundige in eerste instantie diplomatiek in het radioprogramma Vroeg van BNN-Vara. Gelukkig nuanceerde hij dat met de boodschap dat wij allen moeten doen wat we kunnen.

Het massale vliegen nu eens buiten beschouwing gelaten (Eindhoven Airport signaleerde weer meer vluchten dan verwacht), de particuliere sector is toch wel in de weer als het gaat over wat ik maar 'verandering van levenswijze' zal noemen, want daar gaat het in feite om. Zo verbiedt het universiteitsziekenhuis van Gent zijn personeel dat op niet meer dan drie kilometer afstand woont voortaan met de auto naar het werk te komen. Weliswaar niet in de eerste plaats vanwege de klimaatkwestie, maar gezien het tekort aan parkeerplaatsen. Patiënten eerst. Terzijde: het Catharinaziekenhuis in Eindhoven biedt zijn personeel het comfort van een eigen parkeergarage. De gemiddelde Belg gaat bij wijze van spreken met de auto naar de wc en wie naar de verkeersmeldingen luistert, weet dat het fileprobleem daar minstens zo erg zo niet erger is dan in NL.

Nederlandse steden zijn bezig, zichzelf autoluw te maken. Dat lijdt soms tot felle debatten, zo blijkt uit De Gelderlander van heden, als het gaat over meer betaald parkeren en steeds meer wegen met een maximum snelheid van 30 km/u. Zeer tegen de zin van de Vroemmpartij, waarvan de leider het in de gemeenteraad had over 'pestkoppengedrag'.

Er valt van schade en schande nog veel te leren.


maandag 5 juni 2023

Vormen van onbenulligheid

Antwerp is kampioen, voor het eerst in 65 jaar, als ik het goed heb gehoord op Radio1.be. Op het nippertje gewonnen van Genk, waarbij ik de neiging heb eraan toe te voegen of all places, maar dat is natuurlijk een geweldige miskleun. Club Brugge schijnt er ook iets mee te maken te hebben, maar dat is mijnerzijds waarschijnlijk het toppunt van voetbal-onbenulligheid, Niettemin kan ik me voorstellen dat Antwerpen op z'n kop staat. Je zult maar bijna een driekwart eeuw op zoiets moeten wachten.

Het blijft GROOT nieuws, ook voor het Nederlandse wereldje. Gevolg: radio-interview met trainer Mark van Bommel, zij het in de geest van 'wat ging er door je heen'. Billen knijpen op het bankje, je hoorde het aankomen.

De reguliere media zijn onmisbaar, wil ik maar zeggen en niet alleen voor verontrustend nieuws als 'Nederlander vreest ramp maar is er slecht op voorbereid'. Een vette kop in het Eindhovens Dagblad kan niet anders dan mijn aandacht trekken: 'Nederlandse rechters zijn helemáál niet soft'. De Belgische ook niet? Eerste gedachte bij de aldaar te min geachte veroordeling van rijkeluisstudentjes die al ontgroenend een jongen de dood in hebben gejaagd.

De uitspraak over ons rechtssysteem is van de Eindhovense advocaat Leonie van der Grinten, die met een boek misverstanden als bovenstaande uit de weg wil ruimen. Doet denken aan een uitspraak van wijlen buitenland-commentator Jehan Kuypers, die op de vraag 'wanneer komt er een boek' antwoordde: 'Nooit, want iedereen schrijft tegenwoordig al 'n boek.' In een interview zegt de advocaat onder meer: 'Het klopt dat iemand die tien jaar is opgesloten, tien jaar lang geen delicten kan plegen. Althans niet zelf. Hij kan wel via lijntjes naar buiten delicten láten plegen.'

Ik weet nu al dat ik dat boek niet zal lezen, hoewel gelukkig het woord topcrimineel deze keer niet in het verhaal voorkomt.

zaterdag 13 mei 2023

Gek woord

 Minister Micky Adriaansens van Economische Zaken vindt graaiflatie een 'gek woord', zegt dat misbruik van de inflatie door het bedrijfsleven met extra prijsverhogingen ter wille van de winst niet waar is en dat het vieze woord polariserend werkt. Haar VVD-partijgenoot Marc Rutte, Minister President, drukt zich vanuit zijn legendarische slimheid wat voorzichtiger uit. Hij vindt het bewijs van het economisch bureau van de Rabobank voor graaiflatie 'nogal dun'. Zat daarmee op het spoor van de baas van het lekkere die beweert dat de grote winst in de VS wordt gemaakt. Op Radio1.be werd het nieuws van de dag ook besproken, maar met de meer dan in Hilversum gebruikelijke kwinkslag: 'bepaald geen linkse rakkers' zeiden ze daar van de bank-economen.

Ben niet eens 'n econoom van de kouwe grond en moet mij verlaten op de constateringen in de super van mijn Levensmaatje. Al zie ik ook wel dat de prijs van gegrilde kippenpoten bij de slager met minstens 40 procent is gestegen.

Ik doe tegenwoordig, sinds wat ik maar een rolwisseling zal noemen, vaker de boodschappen. Constatering: ik moet niks hebben van elektrisch scheren, dus ben ik aangewezen op (wegwerp-)scheermesjes. Die kocht ik tot voor kort bij de super die pretendeert 'de hoogste kwaliteit' te leveren 'voor de laagste prijs'. Wat gebeurde er? Stap voor stap verminderde de kwaliteit (gebruiksduur) van de tweebladige exemplaren ten faveure van de uiteraard duurdere meerbladige. Uiteindelijk maar eens de mesjes geprobeerd van de winkel die ongelukkigerwijs als reclameslogan 'natuurlijk wel' hanteert. Niettemin, de kwaliteit van de scheermesjes is daar aanzienlijk beter.

Om nog even terug te komen op de hierboven gewraakte super, die presteerde het al vóór Corona het aantal voorgebakken pannenkoeken per verpakking terug te brengen van tien naar acht, bij handhaving van de prijs. We worden al sinds jaar en dag genaaid.

O ja, er bestaat ook nog zoiets als een wet Prijsbeheersing. Daar hoor je in dit land niemand over.


woensdag 10 mei 2023

Hoe De Kempen aan z'n bedrijven kwam

 Bij een verhaal in het Eindhovens Dagblad over de dezer dagen overleden Henk Saris (1929-2023), oprichter van Saris Aanhangers in Hapert, moest ik als automatisch denken aan burgemeester Jan van Woensel, die in de jaren zestig van de vorige eeuw de dienst uitmaakte in de toenmalige gemeente Hoogeloon c.a. en daarbij met name het kerkdorp Hapert opstuwde in de vaart der volkeren.

Er is een Burgemeester Van Woenseldreef en de ironie wil, dat die van Hoogeloon naar Hapert loopt. De grap is namelijk, dat Van Woensel het heeft geregeld dat de zetel van de gemeente van het agrarische Hoogeloon naar een nieuw gebouw in Hapert werd verplaatst. Dat werd hem door de Hoogelooners natuurlijk niet in dank afgenomen. Maar Hoogeloon lag (en ligt nog steeds wat) geïsoleerd en Hapert lag aan de provinciale weg door De Kempen, van Eindhoven naar België. In die tijd werd trouwens al gesproken over de aanleg van de parallelle autoweg (nu A67).

Het toverwoord was halverwege de vorige eeuw industrialisatie en dat had de van volontair op het gemeentehuis van Loon op Zand naar het burgemeesterschap opgeklommen 'Jantje' zich in de oren geknoopt. Hij hield zich persoonlijk ten behoeve van de werkgelegenheid in De Kempen bezig met het werven van bedrijven. Dat deed hij onder meer door in het nabije Eindhoven goed rond te kijken, teneinde vast te stellen waar zich ondernemingen bevonden die 'op het oog' wat krap in hun jasje zaten. 'Kom bij ons, wij hebben ruimte zat.' Zo ook Saris Aanhangers. Realiseer je dat als je nu langs of door het enorme bedrijvenpark in Hapert rijdt.

Ik geloof dat ik het al eens ergens heb verteld, maar ik kan het niet laten: Van Woensel belde mij eens op met het verzoek een foldertje te schrijven over de in Hapert gemaakte producten 'waarmee je de hele dag kunt doorbrengen'. Dit met het oog op een excursie van Europarlementariërs naar Brabant. Kort voor de komst van die politici vroeg de burgemeester van Bladel aan zijn collega: 'Moeten wij dan niet iets doen?' Waarop Van Woensel: 'Daar moet ik nog even over prakkizeren'.

Inmiddels zijn beide burgemeesters allang overleden en maakt Hoogeloon c.a. deel uit van de gemeente Bladel c.a.

maandag 17 april 2023

Excuses blijven onbegonnen werk

De gemeenteraad van Vlissingen heeft met een krappe meerderheid excuses aangeboden voor het aandeel van de Zeeuwse haven in de transporten van 'tot slaaf gemaakten' naar de koloniën. Ik blijf van mening dat dergelijke excuses, met name voor wat voorouders (wie?) hebben gedaan onbegonnen werk is. In voorgaande discussies over dit onderwerp zei iemand: 'dan kun je wel excuses aanbieden voor de hele wereldgeschiedenis'. Met andere woorden: zo weet ik er nog wel 'n paar.

In mijn kast vond ik dezer dagen een boek, uitgegeven in 2013 door de Heemkundekring Tilburg, getiteld 'Verkeer en vervoer in Brabant – 1814-1940'. Een, zo blijkt uit lezing, compleet overzicht van de tijd voor de aanleg van autosnelwegen, waaraan een tiental mensen meewerkten. Daarin een uitvoerig overzicht van de aanleg rond 1904 van de Bergsche Maas, met inzet van meer dan duizend handarbeiders. Bloed, zweet en tranen staat erboven en dat doet het ergste vrezen.

Schrijver Hans van den Eeden noemt dit verleggen van de Maasmond om waterstaatkundige redenen (herhaalde overstromingen) het Deltaproject van de negentiende eeuw. Ik citeer er wat uit, om aan te geven dat er waarschijnlijk nazaten zijn te vinden, die hun vinger op zouden kunnen steken voor het in ontvangst nemen van excuses.

Van den Eeden heeft onder meer uitgezocht: 'De werklieden werkten 16 uur per dag gedurende zes dagen per week. Het werk was erg zwaar. Met de schop werd de zware vochtige rivierklei op houten kruiwagens geschept. Daarna moesten de kruiwagens van “beneden” een dijk worden opgereden (…) Het loon was onacceptabel en uitbuitend laag: een gulden per dag. De arbeiders waren onder uitermate primitieve omstandigheden gehuisvest (…) Uit verslagen blijkt dat de hygiënische omstandigheden voor de arbeiders ronduit slecht waren.'

Brabantse slaven? Nee, niet expliciet, de werklieden kwamen uit het hele land. Er heerste rond 1900 een gigantische werkloosheid. Dat maakte uitbuiting 'makkelijk'.

vrijdag 14 april 2023

Even geen krant in de bus

Ooit kwam ik een hoofdredacteur op straat tegen die me toeriep: 'Doorverschijnen hè Guido?' Ik was het roerend met hem eens, want door allerlei omstandigheden – aaneengesloten feestdagen, voor zover ik me herinner – was de toen nog exclusief papieren krant afwezig. Natuurlijk moest ik daar weer aan denken bij het berichtje van de 'Directie van DPG-media' in het Eindhovens Dagblad van heden: 'Op Koningsdag donderdag 27 april verschijnt er geen krant'.

Het bericht vervolgt: 'Distributie is de afgelopen jaren lastig gebleken wegens de festiviteiten.' Het begin van het einde van de papieren krant? Dat is dan als automatisch de volgende gedachte, zeker na de slotmededeling van de directie: 'Koningsdag is wel te volgen via ed.nl' En meer dan Koningsdag neem ik aan, want digitalisering is immers het toverwoord. Al jaren bestaat de mogelijkheid, dagbladen (goedkoper) online te volgen.

Over het in de kou sturen van lezers die op 'het papier' zijn aangewezen en daarvoor navenant betalen, zal ik het verder maar niet hebben. In de tang van de digitalisering. Wel over het feit dat de krant er ooit trots op was (en ook niet naliet dat te vermelden) dat ze erin slaagde, dat papier te bezorgen onder de moeilijkst denkbare omstandigheden – sneeuw en ijs om wat preciezer te zijn. Excuus als het even niet lukte en zeker nabezorging (waarvan je vandaag de dag bij een misser allerminst zeker bent).

Bij mijn weten is het niet verschijnen van de originele krant op zon- en feestdagen in Nederland een uniek verschijnsel. Het is een verworvenheid van misschien wel de eerste vakbond alhier, de grafische. Pas op zondagmiddag mochten in mijn tijd de loodpotten van de zetmachines weer worden opgewarmd en de flessen melk (tegen de giftige dampen!) voor de werknemers worden klaargezet. 's Morgens was bij de uitgang van de kerk het Belgische Het Laatste Nieuws uitgevent. Diezelfde Belgen hebben intussen driekwart zo niet meer van de Nederlandse dagbladpers in handen, zonder dat daar ooit een democratische haan naar heeft gekraaid.

Koningsdag is wat de nieuwsvoorziening betreft bepaald geen feestdag.

vrijdag 31 maart 2023

Zielige jongeren

'Schoolmaaltijd niet in trek in Zuidoost-Brabant' kopt het Eindhovens Dagblad en vlak daaronder staat nog een verhaal 'Woning- en klimaatcrisis zorgt voor stress bij jongeren'. Het eerste stuk is de vrucht van een rondgang langs het basis- en voortgezet onderwijs. Het resultaat is wat genuanceerder dan de kop doet vermoeden, maar toch, de schrijver noteert ergens:: pubers gaan niet met een bammetje in een hoek met armoedzaaiers zitten.

Het tweede verhaal mag dan het zoveelste zijn met hetzelfde onderwerp, het is toch maar gebaseerd op een onderzoek (alweer een) van de GGD. En opnieuw duikt het op: drugsgebruik. Wat dat laatste betreft bereiken mij ook vanuit West-Brabant verontrustende berichten. Experimenteren is des pubers eigen, maar helaas is het gevolg dat het vaak volkomen uit de hand loopt. Ernstige, duidelijk waarneembare hersenbeschadiging is het gevolg.

Wat ik nooit vanuit de reguliere media lees of hoor – durven ze niet, wordt het als te schadelijk beschouwd voor de kijk-, luister- en leescijfers? – dat jongeren verwend zijn en teveel in de watten worden gelegd. Dat opvoeding en educatie op school een veel belangrijkere rol zouden kunnen spelen. De koppeling aan een goed verstand laat ik achterwege, want dat is nu eenmaal niet iedereen gegeven. Ik ken er ook die de letterlijk giftige festivals mijden als de pest en hun vrienden zorgvuldig kiezen. Maar in het algemeen: onvoltooide hersenen. Ook het verlagen van de leeftijd voor het kiesrecht was een grote fout.

De GGD heeft het tevens over geldzorgen onder de jongeren. Ben niet onder de indruk, constaterend dat na schooltijd massa's zielepoten zich met gezwinde spoed naar de supermarkt begeven, chips en snoep trots betalen door hun telefoontje langs de scanner te halen. Om daarna de plastic verpakking op de stoep te flikkeren. Stoerdoenerij hoort er nu eenmaal bij. En de steeds hoger geprijsde supers? Die willen wel.

maandag 27 maart 2023

Sprookjesgeloof

Voor de monarchie is nog voldoende draagvlak, zegt Sigrid Kaag in reactie op een oekaze van haar D66-voorganger Alexander Pechtold. Een knuppel in het hoenderhok was het niet eens, diens verkondiging dat de tijd is aangebroken voor studie en discussie over het al dan niet voortbestaan van de Nederlandse monarchie na Willem Alexander.

Wat is draagvlak? Het sprookje, koningin Máxima en wat ze 'nu weer aan heeft' in het bijzonder. WA is 'n beetje een door haar vaak zichtbaar ondersteunde stuntelaar. Al vergeet ze dat op cruciale momenten, zoals bij de omstreden vakantie naar Griekenland tijdens de coronacrisis. Ze zei niet 'dat gaan we niet doen'. Over het verre verleden van het verzet door Willem van Nassau, die Oranje kleurde door het erven van een prinsdommetje in Frankrijk, zullen we het verder maar niet hebben, laat staan over de afstamming, die naar de originele maatstaven geen afstamming is.

Het is steeds weer hetzelfde liedje als de (gedragingen van) het koningshuis politiek aan de orde is. Zo wordt Rutte ooit nog eens Minister van Staat. Niet weinigen zitten daar trouwens op te kijken.

Het wachten is op een politieke constellatie, die het nuchtere idee van Pechtold een eerlijke kans geeft. Dit kan nog wel even duren, want het geloof in sprookjes is sterker dan de overtuiging dat erfopvolging volkomen uit de tijd is.

dinsdag 21 maart 2023

Leef volgens je gezond boerenverstand

Columnist Aaf Brandt Corstius deed haar duit in het zakje bij het verketteren van BBB-er Caroline omdat die op verkiezingsdag met haar zoon ging eten in een vleesrestaurant. Een beperkt opiniepeilingkje op Twitter wees uit dat 83% vindt dat niemand daar iets mee te maken heeft. Lifestile is een geliefd onderwerp in het onnieuws van de media, maar ik sla dat allemaal over. Het zal wel met mijn hoge leeftijd te maken hebben. Je mag zoiets tegenwoordig misschien niet meer zeggen, maar leef volgens je gezond boerenverstand. Dat geldt ook voor de aan de orde zijnde keuze tussen een vast of een variabel contract bij je energiemaatschappij.

Ik geef toe dat ik het online nog even heb gecheckt, maar dat nuchtere verstand zei me dat ik dat energiecontract lekker variabel moest houden en wel hierom: we wonen in een goed geïsoleerd nog geen 25 jaar oud appartement en ons verbruik van gas en elektra zit dik onder het plafond, om het zo maar uit te drukken. De thermostaat staat op 19 en dat houdt bij een zachte winter in, dat de cv-ketel hooguit 's morgens even aanslaat. De laatste dagen zelfs helemaal niet meer. Het aantal (korte) douchebeurten per week is sterk gereduceerd want, zoals zwager Jan opmerkte, 'je kunt je toch heel goed aan de wastafel wassen'.

O ja, we doen de gordijnen nooit dicht, behalve als de glazenwasser langskomt.

donderdag 16 maart 2023

Verhoog desnoods de prijs maar verkoop geen smoesjes

Ooit, toen de bomen nog tot in de hemel groeiden, kreeg ik als redacteur van onder meer het Eindhovens Dagblad  vanzelfsprekend de krant gratis in de bus. Sterker nog: ook de abonnementen op twee zogenaamd landelijke (lees randstedelijke) dagbladen werden door de baas betaald. Het was in dezelfde tijd, toen Brabantse kranten nog werden uitgegeven door de VNU, dat journalisten van de regionale uitgaven voor hun werk wereldreizen mochten maken. Het verhaal gaat zelfs (maar dat kan ik niet bewijzen) dat een aspirant hoofdredacteur bereid was, toe treden op voorwaarde dat hij op gezette tijden naar het buitenland mocht. 

Het valt buiten het bestek van dit stukje, de ontwikkelingen sindsdien in Nederlands krantenland te beschrijven. Om het kort te houden, de Nederlandse dagbladen zijn inmiddels zo goed als in Belgische (Vlaamse) handen en het is een schande dat wij (inclusief de overheid) dat hebben laten gebeuren. 

We weten ook allemaal dat de wereld een proces van ingrijpende veranderingen doormaakt, dat de ene crisis op de andere volgt met momenteel een gigantische inflatie (geldontwaarding) als hoogtepunt. In de loop van deze processen, was het voorspelbaar, dat ik als gepensioneerde op een gegeven moment te horen kreeg dat een gratis abonnement (zoals tot dan ook voor oud-medewerkers gebruikelijk) niet langer mogelijk was. Of ik genoegen wilde nemen met enige korting op de abonnementsprijs. Ach ja, het viel te verwachten. Alles werd en wordt immers duurder. Bij de uitgave van dagbladen hoef je alleen maar te denken aan de prijs van papier, om te begrijpen dat de traditionele krant in de brievenbus een kwestie van beperkte tijd is. Sommige journalisten wagen het er op, onder meer in columns, daarop te wijzen.

Nu krijg ik van mijn krant een mededeling over 'abonnementswijziging' van – kortweg – de volgende inhoud: 'Door een technische fout heeft u afgelopen jaren onterecht van een hoge korting kunnen genieten. De fout is inmiddels opgelost dus wij bieden deze korting niet langer aan.'  Dit slaat natuurlijk nergens op en ik heb de betrokken afdeling daar uiteraard op gewezen. Met als resultaat een half jaar uitstel van executie. Een – goedkoper – digitaal abonnement (zonder papier dus) lijkt de toekomst, maar door privéomstandigheden ligt dat bij ons nu niet voor de hand.

Moraal van het verhaal: verhoog desnoods de prijs, maar verkoop geen smoesjes. 

zaterdag 4 maart 2023

Nooit op zondag

De voetbalclub van Spakenburg loopt kans Nederlands kampioen te worden, maar 'nooit op zondag'. Dat staat zelfs in het verenigingsreglement. Een enkele psycholoog vindt aanleiding, te pleiten voor herinvoering van de zondagsrust; anderen voelen mee, maar vinden dat momenten van rust niet aan De Zevende Dag gebonden moeten zijn. Wijzen erop dat de beste ideeën vaak geboren worden tijdens bij voorbeeld een wandeling.

Hoe lang zijn de winkels in het merendeel van Nederland al op zondag open? Twintig jaar? In het in naam katholieke België is dat nog steeds niet het geval. Daar adverteren sommige ondernemingen met 'bij uitzondering zondag open'.

Laat ik maar weer eens teruggaan naar mijn jeugd in het roomse Brabant. De zondagen waren van een onnoemelijke saaiheid. Er waren evenementen, ja, maar niet vóór 's middags twaalf uur, het tijdstip waarop de hoogmis was afgelopen. Hoe vaak zou ik 's middags achter het tuinhek hebben gestaan, kijkend naar de passerende auto's. Vooral Belgen in hun Amerikaanse wagens, waarvan werd gezegd dat ze een automaat hadden, waarin af en toe 'n paar franken moesten worden gestopt om ze aan de praat te houden. Die Belgen kwamen naar Breda om te eten, omdat het daar toen veel goedkoper was dan in Antwerpen of Turnhout.

Of er passeerden ijsjes likkende Bredanaars, van de bushalte op weg naar het Mastbosch. Of stelletjes, altijd gearmd om te demonstreren dat ze bij mekaar hoorden. 'Hotel de warme klauw,' zei m'n vader dan. Saai! Soms nam mijn moeder me mee naar het lof, een middagdienst bij de clarissen aan de Poolseweg (zo genoemd omdat de bevrijders daarlangs de stad waren binnengeslopen). Na thuiskomst bakte ze dan balkenbrei.

Toch ben ik anno nu tegen de openstelling van winkels op zondag. Ongeveer op grond van de redenering van de hierboven aangeduide psycholoog: even geen gejaag en gejakker. Dat kan verder nog de hele week.

maandag 27 februari 2023

Boycotten kunst is paard achter wagen

 De Oekraïnse oorlog en de misdaden van Poetin en zijn kliek zijn voor nogal wat mensen aanleiding tot het boycotten van Russische kunst. Dit is een misvatting. Columnist Jos Kessels, een groot bewonderaar van de componist Rachmaninov, schreef vorige week in de trant van 'nu maar even niet'. Jammer.

Onlangs kreeg ik van mijn zoon een uit het Portugees vertaalde roman teleen, die volgens de uitgever tot de top van de Braziliaanse literatuur behoort, vergelijkbaar met die van de grote Russische klassiekers. Ik heb het boek na 200 van de ruim 600 bladzijden wegens 'teveel gezeik' weggelegd. Kwestie van smaak. Moet trouwens toegeven dat ik allesbehalve een kenner ben van bedoelde Russische literatuur. Wat ik wel weet – afgezien van het oordeel van mijn vader, die Lev Tolstoj (onder meer Oorlog en Vrede) in zijn jonge jaren in een brief aan mijn moeder 'een groot man' noemde – dat deze Rus volgens kenners wordt beschouwd als buitengewoon invloedrijk op de verdere ontwikkeling van het pacifisme. Nou jij weer.

Museum Hermitage in Amsterdam heeft zijn relatie met het gelijknamige instituut in Sint-Petersburg (ooit Stalingrad) verbroken en daar kan ik inkomen, maar als het over het boycotten van kunst in het algemeen gaat (inclusief het nazistische verbranden van boeken) dan zeg ik: span het paard niet achter de wagen.

vrijdag 24 februari 2023

Ontroerend verhaal

Het was vooral een ontroerend verhaal, dat van voorzitter Van der Lee, bij de presentatie van de uitslag van de parlementaire enquête over de Groninger ellende in het versterkte dorpshuis van Zeerijp. Een samenvatting van een volgens schatting wel 5 centimeter dik rapport. Vooraf was begrijpelijkerwijs behoorlijk cynisch gedaan over dat onderzoek - alweer - maar menigeen in dat zaaltje had volgens de verslagen de tranen in de ogen en het schijnt dat het geserreerde betoog - zonder politiek gezemel - ook grote indruk maakte op de aanwezige jongeren, die hun portie hebben meegekregen van het lijden van hun ouders.

Uit dat verhaal  komt Nederland naar voren als de geldbeluste natie, die zich daarnaast alleen maar druk maakt over de 'leveringszekerheid' van het aardgas. Het faillissement van de zekerheden en garanties aangaande het welbevinden van de bevolking die ons in theorie door de grondwet worden beloofd.

Het is ongetwijfeld waar dat het meer dan tienjarig drama dat de mensen in 'het hoge noorden', mede als gevolg van de aanwijsbare onverschilligheid van het landelijk bestuur,  door de meeste mensen in het land tot dusver is ervaren als een ver-van-mijn-bed-show. Maar wie Van der Lee beluisterde - in mijn geval via de radio, zonder de afleiding van tv-beelden - kan niet anders dan inzien: dit moet voor zover mogelijk opnieuw en in elk geval totaal anders.

Wat me verder imponeerde van de presentatie was het dwingend advies, het niet te laten bij het oplossen van de schadeproblemen, maar het Groningerland ook infrastructureel en anderszins perspectief te bieden op een welvarende en gelukkige toekomst. Laat de slagzin van wijlen commissaris Vonhoff  'Er gaat niets boven Groningen' eindelijk waar worden.



donderdag 23 februari 2023

Elke boom is er een

Bomen en groen in de stad leveren veel positieve effecten voor de leefomgeving: ze verbeteren bijvoorbeeld de waterhuishouding,  beperken de opwarming van de stad en dragen bij aan een betere luchtkwaliteit.' Ik lees dit op de website Kennisportaal Klimaatadaptatie die haar informatie in dit geval ontleent aan de Wageningen Universiteit. Vier aspecten worden daar in pdf-formaat uit de doeken gedaan: klimaat en temperatuur, waterhuishouding, luchtkwaliteit en biodiversiteit. Graag aanbevolen, maar ga er wel even voor zitten.

Bomen zijn veelvuldig in het nieuws, ook in Brabant. De gemeente Best deed onlangs op ons verzoek uit de doeken, wat er met de Prins Bernhardlaan gaat gebeuren, inclusief het kappen van ongeveer twintig eiken. Men meent met dit plan milieutechnisch koosjer bezig te zijn; iedereen mg daar zijn mening over hebben. Maar ondergetekende heeft de neiging, over het bomenbeleid in Best zijn reserves te hebben. (Tik desgewenst in het zoekvenster op hhBest.nl 'Bomen'.) Ik ben geen knuffelaar van het genre, maar mijn stelling naar aanleiding van  'Wageningen' luidt: elke boom is er een.

Tot de meest recente berichten over de omgang met bomen en groen behoort dat in het Eindhovens Dagblad van 22 februari 2023, bekopt met 'Verbazing over een verwoest stuk bos'. Het gaat over 'de rigoureuze kap en snoei van een bosje bij Eindhoven Airport'. Volgens het ED zijn buurtbewoners en voorbijgangers hierover ontsteld en lijkt de hier ontstane ravage 'niet nodig'.

Dit is maar één geval. Verontwaardiging over bomenkap is, zeker sinds we ons bewust zijn van de desastreuze gevolgen van de klimaatverandering, aan de orde van de dag. Als ik nog 'n stelling mag toevoegen: bomenkap, zogenaamd ter beveiliging van het verkeer is in principe uit den boze. Omdat bomen niet de oorzaak zijn van ongelukken, maar aanwijsbaar het rijgedrag van verkeersdeelnemers.

maandag 20 februari 2023

Tot stereotype gemaakten

Toen in de jaren zestig van de vorige eeuw allerlei beelden en fresco's uit een dorpskerk werden verwijderd, zei de toenmalige pastoor: 'Straks zetten ze ze allemaal weer terug.' Letterlijk is dat nog niet gebeurd, kan ook niet, maar de spijt is er wel. Die kerk is – uitgekleed en wel – inmiddels een rijksmonument. Iets vergelijkbaars gebeurt de laatste jaren met het taalgebruik. Je mag niet meer spreken van slaven, maar moet het houden op 'tot slaaf gemaakten'. Het gaat om zogenaamde stereotypen. Nu is de wereldliteratuur aan de beurt. De uitgever van Roald Dahl heeft besloten, een groot aantal zogenaamde stereotypen in diens boeken te vervangen. Iemand mag niet meer dik genoemd worden, maar omvangrijk. Dat soort dingen.

Ik heb eens geprobeerd, een discussie te voeren met Martin van Amerongen, die stelde dat bij Shakespeares De Koopman van Venetië geen sprake was van antisemitisme. Ik vond van wel en ik meen het ook te begrijpen, afgaande op het tijdsbestek waarin Shakespeare verkeerde. Het is als met die onbedwingbare behoefte, overal excuses voor aan te bieden. Doe dat dan maar voor de hele wereldgeschiedenis, zei Maarten van Rossem volgens mij terecht.

Roald Dahl is dood, kan zich dus niet meer verweren, maar – sterker – ik weet zeker dat hij dit gehannes zou hebben verboden. Dat is immers het recht van elke kunstenaar. Wat is een stereotype en z'n functie in de literatuur? Wie zijn er, om het over de Nederlandse literatuur te hebben, nu aan de beurt? Couperus, Multatuli, Hermans, Reve? Mijn eigen vader heeft zich in toneelwerk en 'n enkele roman met joodse karakters bezig gehouden. Hij meende ze door en door te kennen, vanuit zijn periode als handelsreiziger, bewonderde tot op zekere hoogte hun levenswijze en vooral hun grandioze humor. Trouwens, joodse (klein)kunstenaars als Max Tailleur exploiteerden die typische eigenschappen evenzeer.

Ik ben ervan overtuigd, dat op deze periode van overspannen reacties opnieuw een corrigerende beweging volgt. Als op de recente beeldenstorm in de historische dorpskerk.