donderdag 9 april 2026

Oplichting en flessentrekkerij

Sante Brun
 Als ik lees over al het gedoe rond de energievoorziening kan ik maar één opmerking plaatsen die ik nog niet voorbij zag komen: hadden we maar tien jaar geleden serieus werk gemaakt van ons onafhankelijk te maken van welke ongure oost- of westerling ook toen we daar nog ruimschoots de tijd voor hadden.

Maar nee hoor, we kochten gewoon olie en gas van Vladimir Vladimirovitsj Poetin, omdat die vrij gemakkelijk beschikbaar waren – geklets natuurlijk: het kwam tot ons via bewezen kwetsbare pijpleidingen; we kochten olie en gas van oliesjeiks voor wie mensenlevens niet tellen, olie en gas die tot ons kwamen op kwetsbare schepen die ook nog eens pas in Rotterdam konden aanmeren als ze op diverse plaatsen naar willekeur tegengehouden konden worden, ook alweer door godsdienstwaanzinnigen, piraten en dictators.Ik geef toe, de olie- en gasaanvoer uit Amerika heeft nog lang veilig geleken tot ook daar een machtswellustige gek aan de macht kwam.

De oliemannetjes die van die moeizame en milieuvervuilende olie- en gasactiviteiten obsceen rijk werden leenden wij gretig een oor, toen die beweerden dat wind- en zonenergie nooit of te nimmer in onze behoeften zouden kunnen voorzien, ook al omdat de aanvoer niet gegarandeerd zou kunnen worden: het waait niet altijd even hard en de zon schijnt onregelmatig.Nee, dan olie en gas – meer dan ooit zouden wij nu toch wel moeten beseffen dat de aanvoer van olie en gas pas echt te kwetsbaar is, vergeleken bij zon en wind.

In de afgelopen vijftien of twintig jaar hebben ook in Nederland heel veel mensen gezien dat er op het gebied van wind- en zonenergie wel degelijk een verschil gemaakt zou kunnen worden. Maar dan hebben die toch gerekend buiten de gehaaide Hollandse koopmansgeest: aan al dat gedoe met windmolens en zonnepanelen kan namelijk heel veel geld worden verdiend – de stroomleveranciers hebben er met name de laatste tijd van alles op gevonden. Zo had ik een op het oog betrouwbare leverancier van gas en stroom die plotseling, zonder overleg, wel mijn teruggeleverde stroom wilde hebben, maar dan zo goedkoop mogelijk. Voorbeeldje uit de praktijk: ik leverde in maart van dit jaar voor 77.19 euro stroom aan het net, daarvan hield de stroomboer als kosten van teruglevering 51.58 euro in; inmiddels zijn de ‘vaste kosten’, wat dat ook moge betekenen, nog eens twintig euro hoger geworden, waardoor ik voor de resterende 86 kWh zes hele euro’s in ontvangst mocht nemen. Al vaker heb ik gezegd: je reinste diefstal.En dan heeft het beroemde kabinet-Schoof op voorstel van Geert Wilders ook nog de saldering afgeschaft, per 1 januari aanstaande, zodat wij, de mensen die wel zo verstandig waren naar vermogen te streven naar onafhankelijkheid van verre dictators en godsdienstwaanzinnigen, smalle doorgangen, onmogelijk lange reizen, piraten en kwetsbare schepen en pijpleidingen, vanaf komend jaar netto fikse bedragen moeten betalen als straf voor de plaatsing van zonnepanelen.

Ja, ik weet het, een oplossing heb ik ook niet, maar ik wil het toch gezegd hebben – ook al omdat een nieuwe generatie bandieten is opgestaan, de lui die krankzinnig dure en weinig effectieve batterijen aan de man willen brengen. Helaas rest ons weinig anders dan: blijf voorlopig muisstil in je hoekje zitten, ooit moet er toch een einde komen aan de oplichting en flessentrekkerij.

O ja?

vrijdag 6 maart 2026

Geachte Heer/Mevrouw BankING,

Sante Brun
Eerst maar eens: eigen schuld, dikke bult.

Ik probeer op de telefoon in te loggen om bij mijn centen te kunnen. In de vijfcijferige inlogcode maak ik halsstarrig drie keer dezelfde fout. Ik kan niet meer bij mijn geld. (Ik begrijp niet dat ik niet met een gewone PIN-code binnen kan komen.)

Wat nu.

Je kunt terecht bij een chatbot, ‘die vrijwel net zoveel weet als een gewone medewerker.’ Ik geloof daar alvast geen zak van: bij eerdere contacten met een pratende machine kwamen we niet veel verder dan ‘wilt u wat duidelijker formuleren?’ ‘Ben u op zoek naar een paar sokken?’ ‘Jujst try again English’.

‘Yeah right,’ zeggen ze dan in goedkope Amerikaanse series.

Ik ‘blader’ op de telefoon: ‘Opnieuw activeren van de app kan ook op een andere manier.’ Ik moet daarvoor mijn mailadres, IBAN-nummer, nummer van mijn betaalpas en zo nog het een en ander invullen. Een en ander brengt mij al dichtbij het kookpunt, want dat moet allemaal op dat veel te kleine schermpje met die veel te kleine letters.

Toch moedig voorwaarts.

Het staat er allemaal op, maar we zijn er nog niet, oh nee. Het resultaat van al die mühseliger Kleinarbeit: ‘u moet dit doorsturen, u ontvangt dan per sms een code die u hieronder moet invoeren’. Heb ik ook al vaker meegemaakt en weet te voren wat er gaat gebeuren. Op die schermpje gaat de zoektocht naar die sms. Aha. Hij is aangekomen. Ik noteer de code op een papiertje en ga op zoek naar het formulier waaraan ik zoveel werk heb gehad.

Geen spoor van te bekennen. Ik ben er gewoon uitgegaan, heb daarbij blijkbaar alles gewist en afgesloten, jammer. Dan maar geen boodschappen doen.

Sante Brun
Nog maar eens doorgebladerd, er moet toch bij die enorme onderneming iemand zijn die op donderdagmiddag om half vijf nog wat kasboeken zit bij te werken, een telefoon kan opnemen, de waarde van een tevreden klant  weet te waarderen? Nee dus.

Geen telefoonnummers, o wacht: een telefoonnummer. Dat is het nummer dat je moet bellen wanneer een vijftal bankrovers bij je zijn binnengedrongen en de PINcode uit je hebt gemarteld. Het staat er nog eens bij, echt alleen voor dat soort calamiteiten! Dat het hierbij om echte mensen gaat blijkt uit het feit dat je ze alleen aan de telefoon kunt krijgen tussen 8 en 5 – die arme robots hebben het heel wat minder.

Maar wat hoor ik daar? ‘Als u toch iemand aan de telefoon wilt krijgen, druk dan op 2’!

Ik kijk op de klok: net over vijven, Dat wordt dus wachten tot morgenvroeg, het is vandaag donderdag. Arme mensen die net beroofd zijn en helaas op zaterdagmiddag om even over vijven bellen: maandagmorgen ben u de eerste.

Die hebben dan wel ruim de gelegenheid het bloed uit de neus te wassen. Telegramdienst bestaat niet meer, een papieren brief (ach jawel, je ziet het de laatste wat minder maar het bestaat echt nog) wordt op zijn vroegst komende dinsdag bezorgd, dan bent u al doodgebloed.

Ik wens u veel plezier, onderwijl. (Onderwijl is een gewoon Nederlands woord.)

Update 6 maart: over twee werkdagen nieuwe code per post, en eigenlijk het beste nieuws: ik kan de PINpas gewoon gebruiken. Een en ander mij verteld door een vriendelijke mevrouw van vlees en bloed. Het kan dus wèl!

maandag 23 februari 2026

Denkwerk van Godfried Bomans

Godfried Bomans (1913-1971) schreef columns en beschouwingen voor Elseviers Weekblad (tegenwoordig EW) en de Volkskrant Daarnaast is een aantal brieven van hem bewaard gebleven. Het zijn allemaal specimen van zijn manier van denken over van alles en nog wat. Gé Vaartjes, die vorig jaar de biografie van Bomans publiceerde, heeft een keuze gemaakt uit deze stukken onder de tital Bomans op z'n best. Dat is een heel genietbaar boek van meer dan 280 bladzijden geworden, dat een inzicht verschaft in Bomans' originele manier van denken.


 Het meeste heeft betrekking op het midden van de vorige eeuw, maar het is opvallend hoeveel er reminniscentie oproept naar het heden.  Bomans wordt vooral herinnerd als een humoristische man en dat valt in deze bundel terug te vinden. Zo suggereert hij dat hij in Covent Garden een balletvoorstelling heeft bijgewoond. De beschrijving die hij daarvan geeft - let wel, de danskunst ver voor de emancipatorische praktijk van een Hans van Maanen - is ronduit hilarisch.


Zoals reeds gesuggereerd, bemoeide Bomans zich met van alles. Zo reageerde hij op een ingezonden stukje in de Leeuwarder Courant waarin een meneer uit Murmerwoude beweerde dat roomboter een gave van God was en margarine een uitvinding van de duivel. Kernvraag: waar haalde die man dat vandaan? Niet uit de bijbel. Een burgemeester van Valkenburg verbood in de jaren zestig de openbare uitvoering van het lied 'Jij komt niet aan mijn komkommertje'. Een Duitse toerist, zo suggereert Bomans, kwam met zijn woordenboek niet verder dan een uit Azië geïmporteerde vrucht; dat die burgemeester beter wist gaf volgens B. te denken. 

Hij, Bomans dus, begaf zich ook in een landelijke verkiezingscampagne en stuitte onder meer op het vuistje van Joop den Uyl dat aan een kunstarm leek vast te zitten. En Hans Wiegel leek in de verte op Pieter van Vollenhoven, maar 'dichterbij viel het mee'.

Zie ook: Bomans en de boterletterkundige

vrijdag 30 januari 2026

Geheime notities

Sante Brun
Mijn alom bekende vriendenkring in Het Haagse heeft me weer eens aan de letterlijke tekst van het coalitie-akkoord geholpen, en het is, hoe zal ik het zeggen: verrassend. Met name waar het betreft de lees- en diakritische tekens, die nogal wat problemen opleverden. Hoe zo en waarom,  daarover straks iets meer.

De partijen hebben elkaar flink de maat genomen, zoals ook wel begrijpelijk geacht mag worden. Zoals de prijs die Bal en Jet hebben moeten betalen om Diel zover te krijgen deel te nemen aan de regering.

Zoals daar zijn: er zal flink gebouwd gaan worden, maar uiteraard uitsluitend van kasteelachtige villa’s voor hardwerkende Nederlanders, die anders dreigen hun heil (zeg maar rustig hun Sieg Heil) te gaan zoeken bij Ome Don en met medeneming van hun nering. Minimale grondoppervlak per woning duizend hectare, die door middel van onteigening aan de boeren zal worden ontfutseld. Dit mag rustig gezien worden als een grote stap in de richting van de oplossing van het huisvestingsvraagstuk, tevens van het stikstofprobleem. Twee vliegen in één klap, kom daar maar eens om bij de afgelopen tien of vijftien kabinetten.

Onderwijs aan kinderen van arme mensen wordt door het nieuwe kabinet onnodig geacht, waardoor heel veel geld wordt vrijgespeeld voor bijvoorbeeld wapenproductie. Die kinderen krijgen nog wel een minimale opleiding tot kanonnenvlees, een term die bij het doornemen van de stukken op spelfouten nogal wat problemen opleverde en die dan ook binnenkort door iets aardigers zal worden vervangen.

Het hele openbaar vervoer wordt opgeheven, hetgeen de nodige besparing oplevert – genoeg landen in de wereld die wel wat willen betalen voor al die bussen en treinen.

De problemen die hardwerkende Nederlanders hebben met vervuild oppervlaktewater, vies drinkwater en vuile lucht worden effectief aangepakt door het invoeren van een stelsel van vergunningen voor het bezit van personenauto’s, waarvan het maximum aantal voorlopig wordt vastgesteld op 150.000 stuks, waardoor het ook weer mogelijk wordt af te zien van al verwijfde gedoe met die elektrische auto’s; stoere zware diesels krijgen de voorkeur.

Verder afschaffing van abortus. Er ontstaan op termijn anders grote problemen met het krijgen van goedkoop huispersoneel in  al die buitenplaatsen.

Buitenlanders met een wel erg afwijkende huidskleur worden vriendelijk verzocht terug te keren naar hun eigen land.

En dan hebben we nog een paar ethische kwesties. Desgewenst kunnen personen van hetzelfde geslacht met elkaar een contract sluiten, maar het mag niet lijken op een normaal huwelijk en aan de buitenkant en in het openbaar niet te zien zijn.

Homoseksualiteit en dergelijke afwijkingen worden voor openbare functies en in de ambtenarij niet meer toegestaan, hetgeen een probleempje opleverde voor de winnaar van de verkiezingen, en voor wie dan ook een uitzondering zal worden ingeruimd.

Het is duidelijk dat daar een grens aan zit – Rob Jetten heeft dan ook, met alle begrip, besloten fractievoorzitter van zijn partij te blijven.

Minister-president wordt, en dat is een progressieve primeur voor Nederland: Dilan Jesilgus.

Vandaar de bovengenoemde problemen met lees- en diacritische tekens.

woensdag 28 januari 2026

Op het nippertje

Sante Brun

Natuurlijk interesseert het Geert Wilders geen zak of er 37, 22, 9 of desnoods alle 26 van zijn Kamerleden hun heil ergens anders zoeken. Ja, ze waren stemvee in de Tweede Kamer, maar omdat de Leider vrijwel altijd werd buitengesloten door de rest van het parlement, had je daar ook niks aan. Niemand merkte het ook dat de meeste PVV-Kamerleden maar zelden aanwezig waren in ’s lands Kamer van de democratie. Wilders is slechts geïnteresseerd in tweederde meerderheid van het parlement.

We maken allemaal wel tuttuthoho geluiden over Trump, maar de geschiedenis leert dat al die mannen – meestal mannen – die komen aankakken met een racistisch partijtje erop uit zijn in hun eentje de eerste viool te spelen, en dan heb je het meeste baat bij een achterban van afgevaardigden die nauwelijks kunnen lezen of schrijven en erg in hun nopjes zijn met negentigduizend euro per jaar. Al was er ooit eentje die zich kapotschrok, bij het op verkiezingsavond vernemen van het feit dat hij gekozen was. Zoals Mick Jagger reeds dichtte: ‘Life is what happens to you while you’re making other plans’.

In hun eentje de eerste viool – ze denken zelf dat ze zonder opleiding het kunnen schoppen tot gevierde solo-violist.

Genoeg met de beeldspraak.

Eind januari 1933, alweer 93 jaar geleden, werd ene Adolf Hitler benoemd tot Duitse Rijkskanselier, in een normaal land noemen ze dat minister-president. Hij had geen meerderheid in het parlement, zijn partij, de NSDAP, had zelfs vlak voor zijn benoeming een gevoelige nederlaag geleden, maar enkele partijen roken winst en gedoogden de voormalige kunstschilder – hij wachtte nog beleefd tot de rijkspresident Hindenburg een paar maanden later was overleden en nam toen diens functie erbij en ging toen los.

Wie de rest van de gang van de geschiedenis niet kent, of niet zo nauw neemt, die stemt sinds  2005 op de PVV. En intussen eventueel ook op de FvD, de BBB, de JA21, en doe er voor mijn part ook de VVD en het CDA bij. (Je kunt ook nog altijd stemmen op NSC, die lijkt voor democratisch bestuur te zijn, maar bij de eerste de beste gelegenheid bijna Ome Geert in het zadel hees.)

Gelukkig haten al die partijtjes elkaar – ze hebben allemaal een Leider die vooral zichzelf in het Torentje ziet zitten.

Want dat is het belangrijkste kenmerk van een rechts bewind. Als Geert Wilders ooit nog echt de grootste partij wordt – maar dan moet hij wel tweederde meerderheid in de Kamer hebben – zal zijn eerste daad het buiten werking stellen van de Grondwet zijn en de tweede: de afschaffing van het parlement. (Donald Trump heeft intussen nog een andere mogelijkheid geschapen: je laat het parlement zitten en bedreigt dat met afzetting.) De zo vrijgekomen Kamerleden krijgen een functie in de Nederlandse versie van ICE.

Het is allemaal dus op het nippertje goed gegaan, dankzij Gigi Markuszower is Wilders niet eens meer oppositieleider. Gigi heeft zelf een probleem, omdat hij verdacht wordt van spionage voor een land in het Midden-Oosten. De naam van dat land begint met een I.

dinsdag 20 januari 2026

Het bruine hoofd van Mark Rutte

 Peter Stiekema

Vraagt u zich wel eens af hoe Mark Rutte aan dat altijd bruine hoofd komt? Het antwoord is heel simpel eigenlijk. Hij kruipt met dat hoofd bijna wekelijks heel diep in het achterste van de Amerikaanse president Donald Trump.  En Trump laat graag weten dat Rutte zijn grote vriend is en hij Marks Sugardaddy. 

 Gisteren plaatste de president op sociale media opnieuw een bericht dat van de NAVO-topman afkomstig is.  'Meneer de president, beste Donald, wat u vandaag in Syrië hebt bereikt is ongelooflijk’, begint het bericht dat Trump deelt op zijn platform Truth Social. ‘Ik zal mijn mediaoptredens in Davos (waar deze week de economische topconferentie wordt gehouden) gebruiken om uw werk daar, in Gaza en in Oekraïne onder de aandacht te brengen. Ik zet mij in om een weg vooruit te vinden wat Groenland betreft. Ik kan niet wachten om u deze week in Davos te zien’, schrijft de NAVO-topman verder. Kruiperiger kan niet, schat ik maar zo.

 Trump liet echter blijken de tekst te waarderen. ‘Dank aan Mark Rutte, de secretaris-generaal van de NAVO!’ Of hij toestemming heeft gevraagd aan Rutte om het bericht met de hele wereld te delen, is niet duidelijk. Hij is immers niet gewend ergens toestemming voor te vragen. De Amerikaanse president publiceerde vorig jaar ook al een zeer complimenteus tekstbericht van de beroerdste premier die Nederland ooit gekend heeft.

Trump zei eerder een ‘erg goed’ telefoongesprek over Groenland te hebben gehad met Rutte. ‘Ik heb ingestemd met een bijeenkomst van de verschillende partijen in Davos, Zwitserland’, schreef Trump. ‘Zoals ik heel duidelijk aan iedereen heb uitgelegd, is Groenland van cruciaal belang voor de nationale en wereldwijde veiligheid. Er is geen weg terug, daar is iedereen het over eens!’ Dat lijkt me iets te optimistisch geformuleerd, gezien de reacties uit vooral Europa 

 Trump heeft herhaaldelijk aangegeven dat hij Groenland wil inlijven bij de VS. Dat zet de relatie met Europese bondgenoten van zijn land onder grote druk. De president deelde op zijn sociale media ook afbeeldingen, mogelijk met AI gemaakt, om zijn punt kracht bij te zetten. Het gaat onder meer om een illustratie waarop te zien is hoe hij de Amerikaanse vlag plant op Groenland. Op een bordje staat dat het grote eiland sinds 2026 Amerikaans grondgebied is. Zo te lezen met steun van de steeds bruinere Mark Rutte. Ik ben benieuwd of de toekomstige premier van Nederland, Rob Jetten, net zo'n bruin hoofd gaat halen bij de Amerikaanse president. Och nee, dat bruine hoofd had hij al. 

 

donderdag 8 januari 2026

Kabaal om een kwakkelwintertje

 Peter Stiekema 

  Wat een hoop koude drukte om wat we vroeger een kwakkelwintertje noemden: Een paar centimeter sneeuw, 's nachts wat lichte vorst, overdag lichte dooi en heel Nederland ligt plat. Schiphol zit op slot, communiceert daar nauwelijks over en mensen brengen al drie of meer dagen op een wanhopige luchthaven door, zonder uitzicht op verbetering. Trein- en busvervoer liggen op hun respectievelijk gat of gaten en winkels worden niet meer bevoorraad. 

 De treinen in België rijden gewoon door en stoppen aan de Nederlandse grens omdat hier geen treinverkeer mogelijk is. Slechts enkele regionale treinen gaan nog wel, die hebben kennelijk minder problemen dan onze nationale trots, nou ja, schaamte bedoel ik, de NS, onder leiding van de voormalige D66-minister Koolmees. Die hoor en zie ik nergens, kennelijk nog in diepe rust na zijn formatie-escapades, die ook niet erg succesvol bleken.  

Journaals en achtergrondprogramma's hebben het nergens anders meer over, zelfs de mogelijke escapades van Trump jegens het nog wel ijskoude Groenland verdwijnen naar de achtergrond. De weermannen en-vrouwen buitelen over elkaar heen om nog interessantere gegevens naar voren te brengen in hun dagelijkse weershows.  

Persoonlijk weet ik nog wel wat echt ijskoude winters waren; 1956 bijvoorbeeld, die  de hele maand februari duurde met nachtelijke minima van onder de -20 en sneeuwpakken van een halve meter diep. In mijn slaapkamer bevroor het suikerwater tegen de hoest op het nachtkastje en de ramen zaten vol ijsbloemen. Wat te zeggen van de winter van '62/'63, die drie maanden duurde. Schepen lagen al die tijd vastgevroren in de binnenhaven van Veghel, waar ik toen woonde en de ijslaag meer dan een meter diep was. Zo zijn er heel wat meer winters geweest, die van '78/79 bijvoorbeeld die een paar keer flink uithaalde met veel sneeuw en ijzel. En dan hadden we de winters van '85, ''86  en '87 die ook streng waren en als laatste winter met echt forse kou,  die van '97, toen voor het laatst een Elfstedentocht kon worden gereden. Nee, much ado about nothing, zo zouden de Engelsen zeggen, waar ze trouwens ook flink kunnen zeuren als het een beetje vriest. 


maandag 5 januari 2026

Trump waarschuwt Nederland

Peter Stiekema

 Donald Trump waarschuwt nu ook Nederland. Hij vindt dat ons land de afgelopen jaren er erg op achteruit is gegaan door benedenmaatse regeringen. Bovendien is hij zeer geïnteresseerd in de Nederlandse gasvoorraden, die we zomaar in de Groningse bodem laten zitten uit angst voor een paar aardbevinkjes. Daarnaast ziet hij weer een nieuw zwak kabinet op ons land afkomen, straks geleid door een linkse homoseksuele D66-er, Rob Jetten,  die binnenkort gaat trouwen met een Argentijnse hockeyer en daarnaast ook nog een kinderwens heeft. 

 Dat is absoluut not done voor de Amerikaanse president.  Als een en ander doorgaat en niet zijn grote bewonderaar Geert Wilders het nieuwe kabinet gaat leiden, dan moet hij helaas ingrijpen. Er is al een marinevlootje (klein vlootje want meer is niet nodig, op enige tegenstand hoeft niet gerekend te worden) onderweg naar de Noordzee, die behalve Jetten en aanhang ook nog enkele rechters van het Internationaal Gerechtshof moet meenemen. Want die rechters zijn Oom Donald, Daddy voor NAVO-baas  (nou ja? ) Mark Rutte, niet goed gezind. En in de beste fascistische traditie dienen die lastposten uit de weg geruimd te worden, dan wel anderszins van het toneel te verdwijnen. 

Bovengeschetst scenario is uiteraard (nog?) niet waar, maar ontsproten aan  mijn engszins cynische brein. Maar Trump bedreigt en overvalt wel degelijk landen als Venezuela, Colombia, Groenland en Denemarken. Ook op Canada heeft hij in een eerder stadium al  een oogje laten vallen. Louter en alleen maar voor zijn eigen financiële gewin.

Voor Poetin en China biedt dit voorbeeld van Trump grote voordelen, Waarom niet Zelenski ontvoeren uit Kiev en Taiwan weer binnenhalen in het Grote Chinese rijk?  Slecht voorbeeld doet goed volgen, denk ik dan maar. Is er nou echt niemand in de VS die deze engerd kan stoppen, of minstens tot enige rede kan brengen?  Ik vrees van niet eigenlijk. Er is al een blinde ziener (die heb ik niet verzonnen) die dit jaar het einde van de beschaving ziet. Die weg naar het einde van de beschaving is overigens al een behoorlijke tijd bezig. Meteen na Adam en Eva, eigenlijk. 

zondag 4 januari 2026

Journalist toch echt tot in de kist

Sante Brun

Ben ik geschokt? Nou, ik ben niet zo gauw geschokt, heb ik gemerkt; in
die zin was ik dus ook al niet geschokt door het bericht van collega
Guido t’Sas, die mij per mail en onder embargo meedeelde dat hij
binnenkort stopt met zijn eigen krant, hhBest.nl. Sinds Guido’s
pensionering, in 1996, heeft hij een dat serieuze en zowel in Best als in
den lande en ook wel ver daarbuiten gelezen weblog bericht gegeven
over het reilen en zeilen van de gemeente zijner inwoning, te weten de
welvarende Brabantse plaats Best.

Guido was zo’n journalist zoals ik nooit ben geworden: hij had en heeft
nog steeds een fijne neus voor het regionale en lokale nieuws; een
hoogst gevoelige materie, waarbij je snel een scheve schaats rijdt omdat
degenen over wie je schrijft tegelijkertijd ook je lezers zijn. Zijn manier
van journalistiek bedrijven dwong, voor zover ik kan overzien, vooral
gezag af en het zou mij niet verbazen dat hij, door zijn nieuwsneus en
nieuwskeus – journalistiek is altijd subjectief – invloed heeft gehad op het
wedervaren van de gemeente Best.

(Ik bedenk ineens dat de aanstaande fusie van Best met Oirschot een rol
kan hebben gespeeld bij het besluit van Guido. Maar dit terzijde.)
Guido is een Brabander uit wat je zou kunnen noemen ‘de Brabantse
landadel’, zoals die zich in de negentiende eeuw verzameld had in het
chique villadorp Ginneken, al een hele tijd geleden opgeslokt door de
gemeente Breda. Op zijn weblog is, zolang die nog bestaat, veel over
zijn familie te lezen. Net als trouwens over kunst en literatuur; hij
verzamelde een kring onbezoldigde medewerkers om zich heen, zoals
een kinderboekenschrijver, een poëtisch gestemde fotograaf en een
zingende dichter. En ook, bijna 21 jaar geleden, een columnist: meine
Wenigkeit, zelf nogal bereisd, niet bevreesd de waan van de dag in de
wereld bij de lurven te pakken. En desnoods China voor de laatste keer
te waarschuwen.
Intussen keek ik enigszins afgunstig naar de hoge kijkcijfers die Guido
haalde met zijn weblog, ik denk eenvoudigweg wegens het in de
Nederlandse journalistiek zeldzame fenomeen van de
kwaliteitsjournalistiek op regionaal en zelfs eigenlijk lokaal niveau die hij
moeiteloos tentoon spreidde.
Guido was mijn eerste leermeester in de tijd dat er nog geen volwaardige
opleidingen in de journalistiek waren. Tussen 12 oktober 1959 en 23

december van dat jaar leerde ik van Guido razendsnel de eerste
beginselen, op het enigszins wrakkige kantoortje van dagblad Ons
Noorden in Leeuwarden.
Daarna verloren we elkaar geheel uit het oog.
Tot het begin van de eeuw, toen het door het internet gemakkelijker werd
mensen op te sporen. En zo kwam ik er achter dat Guido kort na mij Ons
Noorden had verlaten en al die tijd tussen 1960 en 1996 had
doorgebracht op de redactie van het Eindhovens Dagblad. Sindsdien
hebben we elkaar bepaald niet overlopen, maar ‘het vak’ bleef ons
beiden op de rails houden.

Het motto van van Guido was ‘Journalist tot in de kist’, en hij
verontschuldigt zich nu, inmiddels 91 jaar oud, dat het er niet van zal
komen. Dat met die kist.
Niet waar natuurlijk; Guido is net als ik ‘slachtoffer’ van een katholieke
opvoeding en ik heb mogen meemaken dat menige op het seminarie
gesjeesde priesterstudent of zelfs gewijde priester koos voor de
journalistiek: verkondigen is verkondigen.
En dus, Guido, of je het wilt of niet: gij zijt journalist in eeuwigheid, je
kunt je toog aan de wilgen hangen en pogen je kruinschering te laten
doorgroeien: ‘journalist tot in de kist’ kan helaas niet herroepen worden.
Lang zal die leven.
(Hij gaat trouwens door op dit weblog https://manieren.blogspot.com/)

zaterdag 3 januari 2026

Ik stop met hhBest.nl

 3 januari 2026 

Geen nieuwjaarsvoornemen want daar doe ik niet aan. Maar op of omstreeks 8 januari 2026 stop ik met de website hhBest.nl. Ooit heb ik eens in een interview gezegd: ‘journalist tot in de kist’. Maar ik ben op een zodanige leeftijd beland (91), dat ik meen niet meer te kunnen voldoen aan de maatstaven, die ik dertig jaar geleden, toen ik met een eerste versie van deze site begon, mezelf heb opgelegd.

Niet dat ik pretendeer dat ik er in ben geslaagd die grondbeginselen altijd waar te maken (ook voor mij geldt, wie werkt maakt fouten) maar het streven was er in elk geval. Ik mocht, zeker het laatste jaar, me verheugen in een sterk groeiend aantal volgers. Je kunt dat vaak aan de linkerkant van het scherm zien. Die mensen dank ik voor het vertrouwen dat zij in mij hebben gesteld. Het enige waar ik wel eens vergeefs naar heb uitgekeken is ‘meer reacties’. Maar ja, gelukkig is hhBest ook niet verworden tot een plein van polarisatie, een euvel om het zomaar te noemen van social media.

Het is wat mij betreft geen afscheid van het internet. Niet dat ik me opeens naar Facebook begeef, laat staan naar TikTok. Maar ik heb sinds jaar en dag een blog, Manieren genaamd, waarop ik tot dusver columns – of wat daar op leek – plaatste. Daar neem ik geen afscheid van. Met de website verdwijnt ook het e-mailadres guido@hhbest.nl maar zij die het aangaat weten wel hoe zij mij anderszins per e-mail kunnen bereiken.

Guido t’ Sas

Reacties op hhBest:

Johan van Antwerpen:

3 januari 2026 om 11:51

Guido, hartstikke bedankt, steeds met heel veel plezier je stukjes gelezen . Veel gezondheid en een fijne toekomst gewenst.

Tom Lassing:

3 januari 2026 om 13:13

Guido, op je 91e nog zo actief zijn is al een hele prestatie. Ik heb altijd graag op je stukjes gereageerd. Jammer dat het ophoudt, maar op jouw leeftijd kan ik me helemaal indenken dat het onderhand eens genoeg is geweest. Het ga je goed.

Tom

Paul Gondrie:

3 januari 2026 om 19:40

Beste Guido, bedankt voor je inhoudelijke bijdragende afgelopen dertig jaren. Wat ik altijd in je heb bewonderd is dat je kernachtig je verhaal kon vertellen en nooit persoonlijk werd. Op naar de 100 in goede gezondheid!

Mail Ingrid van Beek:

Heel jammer maar wel begrijpelijk. Je was nog een van mijn weinige lijntjes naar Best, ik volgde je al heel lang. Gefeliciteerd dat je de mooie leeftijd van 91 hebt bereikt. Mijn beste wensen voor jou en je gezin.


vrijdag 2 januari 2026

Doe maar gewoon Crans Montana

Sante Brun

Af en toe zou je denken dat er geen redding meer is. Dat was natuurlijk ook voor de Nieuwjaarsnacht al zo, als je goed nadenkt is er helemaal nog nooit ook maar een begin van redding geweest, maar dan komen wen tot de uitspraak van de plaats die gerust het Volendam van Zwitserland genoemd zou kunnen worden: Crans Montana.

Wat maak jij je weer dik om niks, hoor ik jullie al, goed verstaanbaar, mompelen.

Maar intussen: ik ben een keer of vier, vijf in dat doodsjieke skidorpje in het zuidwesten van Zwitserland geweest, gewoon omdat mijn jongste zus daar twintig jaar lang in de winter een lucratieve business als reisleidster had. Skiën, daar kwam ik niet toe, het leek me gevaarlijk, maar ik heb wel bovenop een berg, waar je met de skilift naartoe ging, niet alleen menig glaasje weggetikt, maar ook gelijk gekregen: ik zag een vrouw wat ongelukkig uit een stoeltjeslift stappen, waarbij de lift haar, met het gezicht over de keiharde sneeuw raggend, meesleepte naar het eindpunt. Ik ben blij dat ik dat gezicht niet meer heb gezien na deze exercitie.

Nooit heb ik iemand ‘kran montaná’ horen zeggen, maar wel gewoon Crans Montána. Het enige dat ik heb kunnen vinden was dat de s van Crans bijna onhoorbaar wordt uitgesproken, maar een accent op de laatste lettergreep zie ik nergens vermeld. En waarom zou het ook: je moet de herkomst van de naam vermoedelijk zoeken in een ver verleden, als onderdeel van een Zuid –Frans/Noord-Italiaans dialect, Montána is in ieder geval duidelijk geen ‘hoogfrans’ woord. Met bijpassende uitspraak.

In ieder geval koos het NOS Journaal (andere heb ik niet gezien) voor een uitspraak in het school-Frans: kran montaná. Mag van mij, hoor. Zeg dan meteen ook ‘Berlien’, ‘Parie’ en ‘ Al Kahira’. ‘Krung Thep’, ook mooi. Niet zeker? Dat zijn gewoon de Nederlandse namen van Berlijn, Parijs, Caïro en Bangkok. Al Misri, dat is Egypte.

Dus doe maar waar je zin in hebt. Wel trek ik de grens bij het volgende. De Zwitserse streek waar Crans Montana zich bevindt is het Franssprekende Valais. In het NOS Journaal zag ik een  kaartje waar de streek werd aangeduid met ‘Wallis’, een naam die dan ook door de presentator van dienst met een perfect schoolfrans-accent werd uitgesproken: Wallíés’.

Kan iemand deze taalgeleerde even vertellen dat Valais weliswaar Franstalig is, maar door Duitstalige Zwitsers Wallis wordt genoemd en die naam dus in het Duits ongeveer hetzelfde wordt uitgesproken als in het Nederlands?

Waarmee maar weer eens aangetoond is: taal is iets heel moois en ook iets heel ingewikkelds.

Maar langs deze weg is er al helemáál geen redding meer.

En doe maar gewoon Montana, met het accent op de eerste a, dan ben je al gek genoeg.

vrijdag 5 december 2025

Journalist, houd afstand aub

Media en vooral de journalistiek zijn voortdurend in opspraak. Meer dan dat: journalistiek is een gevaarlijjk beroep geworden. Zie wat er in Gaza gebeurt. Het aantal doden onder duidelijk als zodanig herkenbare journalisten als gevolg van Israelische acties moet daar tussen de 100 en 200 liggen. Hoe houdt NOS-correspondent Geert Groot Koerkamp het uit in Moskou, terwijl hij bijna dagelijks op onze tv verschijnt, zonder een blad voor de mond te nemen?

In ons land worden (foto)journalisten bij hun werk gehinderd en zelfs bedreigd. Overgewaaid van de VS, waar een president journalisten regelmatig op z'n boerenfluitjes diskwalificeert. Schrijf of spreek naar zijn zin of verdwijn. Een aantal heeft dat letterlijk opgepakt en reageert voortaan op afstand.

Valt er niks op de journalistieke praktijk van vandaag aan te merken? Ik vind van wel, mij baserend op waarnemingen in eigen land. Vermenging van nieuws en mening in onder meer de krant en op de radio, zodanig zelfs dat het vaak een hele puzzel is om de feiten uit berichten en verhalen op te diepen. Er zijn nieuwsrubrieken, waarvan de presentatoren zichzelf te graag horen; vragen stellen die in wezen commentaren zijn. En dan het gejij en gejouw dat met name op de Nederlandse radio gebruiikelijk is geworden, al dan niet na tevoren gemaakte afspraak met de geïnterviewde. Ik schreef daar al eerder over.

Wat is eigenlijk tegen dat tutoyeren? Het wegvallen van het 'afstand houden' dat altijd een kenmerk van de journalstiek is geweest. Het een (vermenging nieuws en commentaar) zowel als het ander (jij en jou) tasten de objectiviteit aan, die de gemiddelde nieuwsconsument nodig heeft, al is het alleen maar als tegenwicht voor de ontelbare meninkjes en onzinnige stukjes op social media.


woensdag 26 november 2025

Noodpakket niet echt iets nieuws

Binnenkort stopt de overheid een folder in alle brievenbussen met tips voor een noodpakket, waarmee je als gezin 3 x 24 uur kunt doorbrengen. Het verhaal gaat dat het verre van denkbeeldig is dat de stroom 'n keer uitvalt. Daar zijn trouwens al enkele recente voorbeelden van aan te wijzen. Hul je in een deken tegen de kou, haal conserven in huis tegen de honger, negen liter water per persoon, dat soort dingen. Kijk eventueel maar eens hier. Is er iets nieuws onder de zon? Niet echt.

Ik ben oud genoeg om de Tweede Wereldoorlog bewust te hebben meegemaakt. En ik herinner mij dat mijn vader – al dan niet door wie dan ook gestimuleerd – aan de vooravond daarvan bepaalde maatregelen heeft getroffen. Zo schafte hij zich bij een boer een plattebuiskachel aan, een typisch Brabants geval dat hij onder de schouw van zijn werkkamer liet plaatsen. Daar had tot dan een zogenaamde zaagtand met onderaan een koperen ketel gehangen. Puur voor de sier. Die werkkamer zou in de loop van de oorlog tot huiskamer gaan dienen; de ketel paste precies in het kookgat van die kachel. 

Dat was nog niet alles. In de kelder van ons negentiende -eeuwse huis in Ginneken, plaatste mijn vader enkele (vuren?)houten banken. Die kelder had muren van minstens een meter dik en we zijn daar menigmaal in gedoken bij luchtalarm. Een enkele keer was dat levensreddend, al heb ik dat zelf niet meegemaakt. Tijdens een Engels bombardement op 13 oktober 1944, waarbij de kliniek Bad Wörishofen werd getroffen (27 doden) plus de Nederlands Hervormde Laurentiuskerk, drong een bomscherf via een luik waardoorheen normaliter cokes werden gestort die kelder binnen, terwijl mijn ouders en andere huisgenoten daar zaten. De kinderen, onder wie ikzelf, bevonden zich op dat moment in een door mijn moeder gearrangeerde noodschool. (Die cokes waren voor de cv, die het in de loop van de oorlog wegens brandstofgebrek begaf.)

Nog even dit: in de Eerste Wereldoorlog was door de Duitsers nog gifgas gebruikt. De meeste landen deden dat later niet meer. Wij kinderen vonden op zolder oranje trommels met ongebruikte gasmaskers. Daar speelden we spookje mee.

Lees desgewenst mijn verhaal Het Bombardement, fragment van een jeugdboek.

donderdag 13 november 2025

Flixtrein als noodoplossing

Ben niet zo gek op privatisering van staatsondernemingen. Wie wel tegenwoordig? Denk aan NS, aan de aloude PTT, tegenwoordig PostNL Maar soms pakt het goed uit, namelijk waar de staatsbedrijven tekort schieten. Neem nou het internationaal treinverkeer in Europa. Hoor van diverse kanten dat het nergens op slaat. Voortdurende vertragingen, met gemiste aansluitingen als gevolg. Wat een wonder dat Flix, al bekend van de internationale bussen, nu ook een gooi doet naar de treinmarkt.

Journalist Hans Nijenhuis schreef deze week op LinkedIn: 'De Eurocity Direct - toch een vlaggenschip van de NS - van Brussel naar Amsterdam van 9.49 rijdt alweer niet. “Trein rijdt niet” staat er dan als enige op de borden. Vorige week ook al. En eerder deze maand.'

Privatisering? Liever niet, gaf ik al aan. Mijn voorkeur ook als anti-nationalist gaat uit naar 'prioriteit nummer 1' bij de Europese Unie.

Niettemin, de Duitse onderneming Flix die van het rijden met bussen tussen de Europese hoofdsteden tegen redelijke prijzen een groot succes heeft gemaakt (mijn familie in Frankrijk maakt er bij voorbeeld regelmatig gebruik van) opteert nu voor het inzetten van het spoor; ze heeft zelfs al 65 langeafstandstreinen besteld, in Spanje.

Dan maar particuliere concurrentie met de staatsbedrijven, waarvan met name Deutsche Bahn het geen haar beter doet dan onze NS. Wellicht is het daar nog erger.

En nu maar hopen dat de staat van de infrastructuur her en der niet dwars ligt.


zaterdag 11 oktober 2025

What is in a name?

'What is in a name?' (wat doet een naam er toe?) schreef Shakespeare in zijn Romeo en Julia. Nou, heel wat als je de discussie volgt over de naam die de nieuwe gemeente moet krijgen na de fusie van Best en Oirschot.

Er circuleren drie potentiële namen, geselecteerd door een intergemeentelijke commissie uit 808 suggesties van 1952 inwoners van zowel Best als Oirschot/De Beerzen/Spoordonk. Daar kan op 29 oktober (tegelijk met de kamerverkiezingen) over worden gestemd. De dan meest gekozen naam wordt het.

De aangeboden selectie: Baest (in deze streek nat natuurgebied, tevens de naam van een eeuwenoud landgoed onder de gemeente Oirschot) Best-Oirschot en Heidevelden.

Mijn oor te luisteren leggend, verneem ik nogal wat laatdunkendheid, Men vindt de keuze te beperkt en tegen Best-Oirschot bestaan in zoverre concrete bezwaren dat men het ziet als een compromis, 'n soort doekje voor het bloeden van welke van de twee gemeenten dan ook. Voor Baest en Heivelden haalt men zonder meer de neus op.

Mijn mening, los van de voordracht? Als de 'verkiezing' op 29 oktober om wat voor reden dan ook zou mislukken (gebruik van schuttingwoorden is in deze tijd niet ondenkbaar) laat dan de definitieve keuze over aan beide gemeenteraden. En laten die zich dan hoeden voor zoiets megalomaans als Meierijstad voor een gebied dat voor driekwart landelijk is.

vrijdag 3 oktober 2025

Openbare rotzooi

 Nee, dit gaat niet over het vuilnis op straat in onder meer de grote randstedelijke gemeenten, als gevolg van bij voorbeeld het zoeken naar weggegooide statiegeld-flesjes en -blikjes. Maar over weggegooide sigarettenpeuken, waarover ED-columnist Niels Guns vandaag zijn ergernis spuit. In dit geval gaat het over de omgeving van een supermarkt, maar wie kent niet de beelden van de sociale helden die de Noordzeestranden ontdoen van dit soort rommel.

Maar is het nieuw? Niet echt. In mijn jeugd had je de mannen (vrouwen heb ik het nooit zien doen) die langs de stoepranden schuifelden om de peukjes (zonder filter) waarvan ze nieuwe rokertjes samenstelden. Echte armoe. Voor zover de sigarettenresten niet waren verwijderd door de straatvegers met hun bezems, die ons voorgeschoteld werden als toekomstperspectief wanneer je op school niet je best deed. Dat of peukjesraper worden.

Als het over openbare rotzooi gaat, weet ik er ook nog wel 'n paar. In de overdekte gang van het door ons gefrequenteerde winkelcentrum staat een door omwonenden geschonken bank, waarop scholieren hun in de super gekochte snacks plegen te nuttigen. De omgeving van die bank moet elke morgen door medewerkers van die super worden schoongeveegd.

donderdag 25 september 2025

Rechters gaan mee in taalverruwing

Een rechter zei tegen een verdachte van de rellen in Den Haag dat-ie er een teringzooi van had gemaakt, waarop de man reageerde met 'U heeft gelijk'. Aanleiding tot een door de krant geëntameerde discussie onder 'deskundigen', want als het over taalverruwing gaat is er natuurlijk niks nieuws onder de zon sinds Jan Marijnissen in de Tweede Kamer effe dimme zei. Sindsdien ging het daar van – nou ja – kwaad tot erger, waarbij het slappe hap van Geert Wilders richting de Minister President niks is.

Rechters gaan mee in de taalverruwing die de halve samenleving (en niet alleen de Nederlandse, als je het gemiddelde woordgebruik van ene Donald Trump meeneemt) doordrenkt. Eerder las ik immers in een krantenverslag dat een rechter het had over stinkende best. Niks bijzonders, maar qua woordgebruik buiten mijn smaak, en zich vervolgens bediende van jezusmina. In mijn jeugd was jezus sec, waarvan het een verbastering is nog volstrekt taboe. OK, andere tijden hè? Nu is jezusmina iets, waar lijkt me alleen een politieke partij als de SGP zich nog druk over maakt.

Hoewel sommigen vinden dat rechters wat beter op hun woorden moeten letten, zijn er weer anderen die naar mijn mening terecht van mening zijn dat ze de ander hiermee effectief benaderen in hun eigen taal. Vooruit, maar geen bastaardvloeken aub.

woensdag 3 september 2025

De Contente Mens denkt er 't zijne van

Eersel zou ten faveure van Brainport 5500 woningen moeten bouwen, maar houdt het voorlopig op de helft. Tot ergernis van onder meer de provincie Noord-Brabant, die trouwens de bevoegdheid zou hebben tot dwangmaatregelen.

Motief van de gemeenteraad: dorp moet dorp blijven, ontleen ik aan het online-archief van het Eindhovens Dagblad.

In de jaren zeventig van de vorige eeuw gold onder sommigen het adagium grenzen aan de groei. Ik herinner me uit die tijd 'n eenzaam raadslid dat uitriep: 'Best groeit, moet dat?' Nu zijn er factoren in het spel die zoiets als een vloek doen ervaren. In het bijzonder de woningnood. Het neemt niet weg dat we krap in de ruimte zitten en dat het stikstof in relatie tot de natuur ons dwars zit.

Terug naar Eersel, 'lid' van de Acht Zaligheden, ook wel aangeduid als de Poort van de Kempen. Inclusief het geannexeerde Vessem ruim 20.000 inwoners, wat tegenwoordig voor een goed functioneren aan de zeer krappe kant is. Eersel zelf is een rustiek dorp met een monumentaal centrum, waar een bronzen beeldje staat van een Kempisch boerke, genaamd De contente mens. Een tevreden menneke dus. Het onderstreept het dorpse karakter van de plaats. Het kan niet anders dan dat ik terugdenk naar de jaren zestig, de tijd van burgemeester Stevens, wiens echtgenote eens aan een verslaggever vroeg: 'Hoe is 't thuis en met de kindjes?'. 'n Burgemeestersvrouw naar m'n hart.

Stevens was 'n waakhond waar het 't landelijke karakter van zijn gemeente betrof. Toen de burgemeester van het concurrerende Bladel in diens dorp bomen had laten kappen en tegen zijn collega zei 'dat moet je ook doen', reageerde Stevens met: 'Nee, wij planten zelfs bomen bij voor als de oude dood gaan.'

Het heet dat de groei van een gemeente goed is voor het salarisniveau van bestuurders en ambtenaren. Eens kijken wie er straks content of malcontent is.

dinsdag 29 juli 2025

We worden constant belazerd

Kitty Herweijer, doorgaans goed onderlegd, schrijft in haar column over wat zij noemt de uitbuiting van klanten die in de rij staan voor ‘leuke’ kleding, schoenen en tassen. Supermerken als Dior en Armani gaan daarbij niet vrijuit, zo ontleent zij aan Italiaanse rechtbankdocumenten. Maar eens ’n citaatje: ‘Mensen betaalden zogenaamd voor duurzaamheid en vakmanschap, maar in de praktijk betaalden ze vooral voor de illusie van kwaliteit.’. In deze tijd van polarisatie is onderlinge overeenstemming een zeldzaamheid, maar in een gesprekje in de supermarkt ondervond ik onlangs een aardige vorm van eensgezindheid: we worden aan de lopende kassaband belazerd. ‘Dertig procent korting’ Van welk uitgangsbedrag?

In die supermarkt kon je pakken met drie paprika’s kopen voor 0,89. maar aan de kassa kreeg de bejaarde vrouw te horen dat ze ‘eerst iets op de computer moest doen’. Ze moest 1,99 per pak afrekenen. Bedenk hier zelf een woord voor.

Nee ik zeur niet opnieuw over de zogenaamde  innovatie in de scheermessentechniek, die tot gevolg heeft dat oudere systemen hooguit een week afdoende functioneren. ‘Moet je die baard maar laten staan.’ Nou nee, dat doet iedereen al, de boel soms bijhoudend met een nagelschaartje.

In het sluitwerk van binnendeuren zitten sinds ’n jaar of twintig plastic onderdelen. Drie keer raaien hoe lang die het uithouden. De jonge en naïeve verkoopster in een juwelierszaak deelde me mee dat ’n horlogebandje één jaar meegaat. Pardon? Nou ja, het kost inclusief montage maar ’n tientje.

Nog iets over de koffie? Bonen zijn wegens slechte oogsten in 2024 met 50% in prijs verhoogd. Intussen zijn die oogsten prima. Waar blijft de prijsdaling?

donderdag 24 juli 2025

Naar wie ik niet luister

Er zijn columnisten die ik min of meer uit principe niet lees. En cabaretiers die om dezelfde reden niet mijn aandacht trekken.

Welnu, columnisten oftewel stukjesschrijvers die gebruik maken van hun NL-bekendheid en overduidelijk zwichten voor het reclamegeld; bij wie ik me grenzeloos al zowat een half jaar aan een stuk dagelijks verveel als ze virtueel door de lucht vliegen. (Geluid uit, zoals bij alle tv-reclame.) Het komt ook voor dat een aanstaande columnist bij zijn aanstelling krijgt te horen dat hij of zij 'af en toe best eens mag mopperen op politici'. Dit type schrijvers beschouw ik met enige reserve.

Cabaretiers (een Franse uitvinding zoals de naam al zegt) behoren zich geestig-kritisch op te stellen tegenover het dagelijks leven. Dat heeft niks met links of rechts te maken, als je dat misschien vanachter je toetsenbord zou denken. Maar om ook hier is de gesignaleerde weerzin te verklaren. Als tegenstander van staatshoofden die aan het bewind komen krachtens erfopvolging – noem me maar republikein als je dat wilt – sta ik wantrouwig tegenover zich cabaretier noemende personen, die onder controle van de Rijksvoorlichtingsdiernst iemand van het Koninklijk Huis interviewen. 


maandag 21 juli 2025

HoHoreca

Nee, we noemen geen namen (met dank aan Wim Kan/Seth Gaaikema) al is dat nog zo verleidelijk. Maar ik wil eens wat recente ervaringen delen met de Nederlandse Horeca. Er zijn verschillen, zoals qua prijzen tussen onze supermarkten en die in aangrenzende landen. Om wat het restaurantwezen betreft maar eens 'n voorbeeldje te noemen: in Frankrijk zetten ze bij lunch of diner als automatisch een kan water op tafel. In NL brengen ze dat nogal eens in rekening. Leidingwater hè?

Vorig jaar had ik aanleiding, een familiefeestje te organiseren. Twee van de vier horeca-ondernemingen die ik daarover benaderde gaven niet eens antwoord op mijn verzoeken om prijsopgaven. Eén ervan reageerde zelfs niet na herhaalde vragen, via een medewerker bij bezoek en per e-mail.

Onlangs lunchten wij à 17 euro in een gerenommeerd hotel: een geitensalade die bestond uit een schaal groenvoer zonder verdere aankleding (met bv radijs of tomaat) en een minieme schijf gebakken kaas. Of het was bevallen, vroeg de serveerster. Nou nee. Verscheen vervolgens de gerant of een gelijkwaardig persoon met een klaagzang over hoge prijzen van grondstoffen en verhoogde lonen. 'Maar volgende maand wordt het beter.' Ter genoegdoening kregen wij (twee personen) één bak min of meer vergelijkbaar voedsel. En oja, het restaurant waar wij al jaren een gegratineerde visschotel bestellen, heeft 'natuurlijk' z'n prijzen met pakweg 50% verhoogd, maar presteerde het onlangs ook nog de omvang van die schotel te halveren. We zoeken een andere stek, in de hoop gevrijwaard te blijven van dit soort streken.

Intussen is Artificiële Intelligentie (AI) ook al tot de horeca doorgedrongen in de vorm van een zekere Bonnie die telefoontjes aanneemt. En wat zegt de gelukkige eigenaar? 'Krijgen we meer tijd voor 'n praatje.' 

Voor de volledigheid: in Best slaagden we uiteindelijk met ons familiefeestje en voor de lunch vonden we een goed, redelijk geprijsd adres.

donderdag 10 juli 2025

Kwesties van nadenken

Op X las ik: 'Denk niet links, denk niet rechts, denk na.'

Social media leveren niet enkel bocht (Van Dale: onsmakelijke drank) op. Ik voeg eraan toe: 't ligt er maar aan wie je daar volgt.

Enkele kwesties van nadenken tref ik aan in recente krantenkoppen.

  1. 'VVD: Laat jongeren belastingvrij sparen voor hun eerste huis'. Verkiezingsstuntje. OK,laat maar. Eerste gedachte (doorgaans niet de beste, maar alla): Laat ze eerst eens leren, hoe ze met geld om moeten gaan.

  2. 'Vrouw (18) ernstig gewond na ongeval'. Lezing van het bericht levert het volgende op. Een meid op een fatbike rijdt door rood en wordt door een auto aangereden. Wie hier niet goed heeft nagedacht laat ik in het midden.

Onder dit bericht staat: 'Laat boete voor fatbike maar komen, ik betaal 'm wel'. Enschede, ten einde raad door het achterwege blijven van 'Haagse' maatregelen, overweegt fatbikes uit het centrum te verbannen, op straffe van een boete. Topverkoper van fatbikes acht dit plan 'juridisch zo lek als 'n mandje' en vindt het plan 'te gek voor woorden'.

De toekomst zal uitwijzen wie hier het beste heeft nagedacht.



maandag 30 juni 2025

Demonstrerende burgemeester

Mag een burgemeester ook demonstreren? Natuurlijk wel, want dat is een grondrecht dat voor iedereen in Nederland geldt. Of het ook wenselijk is voor een individuele ambtsdrager is vers twee. Met het in de vrieskast verblijvende zogenaamde kroonjuweel van D66 (de gekozen burgemeester), wordt de burgemeester in dit land, na de nodige inspraak dat wel, van staatswege benoemd. Weliswaar zijn burgemeesters doorgaans lid van een politieke partij (dat speelt zelfs een rol bij die benoemingen) maar ze worden, eenmaal in functie, geacht daar boven te staan. Met andere woorden, je merkt er niks van in de praktijk van alledag. In dit licht vind ik de reis van burgemeester Halsema van Amsterdam naar de LHBTI-demonstratie in Boedapest merkwaardig.

Manifesteert Femke Halsema zich daar in Hongarije als GroenLinks-politica of als burgemeester? Ik denk dat beide kwaliteiten in dit geval niet van elkaar zijn los te koppelen. Tenzij mevrouw, die ooit fractieleider van deze partij in de Tweede Kamer was, ambities zou koesteren, terug te keren in de landelijke politiek. In dat geval lijkt me dat ze een nogal merkwaardig pad bewandelt dat niet bevorderlijk is voor de status van de Nederlandse burgemeester. Naar mijn gevoel roept Halsema terecht ook kritiek over zich af in de zin van 'ruim eerst de rommel in Amsterdam maar eens op'. Is haar actie een ultieme poging aandacht te trekken? In dat opzicht is ze in elk geval geslaagd.


vrijdag 20 juni 2025

Windows 10 stopt ermee

Nog enkele maanden, half oktober stopt Microsoft met updates (het bijspijkeren) van haar besturingssysteem Windows 10. Nou en? Realiseer je dat zulks veiligheidsproblemen gaat opleveren. Voor hackers en andere cybercriminelen wordt als het ware het bedje gespreid. Wat te doen? Overstappen op Windows 11. Tot dusver is dat voor Windows 10-gebruikers gratis, maar niet voor iedereen vanzelfsprekend. Je computer moet er namelijk geschikt voor zijn en dat is bij oudere modellen meestal niet het geval.

Hier in huis zijn twee laptops. Nummer 1 is negen jaar oud en niet geschikt voor Windows 11; de tweede, wat jonger, wel. Van een negen jaar oude computer kun je sowieso zeggen dat-ie over de datum is en dat was aan de hardware merkbaar: er ging een letter van het toetsenbord onherstelbaar los zitten, zodat ik me 'n tijdje heb beholpen met een los draadloos toegevoegd toetsenbord. De definitieve oplossing lag dus voor de hand: nieuwe laptop met Windows 11 voorgeïnstalleerd. Daar zal menigeen dus aan moeten geloven, tenzij men overstapt op een ander besturingssysteem. Dat zie ik de gemiddelde eindgebruiker niet zo gauw doen.

Windows 11 zou je een superupdate kunnen noemen. Ik schreef al eens eerder dat ik het algemeen niet zo dol ben op updates van software. Je hebt het idee dat er van alles achter kan zitten, vooral geld verdienen. Zo heb ik een zogenaamd compleet anti-virusprogramma, dat voortdurend laat weten dat het nog beter kan à raison van....

Maar Windows 11 dus. De vormgeving is, vergeleken met versie 10 nogal veranderd. Dat is even wennen maar na verloop van tijd denk je 'vooruit dan maar'. Ook zijn er programma-onderdelen waarvoor na verloop van tijd moet worden betaald. Weg ermee, zeker als er een gratis alternatief is met dezelfde eigenschappen. Aan OneDrive voor backups bij Microsoft heb ik ook geen behoefte, want in het bezit van, en gewend aan een uitstekend backup-systeeem van een andere fabrikant.

Deskundigen laten desgevraagd weten dat nummer 11 een goed besturingssysteem is. Vooruit dan maar. Zelf constateer ik wel wat vervelende dingen. Ik heb, om maar iets te noemen, twee beeldschermen. Windows had en heeft daarvoor verschillende gebruiksopties. In mijn geval heb ik gekozen voor 'uitbreiding' van het eerste beeldscherm (dat op de laptop) naar de tweede monitor. De icoontjes van de programma's (apps) op beeldscherm 1 en andere, zoals koppelingen naar websites, op de buurman. Je kunt die icoontjes netjes ordenen, bij voorbeeld 'op naam'. Maar helaas, het gebeurt regelmatig dat alle icoontjes na herstarten van de pc op beeldscherm 1 staan. Opnieuw verhuizen dan maar. Stuk voor stuk hè, want selecteer de hele groep dan maakt Windows 11 er kopieën van. Op het internet gekeken of er ook anderen met dat probleem zitten. Ja dus. Maar het blijft wachten op een corrigerende update.

maandag 5 mei 2025

De effectiviteit van luisteren

 De radio van de publieke omroep (NPO) en die van de Vlamingen (VRT) hanteren slagzinnen. Zelf frequenteer ik hoofdzakelijk de informatiezenders, Radio 1 dus, zowel de Nederlandse als de Belgische. Als het er op aankomt heb ik geen beeld nodig. Op de radio wordt trouwens meestal veel duidelijker gesproken. Bovendien ervaar ik die als minder oppervlakkig dan tv, uitzonderingen daar gelaten.

Bij de NPO klinkt: Wie luistert weet meer. Radio 1 van de VRT verkondigt Alles begint bij luisteren. (Wij Nederlanders zouden hier ‘met’ zeggen.)

Als filosoof van de kouwe grond (schrijven is immers voor 90 procent nadenken) meen ik subtiele verschillen tussen de slagzinnen waar te nemen. ‘Wie luistert weet meer’  is laten we zeggen een waarheid als een koe. ‘Alles begint’ etc. houdt naar mijn smaak iets meer in. Zal ik verder toelichten.

Als er één artikel in de Grondwet vrijwel dagelijks wordt gehanteerd, dan is het toch wel de vrijheid van meningsuiting. Te pas en te onpas, in het laatste geval als het verkondigen van een mening gepaard gaat met gewelddadigheden en vernielingen. Daar zijn in het recente verleden heel wat voorbeelden van aan te wijzen. Maar daar ga ik niet verder op in.

Opvallend bij de zogenaamde uitwisseling van meningen is, lijkt mij, dat menigeen vooral klaar staat om zijn/haar eigen zegje te doen, maar niet zo gauw naar die van de ander luistert. Dit heb ik niet in de eerste plaats van mezelf, want het is een veel gehoorde klacht. Weinigen realiseren zich dat de gedachten van de ander wel eens van invloed zouden kunnen zijn op die van henzelf. Daarom vind ik ‘Alles begint bij luisteren’  de winnaar.

vrijdag 18 april 2025

Het gif van internet

Al eens afgevraagd wat je kind allemaal op dat telefoontje zit te friemelen? Zij of hij kan goed vijf jaar zijn, want 'als ze maar zoet zijn'. Kan ook 's nachts zijn trouwens. Wie 'n beetje op leeftijd is kan er al helemaal niks mee. Met dat internet en zo. Op de Vlaamse radio hoorde ik de eigenaar van een takelbedrijjf, die meer dan 20.000 euro aan vergoedingen misloopt onder meer omdat er op een digitaal formulier van de politie ergens een vinkje ontbreekt. En het contact van de uitkerende instantie zegt telefonisch dat ze nieuw is en er nog niks van snapt. Bovendien is er sprake van een nieuw computersysteem dat de hele zaak frustreert. De Belgische takelaars en zijn collega's die met soortgeljke problemen zitten, zijn van plan wegen te gaan blokkeren. Dit allemaal terzijde, want het gaat immers in de eerste plaats over de jongeren wier telefoongedrag ook politiek een lied zonder end is.

Pesterij bij voorbeeld. Spelen internet en de sociale media in het bijzonder daarbij niet een hoofdrol? Normaal fysiek sociaal contact is immers op en rond school nauwelijks meer aan de orde. Bij de berichtgeving en duiding in de reguliere media viel het me op dat het aspect internet er niet of nauwelijks aan te pas kwam. Uitzondering: presentator Sophie Hilbrand in de talkshow Bar Laat, al speelde haar suggestie in de discussie verder geen rol van enige betekenis, als ik het goed heb gevolgd. Helaas.

Het gif van internet dus, waar ouders en opvoeders geen weet van hebben, tenzij zij deze week zijn wakker geschud door berichten over 'kindermisbruikje spelen' door jongeren van onder de twaalf jaar. Gespecialiseerde politiefunctionarissen en andere deskundigen zitten daarover met de handen in het haar.

donderdag 3 april 2025

Opmerkelijk debuut

'Een ervaren bestuurder.' Zo werd de waarnemend burgemeester van Best, Rianne Donders, getypeerd bij haar aantreden vorige maand. Zij kreeg het gisteravond al onmiddellijk voor de kiezen: een door relschoppers verstoorde informatiebijeenkomst voor alle inwoners over de vestiging van een azc in deze gemeente. Geen varkenspoten zoals in Berlicum deze keer, wel alles overstemmend geschreeuw en vuurwerk.

Gevraagd om een reactie door het Radio 1 Journaal, zei Donders precies waar het op stond. Voorstanders kregen niet eens de kans, hun zegje te doen omdat de bijeenkomst om veiligheidsredenen voortijdig moest worden beëindigd. Die voorstanders zijn er wel degelijk; althans mensen die zich realiseren dat weigeren niet alleen in strijd is met de nog steeds geldende Spreidingswet, maar die ook begrijpen dat het onze morele plicht is, anderen te helpen die het slachtoffer zijn van de verziekte wereld waarmee we de laatste jaren te maken hebben.

Terecht wees mevrouw Donders dan ook op het streven van het gemeentebestuur, de mogelijkheid van een goed gesprek over het azc-plan te bevorderen, zonder dat gewelddadig geschreeuw dat verstoort. Bij een azc denkt menigeen blijkbaar aan de ellende die het kamp in de gemeente Cranendonck (vooral veroorzaakt door jonge zogenaamde veilige-landers) teweeg heeft gebracht. Maar burgemeester Donders wees er terecht op dat de meeste azc's dat soort problemen niet veroorzaken. Wat in de hopelijk wel redelijk verlopende discussie over het Bestse azc aan de orde moet komen is dan ook de manier waarop de bewoners van het eventuele azc aldaar zullen worden begeleid. Er is geen aanleiding dat bij voorbaat te wantrouwen.

woensdag 19 maart 2025

Godfried Bomans heeft na meer dan een halve eeuw eindelijk zijn biografie

 Hoeveel kwaliteitsboeken moet je schrijven om erkenning te krijgen? Die vraag kun je stellen als het gaat over Godfried Bomans (1913-1971). Afgezien van gebundelde Sprookjes, columns en beschouwingen in de Volkskrant en Elseviers Weekblad (tegenwoordig EW) zijn van hem eigenlijk slechts twee nog altijd zeer genietbare boeken algemeen bekend: Pieter Bas en Erik of het Klein insectenboek. Bas is de weerspiegeling van Bomans’ bijzondere belangstelling voor (de schrijvers van) de negentiende eeuw, Charles Dickens voorop en verder onder anderen Hildebrand en de geestige versjesmaker Piet Paaltjens (pseudoniem van François HaverSchmidt) .

De vraag over de erkenning is hier nog steeds niet beantwoord. Maar me dunkt: één meesterwerk is voldoende. En Bomans publiceerde meer aan kwaliteitswerk dan het misprijzen van jongere schrijvers tijdens zijn relatief korte leven (hij was 58 toen hij aan angina pectoris overleed) rechtvaardigt. Hij kreeg ook nooit een literaire prijs. Te midden van auteurs werd hij te boek gesteld als ‘grappenmaker’. Ik lees dit in de biografie, geschreven door de Neerlandicus en literatuurrecensent Gé Vaartjes, die onlangs 54 jaar na Bomans’ dood is verschenen.

Je moet wel ongeveer tegen de pensioengerechtigde leeftijd zijn, om Godfried Bomans nog te kennen van zijn vrijwel altijd komische optredens voor de televisie, die de mensen op het spoor zetten van zijn boeken, niet in de laatste plaats Erik, dat trouwens in het hier besproken boek gedetailleerd wordt geanalyseerd. Maar in de ogen van menigeen was Bomans dus vooral grappenmaker, op z’n zachtst gezegd niet vrij van enig alcoholisme. In zo’n toestand liet hij zich, ook op tv, hilarisch uit over de wereldberoemde zangeres Marlene Dietrich: ‘Had mijn vrouw maar één zo’n been’. `

Maar laat ik hier over Erik een persoonlijke noot toevoegen. Natuurlijk heb ik dat boekje (mogelijk vanwege zijn geringe dikte populair voor de leeslijst op school) gelezen. En onlangs opnieuw, voor zover de tijd me dat toeliet. Ik heb het cadeau gedaan aan een kleindochter, van wie de vader me zei dat ze concentratieproblemen heeft. Er staan in het boek woorden en uitdrukkingen die min of meer in onbruik zijn geraakt, dus ried ik het duo aan, er samen aan te beginnen. Tot mijn verrassing kreeg ik enkele dagen later een mail met de mededeling dat ze er geweldig door waren geboeid. Wie weet wat er nog uit dat meisje groeit. Zoals aangegeven, dit even terzijde.

Godfried Bomans kwam uit een streng rooms-katholiek gezin, had een autoritaire vader die Kamerlid en later lid van Gedeputeerde Staten was, en een wat afstandelijke moeder. Het heeft, heb ik begrepen, lang geduurd voordat hij dat allemaal heeft verwerkt. Zijn huwelijk (sinds 1944) met Gertruda Verscheure (Pietsie genoemd) verliep moeizaam, maar ze bleven bij elkaar. Dit ondanks de talloze relaties die Godfried met andere vrouwen had. Zijn seksuele geaardheid was overigens niet wat men, zeker vandaag de dag, als ‘normaal’ beschouwt. Een voorstel van Harry Mulisch tot het houden van een ‘naaiwedstrijd’ (neuken) leidde tot een tijdelijke breuk. Dochter Eva Bomans, die zoals dat officieel in de Burgerlijke Stand heet in 1960 ‘uit Gertruda’ werd geboren, was niet van hem, maar – in goed overleg – van de destijds beroemde beeldhouwer Mari Andriessen, zo bevestigt biograaf Vaartjes. Ging zij door afwezig te zijn bii de uitvaart op 24 december 1971, de door roddels gevoede aandacht uit de weg? Godfried en Eva waren in de praktijk trouwens ‘echt vader en dochter’, gingen liefdevol met elkaar om.

Bomans was een gecompliceerd mens. Lag regelmatig met zichzelf in de knoop. Hij kon zonder enige toelichting plotseling een gezelschap verlaten. Zijn verstrooidheid was legendarisch. Beter is wellicht te concluderen dat hij in de eerste plaats een denker was, die zich voortdurend bezig hield met de ontwikkelingen in de wereld. Met zijn originele gedachten daarover, neergelegd in zijn krantenverhalen, kwam hij regelmatig in conflict met wie je samengevat ‘conservatieven’ zou kunnen noemen. Dat geldt onder meer voor zijn verwerking van de ingrijpende veranderingen in de katholieke kerk in de jaren zestig. Het is de vraag of de gemiddelde Nederlander vandaag de dag al overweg kan met ironie. Toen zeker niet.

Vaartjes’ boek, meer dan 700 pagina’s, exclusief registers voetnoten etc. en verlucht met veel foto’s, is een meesterlijk werkstuk dat eindelijk recht doet aan een briljant denker en schrijver uit de vorige eeuw. Het draagt de titel Vleugelman. ontleend aan een aldus genaamd Sprookje van Bomans over een man die naar de hemel wil


dinsdag 11 maart 2025

Grotelijks belèèzerd

Supermarkten en levensmiddelenproducenten hebben geweigerd vorige week naar de Tweede Kamer te komen om te praten over de hoge prijzen. De dames en heren politici willen wel eens weten waarom de prijzen van voedsel en andere producten vaak hoger liggen dan in buurlanden. 'Wie wordt hier gierend rijk over de rug van de consument,' vraagt met name de oppositie zich af. Tja, wie vraagt zich niet af, of we belazerd worden?

Belazerd. Dat is een woord dat we in onze jeugd niet mochten gebruiken. Onbeschaafd. Pas in de jaren zestig of daaromtrent werd het een begrip in het old boys network: 'grotelijks belèèzerd'. Tegenwoordig mag qua woordgebruik alles.

Als men zich nog mocht afvragen, waar het gevoel van belazering vandaan komt, al vóór de corona-pandemie smokkelden supermarkten met de inhoud van de door hen aangeboden producten. Bij voorbeeld acht voorgebakken pannenkoeken voor dezelfde prijs als voorheen tien stuks. Intussen is dit soort dingen, let maar op, een gewoonte geworden. Los van de prijsverhogingen in het algemeen. De stiekemerds die te laf zijn zich daarvoor te verantwoorden.

Kardinale vraag: wat doet de minister Beljaarts van Economische Zaken met de Prijzenwet die volgens Overheid.nl op 28 mei 2022 (op grond van vooraf opgestelde regels) is gaan gelden en nog steeds behoort te werken. Die wet stelt hem bij toenemende inflatie in staat, in samenspraak met de ministerraad, dat wel, tot allerlei maatregelen.

Interessant: in de jaren zestig van de vorige eeuw was men, begrijp ik, iets doortastender. Niet alleen de lonen beginnen in die periode te stijgen. Ook de prijzen starten een opmars en samen zorgen ze voor een opwindende spiraalbeweging. De inflatie kruipt naar 5%. En in '69 gaan de prijzen met ruim 7% omhoog.
De politiek werd nerveus. Prijsbeheersing stond toen hoog op de politieke agenda, De website wendingen.info citeert het volgende uit het Limburgs Dagblad van 9 april 1969: “De regering heeft een algemene prijsstop afgekondigd. De prijzen van alle roerende goederen en diensten zijn bevroren op het peil van 14 maart. De regering zegt deze maatregel te hebben moeten nemen om te voorkomen dat een verstoring van het algemeen sociaaleconomisch evenwicht zou ontstaan. Om de conjunctuur wat af te koelen en de inflatiespiraal te onderbreken heeft de regering voorts besloten tot onmiddellijke schorsing van de investeringsaftrek.”

Beljaarts en kabinet aan de bak aub.

zaterdag 22 februari 2025

Het lijkt wel het vuurwerk

Het Eindhovens Dagblad heeft vandaag een verhaal, deels rechtbankverslag, over een oorlogje tussen het centrale, overdekte winkelcenetrum Piazza en de gemeente. En? Het gaat over het intensieve skaten op de blijkbaar daarvoor aantrekkelijke vloer, waar dagelijks duizenden mensen binnen en buiten de winkeltijden passeren, met alle risico's voor hen van dien.

Wie dat verhaal leest, denkt als automatisch aan de overlast en de gevaren van vuurwerk, niet beperkt tot de decembermaand. Traditie! De Stichting Skateboarding Eindhoven zegt niet voor niks tegen de krant 'Het gaat al twintig jaar zo'.

Volgens het ED heeft de voorganger van burgemeester Dijsselbloem al in 2021 geprobeerd aan te sturen op een skateverbod in de Piazza, maar is dat toen door de gemeenteraad tegen gehouden. Vandaar dus (weer) de gedachte aan een landelijk vuurwerkverbod: de politiek durft niet. Niet electoraal hè?

Intussen veroorzaken de skaters ook schade aan vloer, straatmeubilair en winkelruiten. Ten bedrage van wellicht twee ton, waarvoor de gemeente Eindhoven aansprakelijk is gesteld. Intussen blijkt de stad bereid te praten over een nieuwe vloer, die minder aantrekkelijk is voor skaters.

Alweer staan rechters voor de opgave, de politiek (al dan niet) te corrigeren.