Ontlezing bevorderd

Een van de veel bekritiseerde afspraken in het coalitieakkoord is de drastische verhoging van de btw  van 9 naar 21 procent op gedrukte media als boeken en kranten. Ik heb op mijn beurt de  petitie van CPNB ondertekend, aldus behorend tot de tot dusver bijna 36.000 mensen die dit plan als 'waardeloos' van  de hand wijzen. Is dit soms ook de praktijk van Wilders' bejegening van journalisten als 'tuig van de richel'?

Het behoeft geen betoog dat het duurder maken van boeken, kranten en tijdschriften de ontlezing, dus het verder inzakken van de taalvaardigheid bevordert. Van dit verschijnsel zien we dagelijks onder veelal jonge professionelen de gevolgen:

Een presentator op NPO: 'Deze wetenschapper gaat met emiraat' (emeritaat).

Krantenkop: 'Raad gruwelt van (...)' (gruwt).

Scriptie van een student: 'lijndraad'  (leidraad).

Sommige versprekingen of verschrijvingen gaan onder het mom van taalverandering een leven leiden en krijgen zelfs na 'n tijdje een legitimatie in het Groot Woordenboek. Voorbeeld daarvan, sinds het ook regelmatig door gevestigde schrijvers wordt toegepast? 'De straat is vernoemd naar Pietje Puk'. Was ooit 'genoemd naar', waarna Pietje (en niet de straat) was vernoemd.

Dit heeft mij tot de constatering gebracht: taalverandering is normaal; taalverarming is betreurenswaardig. 

Dit alles is het gevolg van slecht taalonderwijs en (mede in verband hiermee) ontlezing.

Donder dus op met je btw-verhoging.

De Stop

Hij was ongetwijfeld de lelijkste man die ik in mijn jeugd heb gekend. Van buiten hè? Want om zijn innerlijk werd hij door menigeen op handen gedragen. Zeker bij Boerke Verschuren in 't Ginneken, toen de weduwe van het echte boerke daar nog de scepter zwaaide. Menig borreltje, al dan niet aangeboden door zijn mede-klanten heeft-ie daar naar binnen geslagen. Hij heette D.A, de Stoppelaar. Van Didericus Anton, maar hij hield het bij Anton, want Diederik, dat kon niet in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Van zijn uiterlijk wil ik verder niet teveel zeggen. Je zult maar de kenmerken hebben die de indruk (of de wetenschap) bevestigen dat de mens afstamt van de aap. Naar verluidt is dat nog enigermate gecorrigeerd bij een operatie na een auto-ongeval.

Anton was journalist. Freelance zouden we nu zeggen, want het zal duidelijk zijn dat hij om zijn uiterlijk niet met gejuich in vaste dienst werd aangenomen. Dit laatste is een veronderstelling mijnerzijds. Hij scharrelde z'n kostje met krantenverslagjes in de trant van 'Aquariumvereniging Rasbora vergaderde onder voorzitterschap van...' In vakanties viel hij wel eens in als corrector bij de krant. Als hij dan, uit behoefte aan enige beweging, het redactielokaal heen en weer begon te lopen, joeg-ie de redactiesecretaresse de stuipen op het lijf. Hij was niettemin een scherpe, zo niet grappige waarnemer. Als rechtbankverslaggever opende hij eens de deur van de wc en: 'wie zat daar, als een kloek op d'r eieren? Meester Smits!' Hij sprak enigszins geaffecteerd. Mijn papa wist dan ook respectvol te melden: 'zijn vader was vicepresident van de rechtbank in Middelburg'.

's Zaterdags kwam hij bij ons eten en dan had hij altijd wel iets te melden, in de zin van: 'er was een demonstratie van de Teolin (verffabriek, G.) waarbij brand werd gesticht. Het huis brandde af en de verf bleef staan!' Mijn moeder: 'Anton, daar trap ik niet in.'

De Stop moet een enorme bibliotheek hebben gehad. Af en toe stopte hij mij een meestal geschiedkundig werk toe, met als opdracht: Van oewe gewitwel. Seksueel moet De Stop het echte leven hebben gemist. Naar zijn geaardheid is het achteraf gissen. Hij placht ietwat verstolen daar mijn blote scoutingbenen te kijken. Toen ik allang het huis uit was, wist mijn jongere broer te melden dat hij bij een prostituee was ingetrokken.

Slecht nieuws

 Als Levensmaatje 's morgens de krant openslaat roept ze wel eens Wat nu weer? Want goed nieuws is geen nieuws, is zelfs ooit proefondervindelijk (met 'n eenmalige Goed Nieuws Krant) bewezen. Vandaag zou er weer aanleiding zijn tot zo'n uitroep, want de krant meldt op de voorpagina dat er recentelijk voor 250 miljoen van bouwplaatsen is gestolen.

De diefstallen, door criminelen grondig voorbereid met spiedende drones, zouden leiden tot vertraging van bouwprojecten en stijging van de prijzen. Je moet toch een motief hebben om het leven duurder te maken, denk ik dan wantrouwig.

Maar slecht nieuws kan ook min of meer grappig zijn, al zal men daar verschillend over denken. Immers tegenover elke mening, vooral op sociale media (het blijft een rare benaming) staat er wel een die daaraan tegengesteld is. Komisch vind ik in elk geval het bericht van Radio 1.be dat in Belgisch Limburg 600 mensen hun rijbewijs tien dagen kwijt zijn nadat ze waren betrapt op gehannes met hun telefoon in een rijdende auto. Ze zagen daardoor zelfs de politie over het hoofd. Een lichte straf trouwens, in aanmerking genomen dat de gemiddelde Belg met de auto naar de wc gaat. Dit laatste is een losse constatering mijnerzijds, zeg ik er maar bij voor het geval iemand er anders over denkt.

'Journalistiek is een vak'

Journalistiek is een vak laat de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) ons regelmatig weten. Via social media, dat wel. Die zijn immers niet meer weg te denken uit onze informatievoorziening. Hoewel... ze zorgen ook voor chaos, constateerden Roeland Schweitzer en Willem Wansink acht jaar geleden al in hun boekje Iedereen Journalist. Gelukkig zijn er de reguliere media, waarvan je mag aannemen dat ze orde scheppen in die chaos. Maar is dat in de praktijk ook zo? Ik heb soms m'n twijfels.

Laten we eens kijken hoe de regionale krant aan de hand van die social media de beëindiging van een wat wordt genoemd 'een groot illegaal dansfeest' in Best aanpakt. Dankzij die media waren daar meer dan duizend mensen op af gekomen. Er wordt uitgebreid gebruik gemaakt van gedeelde beelden op X en reacties in het popie-jopie-taalgebruik waarvan sommigen zich daar bedienen.

De verslaggever laat niet na beweringen op het voormalige Twitter te citeren over excessief politiegeweld. De filmopnamen zijn onduidelijk, geeft-ie toe, maar 'gelukkig' is er de vrouw die buiten beeld zegt dat politieagenten van iemand 'helemaal z'n hoofd hebben ingetrapt'. Het ene moment klinkt de bewering dat de 'mishandelde' niet meer zelfstandig kon lopen en moest worden weggesleept, maar uiteindelijk ziet de journalist op het filmpje dat hij tussen twee politiemensen meeloopt.

Het enige citaat wat er volgens mij echt toe doet is de verklaring van het Openbaar Ministerie over het geweld waarmee de politie te maken kreeg en 'een aandeel' van de meegenomen verdachte in dat geweld. En, o ja, de politie doet aan zelfonderzoek.

Journalistiek is inderdaad een vak, ondanks de – ook zoiets – de onophoudelijke aandacht voor een kletsmajoor als Johan Derksen.

Honger

Van mijn vader mochten wij niet zeggen 'ik heb honger'. Trek was het aanvaardbare alternatief. Hij zei ooit: 'Ik heb de echte honger gekend'. In de negentiende eeuw, begreep ik. Hij was 3 jaar toen mijn grootvader overleed. Mijn oma voorzag in het onderhoud van haar gezin met wat je kunt beschouwen als de luxe was voor welgestelden. Mijn vader moest dan in de vrieskou zo'n gestreken overhemd op z'n handpalmen naar de klant brengen.

In de Tweede Wereldoorlog hebben wij niet echt honger geleden, maar het was wel karig, hoewel mijn moeder een boeren adres had, waar trouw aan ons werd gedacht. Bij een andere boer konden we ook terecht, maar dan wel bij inlevering van kostbaarheden uit ons huis, zoals het tafelzilver. Wrange ervaring van mijn ouders, die als voordrachtkunstenaars op een priesterfeest bij die boer mochten optreden, in ruil voor deelname aan de maaltijd: de tafel was gedekt met dat ingeleverde zilver.

Na de bevrijding van het zuiden werd het mij via keuring bij de GGD gegund, deel te nemen aan een kinderuitzending naar Engeland. Motief: ondervoeding. Met andere woorden, het had beter gekund. Mijn twee jaar jonger broertje mocht niet mee (slechts één uit hetzelfde gezin), maar werd later wel liefderijk voor 'n tijdje opgenomen in het gezin van een West-Vlaamse 'rustend landbouwer'. Andere boerenkoek,.

Aan deze dingen moest ik denken bij de aanhoudende berichten over die hongerlijders in de Gazastrook. Echte honger.

Een geval van AZC

Een goed gemeenteraadsverslag is nooit weg. Dit is niet zomaar een kreet. Het is namelijk langzamerhand bekend, dat regionale kranten in Nederland het op dit punt nogal eens laten afweten. Waarom, laat ik in het midden. Natuurlijk zit dit de betrokken gemeenten dwars. Sommigen trachten het probleem te ondervangen door de aanstelling van een journalist, die onder meer de taak van het raadsverslag op zich neemt. Dat is dan een journalist tussen aanhalingstekens, want de verslaggever dient onafhankelijk te zijn. Althans in redelijke mate, want bij de onafhankelijkheid van de gemiddelde aan een krant verbonden journalist zijn volgens mij vraagtekens te zetten. Schluss, want de aanleiding tot dit stukje is namelijk een goed raadsverslag in het Eindhovens Dagblad. Dat verhaal gaat over de vestiging van een asielzoekerscentrum (azc) in Nuenen.

Genoemde krant meldt dus dat een krappe meerderheid van de gemeenteraad van Nuenen c.a. 'alsnog heeft ingestemd met zo'n azc voor 159 à 196 vluchtelingen'. Voorlopig voor vijf jaar, maar het kan best tien jaar worden.

Het is duidelijk dat het hier gaat om een geval van azc, zoals die zich overal in het land kunnen voordoen. Het probleem is overbekend: de wantoestanden in Ter Apel, de huiverigheid zo niet de onwil in andere gemeenten in den lande om die last van de Groningse gemeente ten dele over te nemen. De gesignaleerde onwil, laksheid, huiver, enfin vul maar in, heeft zoals bekend geleid tot de zogenaamde spreidingswet. Gemeenten die besluiten, iets aan de opvang van vluchtelingen te doen, laten zich niet altijd leiden door menslievendheid, maar realiseren zich vaak dat zij er anders van bovenaf toe zullen worden gedwongen. In Nuenen spelen, zo blijkt uit het raadsverslag, beide factoren een rol.

De politieke knoop zit 'm ook in het Nuenense geval in de beroering onder omwonenden van het toekomstige azc. Vandaar dat sommige fracties liever een spreiding over drie kleinere locaties bepleitten, lees ik. 'Dat vergroot de kans op veiligheid, integratie en acceptatie.' Uiteindelijk zou dat toch te duur worden, verkondigde het dagelijks bestuur van de gemeente, en tot veel vertraging leiden. Nog meer vertraging? Het plan is nota bene in 2023 gelanceerd en de gekozen locatie zou pas in de loop van 2025 gebruiksklaar kunnen zijn.

Sorry, Ter Apel, het wil maar niet opschieten.

Betaal of...

Cyber en cybercriminaliteit, wat is dat? Zo is het ongeveer gesteld met de gemiddelde mens van de 21e eeuw. Nochtans, de waarschuwingen voor digitale fraudeurs, afkomstig van onder anderen de banken, zijn niet van de lucht. En vergeet de verhalen niet van slachtoffers die uitroepen 'hoe heb ik zo stom kunnen zijn?' In de val getrapt van klootzakken die zomaar aan de deur stonden met een of andere smoes of online een hengeltje uitwierpen met het doel, de ander tot betalen aan te sporen, zo niet te dwingen.

Is aan de orde van de dag. Vorige week kreeg ik zomaar een SMS met de 'waarschuwing': direct je schuld van 1237 euro betalen! Kletskoek, ik heb helemaal geen schulden. Vandaag meldt de krant

'Digitale fraudeur blijft meestal buiten schot' en: 'Rapport: te weinig kennis en ervaring bij de politie'. Dat laatste blijkt (uit de staart van het verhaal) in zoverre mee te vallen dat de cijfers uit het geciteerde, alarmerende rapport stammen uit een periode van voor 2020. De landelijke korpsleiding van de politie laat weten dat de vaardigheid inmiddels is verbeterd. Wat natuurlijk niet betekent (en da's natuurlijk mijn conclusie) dat voortdurende waarschuwingen niet op hun plaats zijn. Zie het lullige SMS-je in mijn digitale box.

Aarzel dus niet in concrete gevallen aangifte bij de politie te doen. Ik zou daar nog iets aan willen toevoegen. Moet het altijd een aangifte zijn? Ik vind dat ook onnozel lijkende gevallen, zoals dat SMS-je ter kennis van gespecialiseerde functionarissen moeten worden gebracht. Ter versterking van de 'kennis en ervaring'. Dat hoeft niet per door velen als 'te ingewikkeld' beschouwde chatboxen. Over dat laatste gesproken, ik ben onlangs van zo'n medium afgehaakt, nadat een zekere Chantal mijn vraag begon te beantwoorden met: 'Goeje vraag' en me vervolgens het bos instuurde. Nee, gewoon een mailadres van een deskundige politionele persoon, waar je met je ervaren gekkigheid terecht kunt. Is dat nou zo moeilijk?

Even twee weken wachten

Een rechter verbiedt de krant een verhaal te publiceren, nadat iemand de zaak heeft aangekaart omdat hij meent dat zijn veiligheid in het geding is. De journalistiek staat op z'n achterste benen, want persvrijheid. Een hogere rechter gaat daarin mee; de persvrijheid en dus (voor even) de democratie gered. Tja, hoe vrij is de pers? Dit zijn zaken die ons in deze tijd van zinloos geweld aanhoudend bezig houden, maar als het dienaangaande over het beleid van de media gaat, zijn er toch wel vraagtekens te plaatsen.

Neem nou het duidelijk uit de VS overgewaaide wapen- en vuurwerkgeweld. Imitatiegedrag is aan de orde van de dag, heb ik al eens geconstateerd. Natuurlijk kun je dat als pers (gedrukt of niet) moeilijk negeren, al was het alleen maar vanwege de hijgerige concurrentie. Gemist is al gauw een dramatisch gegeven in die kringen. En publiciteit is bovendien niet zelden het secundaire doel van de daders. Aandacht!

Wat bij het gesignaleerde geweld opvalt is de machteloosheid van de betrokken overheid. De vraag is hoe en in welke mate je daar als medium de aandacht op moet vestigen. Als automatisch dringt zich bij mij een oud adagium op: 'schrijven is de kunst van het weglaten'. Maar het gaat hier niet in de eerste plaats om 'kunst'. Wel over verantwoordelijkheid.

Om maar eens 'n voorbeeld te noemen: een burgemeester besluit op grond van zijn bevoegdheden aangaande de handhaving van de openbare orde, tot het laten plaatsen van een camera op een plek waar herhaling van een vuurwerk-aanslag kan worden verwacht. Natuurlijk is dat 'nieuws'. Maar moet daar ook bij worden vermeld (en dat is een vraag die de verantwoordelijke journalist c.q. zijn leidinggevende zich moet stellen) dat die camera daar twee weken blijft staan? Want de dader/aandachttrekker weet dan precies hoe lang hij op de plaats delict moet wegblijven. Die camera heeft daardoor totaal geen zin en de bestuurder staat met zijn machteloosheid te kijk.

Kiske

Waarom was Kees Rijvers voor mij als niet-liefhebber de belangrijkste voetballer van Nederland? Typisch een vraag van een stokoude man. Omdat ik Kiske in 1953 in de weer zag bij NAC, toen mij door m'n toenmalige hoofdredacteur was opgedragen, in het kader van m'n  journalistieke opleiding naar zo'n zondagse wedstrijd te gaan. Ik weet niet eens meer tegen wie of wat er werd gespeeld. Rijvers' verdere carrière is dus aan mij minder besteed, behalve dan iets in de geest van daar is onze Kiske weer. 

Hoe belangrijk de latere bondscoach evenwel was, lees ik in het stuk naar aanleiding van zijn overlijden (op maar liefst 97-jarige leeftijd!) in het Eindhovens Dagblad. Wat wil je, als trainer van PSV heeft hij die club op het niveau gebracht, waardoor ze nu een internationale status heeft. Zoiets. En om de krant te citeren, een Willy van de Kerkhof (Skieten Willy!) laat weten dat hij en zijn broer René zonder dat Kiske een totaal andere carrière zouden hebben gehad.

Wat heb ik allemaal gemist door mijn inertie jegens het voetbal? Godzalhetweten. Je zult maar door het leven gaan met alleen maar de herinnering aan het zwoegende 25-jarige kereltje op het oude Bredase veld. En aan de opdracht die ik toen kreeg, om de puntenlijstjes op te stellen, teneinde die in het oude pand van De Stem aan de Reigerstraat in het centrum voor de ramen te hangen. Alles gebeurde toen nog analoog; je fietste naar de stad om de voetbaluitslagen te vernemen, net als die van de verkiezingen trouwens.

Kees Rijvers was kennelijk 'n groot man. Gelukkig zijn er velen die daarvan kunnen getuigen.

Ben je BN-er? Kijk uit!

Ben je een Bekende Nederlander? Kijk dan wel uit. Binnen de kortste keren circuleren er verhalen over grensoverschrijdend gedrag van jouw kant. Nu is cabaretier Theo Maassen weer aan de beurt. ‘Huiselijk geweld’. Een veelgelezen roddelblad deed er z’n voordeel mee en, ja hoor, de traditionele pers vindt weer eens ‘dat ze er niet omheen kan’. Ook als duidelijk blijkt dat er niks van waar is. Nattevingerwerk.

Uit en te na wordt het hele verhaal uit de doeken gedaan, terwijl Maassen in eerste instantie terecht dacht: zo’n kletsblaadje, daar maak je je toch niet druk om, dat laat je toch links liggen?

De hoofdredacteur van dat blaadje, sowieso een kletsfiguur weten we van de incidenteel bekeken commerciële tv, zegt onder meer dat ‘wij ons baseren op appberichten’ Ah zo. De eerlijkheid gebiedt mij toe te geven dat ik dat laatste ontleen aan de ‘echte’ journalistiek. Toch nog ergens goed voor, al bevestigt het dat ‘t wel moeilijk is als integer journalist roddel over BN-ers te negeren. Kwestie van wat meer doordenken en zelfbeheersing?

Twijfels over fusie Best-Oirschot

De gemeenteraad van Oirschot kaartte het als financieel meest belanghebbende aan, maar Best twijfelt over een eventuele fusie, zo begrijp ik uit een raadsverslag in het Eindhovens Dagblad. De zekerheid is nog ver weg en een vraag die is opgeworpen luidt: wat vinden de inwoners ervan. Als dat maar niet uitdraait op referenda, want de uitkomst daarvan lijkt me, althans in Best, nogal voorspelbaar. Emoties hè? Meer dan 200 jaar geleden werd Best van Oirschot losgekoppeld en dat ligt nog altijd gevoelig. Althans bij de ouderen. Jonge mensen en nieuwkomers zal het worst wezen, denk ik.

Er moet zo nodig à raison van weet ik veel weer een extern onderzoeksbureau worden ingeschakeld, want afgaan op een dito actie van Oirschot, dat doe je natuurlijk niet. In een eerder stadium heb ik al eens gesuggereerd, de provincie in het proces te betrekken, maar die blijft in de beraadslaging tot dusver buiten beeld. Erg raar, want waar is de provincie anders voor? Ze hebben daar veel ervaring met gemeentelijke herindelingen in Brabant. We betalen als burgers ook voor deze zogenaamde bestuurslaag, via een extra toeslag (opcenten) bij de motorrijtuigenbelasting. En tenslotte: het wemelt van de bestuurskundigen die van aandacht houden.

Computernerds dromen van rijkdom

In de VS zie je een soort wedstrijd tussen Marc Zuckerberg, Bill Gates en Elon Musk Wie is de rijkste? Zoals zowat alles wat in Amerika gebeurt 'inspireert' het leven bij ons. Of je het nou leuk vindt of niet. Zeker twee van de genoemde rijkaards zijn op zolder begonnen als computernerd. Ook van dat gegeven gaat een zekere stimulans uit: 'wees nerd en je wordt rijk'. Zoiets.

Waar leid ik de, laat ik zeggen besmettelijkheid van de Amerikaanse wedloop op het digitale wereldje ten onzent uit af? Ik overdrijf niet als ik beweer dat het 'n cowboy-business is. Dat merk je aan alles. Om maar iets te noemen, ik heb een fatsoenlijke virusscanner op onze computers, inclusief telefoons. Voor de licentie van deze, wat heet, totale protectie betaal ik braaf jaarlijks een bedrag. Toch sturen de makers/exploitanten van deze software mij regelmatig berichten (zogenaamde popups) waarin zij mij mededelen 'dat het nog beter kan', uiteraard à raison van het een en ander. Hoe kan dat nou? Ik ben toch maximaal beschermd? Er zijn overigens ook valse mails in omloop met het logo van hetzelfde bedrijf; cybercriminaliteit is overal.

Waar ik ook gek van word, zijn die updates, bij voorbeeld van Microsofts besturingssysteem Windows. Als ik de omschrijvingen lees die me worden voorgeschoteld, interesseren me die toevoegingen geen bal. Kun je het niet uitzetten? Ja, maar soms zitten er beveiligingsmaatregelen tussen en die kunnen (gezien hierboven gemelde criminaliteit) naar mijn idee 'onmisbaar' zijn.

Ik doe 'n poging tot analyse. Bij die softwarebedrijven zitten nerds, of zij die denken dat te zijn, respectievelijk het willen worden, in de droom zodoende ook rijk te worden. Teneinde bij de baas op te vallen, zitten ze voortdurend aan het product te sleutelen. En die baas is allerminst afkerig van die pogingen het product te 'verbeteren', want natuurlijk is dat in principe een geldmachine. De vraag is, trap je er in? Ik in elk geval niet, het risico nemend stom te zijn.

Carnaval heeft doodshemd aan

Met een van mijn hoofdredacteuren heb ik eens 'n korte discussie gehad over carnaval. Hij beweerde namelijk dat het feest in Eindhoven ouder was dan dat van Breda. Ik won met de opmerking dat de verovering van Breda door de troepen van Maurits op 4 maart 1590, die met het turfschip, mede te danken was aan het feit dat de Spaanse bezetting van het kasteel aldaar ondermaats was omdat de meeste soldaten in de stad aan het carnaval vieren waren. Eindhoven was toen nog 'n onbetekenend nest, om met Antoon Coolen te spreken. Zelfs de uitspraak van het woord carnaval (betekenis: afscheid van het vlees) in Oost-Brabant is niet authentiek met het accent op de eerste lettergreep, in plaats van op de laatste. Cárnaval in het oosten dateert, afgezien van Den Bosch, van na de Tweede Wereldoorlog, durf ik te beweren.

Volgens mij heeft het feest z'n doodshemd aan. Dat zal ik proberen uit te leggen. Carnaval is oorspronkelijk het feest van de gekte, van de drie (en niet vijf of meer) dagen dat je elkaar gemaskerd, al is het maar met een gordijntje (bestaat de dweil in Bergen op Zoom nog?) eens lekker de waarheid zegt. Ik geef toe, dát carnaval heb ik, nooit meegemaakt. Ik ga uit van de verhalen van mijn in Breda geboren vader. Die vertelde, hoe er in een gezin maanden werd gewerkt aan een linnen carnavalspak, van boven tot onder beplakt met postzegels. De drager liep de eerste prijs mis, doordat het pak scheurde toen hij zich op het bal in Concordia bukte om een eerzaam gevallen partner te helpen. Ooit hadden wij een logee uit de Achterhoek (de naam eindigde op ing) die niet wist wat hij met carnaval moest aantrekken. Mijn moeder, die overigens in Zuid-Holland was geboren (ze zei morgoggend in plaats van morgen vroeg) adviseerde hem: keer je colbert te binnenste buiten. Dat is het.

Dat het niet goed gaat met het hedendaagse carnaval, leid ik voornamelijk af uit een pagina in de krant, waarin met plaatjes en al het begrip lifestyle wordt toegepast op het feest: wat trek je aan en wat niet? Vinkjes en dodelijke kruisjes. Zelfs mijn geboren Eindhovense Levensmaatje knipperde verbaasd met de ogen.

De ellende geëxploiteerd

Nu half Nederland z'n zegje heeft gedaan over de zoveelste vuurwerkellende (sinds 1955 zag ik tot m'n verbazing via het Delpher krantenarchief) ben ik als spuit ellef aan de beurt. Met het risico van modder. Het wachten is op de definitieve cijfers aangaande doden, gewonden en materiële schade. Het antwoord van de politiek is onveranderlijk. Ze roept onacceptabel en blijft doof voor de volgens mij aangetoonde meerderheid van de bevolking die een landelijk vuurwerkverbod wil. Hoe noemen ze dit ook alweer? Kiezersangst. En die is de voornaamste belemmering van verandering ten goede richting de burger.

Laat ik het eens over de media hebben, de vuilnisbakken online en de traditionelen. Het lijdt geen twijfel dat het volk dat op 31/12 bij voorbeeld naar Helmond stroomde om zich daar over te geven aan een ware bommen- en granatenterreur via de social media is opgejut. Zoals de reguliere media de adem in de nek voelen van Facebook, TikTok, X en hoe ze verder ook mogen heten. En van elkaar natuurlijk, dat is altijd zo geweest. Het meeste van wat je 's morgens op pagina 1 van de krant ziet staan, was de avond te voren op het journaal of in andere actualiteiten-rubrieken te zien of te horen. Armzaligheid die tot afhaken stimuleert.

Je hoort ze als het ware denken, 'hoe zullen we dat nu weer eens aanpakken'. Vooral zo, dat het de jongeren aantrekt, vergeefse moeite zoals we allen weten. Dus vooral geen archaïsch taalgebruik; straattaal mag ook, ben je belazerd?

Zo ontstaan pogingen tot 'n soort literaire journalistiek, In hoeverre dat allemaal lukt, laat ik buiten beschouwing. Evenals de leesbaarheid van een en ander. Ik houd maar één vraag over: kan het ook 'n onsje minder met die exploitatie van de ellende? Al is het maar ter onderscheiding van het vuilnisbakkenras.

Ambtenaar op zijn beurt 't haasje

 Ambtenaren hebben altijd 'n beetje in het verdomhoekje gezeten. Komt het doordat ze voor hun als makkelijk beschouwd werk vanuit onze belastingcenten worden betaald? Of vanwege een als te frequent ervaren 'nee' op wensen en verzoeken? Al diep in de vorige eeuw klonken al dan niet flauwe grappen als: Hoe laat is het? – Vier uur, de ambtenaren beginnen zich al uit te rekken. De ambtenaren zijn nu echt in opspraak. Wie niet, zou je in deze tijd van polarisatie, van elkaar bekatten en beschuldigen kunnen vragen.

Het lijkt erop dat de ambtenaar op zijn/haar beurt het haasje is, als je de berichtgeving van de Brabantse kranten volgt. Vijf en vijftig gemeentelijke ambtenaren in deze provincie zouden in drie jaar tijd wegens een of andere vorm van wangedrag zijn ontslagen. Bij doorlezen blijkt trouwens, dat het tv-kanaal RTL op z'n minst het nodige voorwerk heeft gedaan. De onderzoekers aldaar weten opvallend genoeg aan de informatie toe te voegen dat een op de drie Brabantse gemeenten laat weten geen enkele officiële melding van ambtelijk over de schreef gaan te hebben ontvangen. Er is in dit geval door de Brabantse pers duidelijk 'geregionaliseerd'.

Is het verhaal niet 'n tikkeltje te modisch? Bedrijfsethicus prof. Wim Dubbink van de Tilburgse universiteit staat in elk geval klaar om te pleiten voor nader onderzoek. Hij vindt het te vroeg voor het 'trekken van zware conclusies uit de kale cijfers'. Dat laatste sterkt mij in de gedachte dat veel beschuldigingen van integriteitsschendingen tegenwoordig lijken op een vorm van afrekening. Barbertje moet hangen.

Nieuw volkslied

Een nieuw volkslied. Nee, niet ter vervanging van het Wilhelmus, het gaat om dat van Breda. Astrid Kersseboom (ooit Omroep Brabant) wist vanmorgen op Radio 1 meteen dat er een bommetje is gelegd onder het lied van ergens uit de jaren dertig van de vorige eeuw dat begint met Temidden van de paarse heide.

Tijden veranderen dus, ik citeer even de beginzin uit BN-De Stem: 'Breda, jij bent een wereldstad, het mooie Kielegat.' Het lijkt me een contradictio in terminis en ook in tegenspraak met de verklaring van de makers dat 'het niets met carnaval te maken heeft'.

Toegegeven, de Paarse Heide is wel heel erg gedateerd en was altijd al ver van de werkelijkheid. Want dat brokske nauwelijks nog paars wordende hei aan de Galderseweg, mitsgaders de polder aan de noordkant van Breda maakt dat 'temidden' tot een leugen. Als schooljongens staken we er al de draak mee, bij het verplichte zingen eraan toevoegend: 'En moeder de pap is aangebrand en w'ebben geen lepels bij de hand'. Een mep van de meester riskerend.

Ik hoorde een fragmentje van de nieuwe creatie. Met de nodige percussie zoals het tegenwoordig hoort. Veel plezier ermee, al dan niet tijdens carnaval. 

Herbestemming kerken blijft moeilijk

 De herbestemming van monumentale, gezichtsbepalende kerken in Nederland (en niet alleen hier) blijft een krikkele zaak. En: het is maar hoe je het benadert. Het Eindhovens Dagblad meldde zaterdag 'Communiebanken staan daklozenopvang in de weg'. Daarbij een interieurfoto van de Theresiakerk, gebouwd in de jaren twintig van de vorige eeuw in het stadsdeel Strijp. Het verschijnsel communiebank moet even worden uitgelegd, want de hostie wordt sinds jaar en dag staande ontvangen. En het altaar in het priesterkoor staat volgens de krant 'op het bordes'.

Niet alleen de communiebanken moeten volgens erfgoeddeskundigen blijven, maar dat geldt ook voor het altaar en de doopvont. Verwijdering wordt onverenigbaar geacht met die daklozenopvang in door het Oirschotse bedrijf De Meeuw in de kerk te realiseren woonunits. Geen idee wat ik me daarbij in dat interieur moet voorstellen, trouwens.

Te behouden kerken worden tegenwoordig voor van alles gebruikt. Soms zie je op tv aanvaardbare oplossingen, bij de inrichting tot particuliere bewoning, maar het kan ook zijn dat de pilsjes er in rond gaan en dat er wordt gedanst. Ik moet nodig eens gaan kijken in de voormalige Bernadettekerk te Spoordonk, nu die als gemeenschapshuis in gebruik is genomen. De geluiden zijn positief.

Architectuurhistoricus Herman Wesselink promoveert dezer dagen op 'Verleden, heden en toekomst van bedreigde Nederlandse kerkgebouwen'. In het derde deel van zijn proefschrift bespreekt hij 'een waarderingssysteem dat een bijdrage zou moeten leveren aan een zorgvuldig beleid' op dit punt.

Andere architectuurhistorici maken zich zorgen over het overal in het land verschijnen van 'tijdelijke' gebouwen, al dan niet voor bewoning, los van de algemeen bekritiseerde verdozing bij het plempen van expeditiecentra in het landschap. Maar da's weer een ander verhaal.

Kinderen en stemrecht

Als het aan partij Volt ligt, u weet wel reeds vertegenwoordigd in de Tweede Kamer door Laurens Dassen uit Knegsel, wordt het actief stemrecht (deelname aan verkiezingen) verlaagd van 18 naar 16 jaar. Daar ben ik tegen en wel hierom...

Zelfs 18-jarigen zijn nog kinderen. En die zijn in van alles geïnteresseerd behalve in politiek. Hiermee zou dit stukje kunnen eindigen, ware het niet dat aan kinderen tegenwoordig onder meer in journaals van alles wordt gevraagd waarop ze dan doorgaans (zenuwachtig?) lacherig reageren.

Eerst maar een stukje geschiedenis. In 1850 werd het kiesrecht verleend vanaf 23 jaar. In 1896 werd de minimumleeftijd verhoogd naar 25 jaar, zo lees ik op parlement.com. Kort voor de verkiezingen van 1946 kwam de kiesgerechtigde leeftijd door een wijziging van de Kieswet op 23 jaar. In 1965 werd de kiesgerechtigde leeftijd verlaagd naar 21 jaar (effectief vanaf de verkiezingen van 1967) en in 1972 naar 18 jaar.

Wat de achterliggende motiveringen waren, kan ik zo gauw niet vinden, maar wat ik wel recentelijk meermalen heb opgevangen van mensen van wie je verwacht dat ze het weten kunnen is, dat de gemiddelde leeftijd waarop de ontwikkeling van de hersenen voltooid is rond de 25 jaar ligt. Mits er sprake is van weldenkendheid uiteraard, maar daar blijf ik buiten. De aangehaalde beweringen lijken overigens bevestigd te worden door het gedrag van de meeste twintigers.

In het Eindhovens Dagblad van heden tref ik een verhaal aan onder de kop Hoe krijg je mbo'ers het stemhok in? Op het eerste gezicht denk je dan, is dat niet wat stigmatiserend, maar het stuk is best interessant. Het gaat namelijk over de deelname aan een landelijk opgezet Verkiezingsfestival op een school in Eindhoven. De deelname van de leerlingen viel zeker niet tegen. En het verhaal eindigt grappig, al is het nogal onthullend over de waarde van zogenaamde kieswijzers. Vandaar dit citaat: De eerstejaars studente Pedagogisch Medewerker mag met haar 17 jaar nog niet stemmen, maar op basis van haar antwoorden zou 50Plus haar partij zijn. 'Dat is toch vreemd? Ik weet echt niet waarom. Een van de vragen is of je voor gratis vervoer voor 65-plussers bent. Ik heb ja gezegd. Misschien is dat het.'

Dit haalt mijn stelling over het denkvermogen van kinderen wel wat onderuit, maar ik blijf ten aanzien van de kiesgerechtigdheid toch maar bij m'n standpunt. 

Een bestuurder dicht bij de mensen

Kenmerkend voor Frank Houben, dezer dagen op 84-jarige leeftijd overleden, is ongetwijfeld dat hij een bestuurder was die dicht bij de mensen stond. In zekere zin waa hij daarmee z'n tijd vooruit, al is het de vraag of hij veel navolging heeft ondervonden.

Na zijn studies – onder meer een masteropleiding in de VS – was hij in 1968 als 30-jarige in de piepkleine Kempische grensgemeente Luyksgestel een van de jongste burgemeesters van Nederland. Toen ik als streekverslaggever kennis met hem kwam maken, ontving hij mij in de ambtswoning en voor ik het wist zat ik met zijn eerstgeborene op schoot.

Ik weet zeker dat Houben het in Luyksgestel niet gemakkelijk heeft gehad: kleine manipulatieve dorpspolitiek. Etten-Leur, de eerste industrialiserende gemeente in Brabant, moet hem beter hebben gelegen. Ook daar mocht ik hem interviewen. Over de milieutechnische aanpak, die hem na aan het hart lag. Het was zo ingewikkeld, dat ik van het schrijven van een verhaal afzag. Toen ik Frank Houben later op een CDA-bijeenkomst ontmoette, zei hij dat hij dat begreep.

Als commissaris van de koningin in Brabant heb ik Houben niet meegemaakt. Wel heb ik als kunstredacteur hem, thuis in Vught, nog eens gesproken over zijn literaire voorkeuren. Hij gaf mij Twee vierkante meter van Anton van Duinkerken mee.

Deze momenten en Houbens charme, vormen voor mij onuitwisbare herinneringen.

Burgemeester, schud het stof maar af

Je moet tegenwoordig als bestuurder je woorden op een goudschaaltje wegen, voor je ze uitspreekt. (Politici laat ik in deze verkiezingstijd even buiten beschouwing.) Maar neem nu de burgemeester van Den Bosch, Jack Mikkers. Die bedoelde, zo liet hij Brabants Dagblad (BD) weten : 'De grootste groep veiligelanders die betrokken is bij overlast komt uit Marokko'. Maar toen hij op een bewonersbijeenkomst over de komst van een opvangcentrum voor 600 asielzoekers reageerde op een opmerking, dat Syriërs de kwaadsten zijn (of woorden van gelijke strekking), zei Mikkers: 'Nee dat is niet waar, dat is Marokko'.

En nu gaat Mikkers 'diep door het stof', aldus de inleiding van het BD. In elk geval ziet hij aanleiding, zijn excuses aan te bieden voor zijn uitlating. Commotie in de zaal? Dat valt nergens uit af te leiden. De herrie blijkt pas te zijn ontstaan nadat een filmpje van het 'incident' op social media was geplaatst. 'Massaal opgepikt en gretig gedeeld,' weet de krant.

Is het nog nodig het zogenaamd grondwettelijke vrije-meningsgedoe op vuilnisbakken als Facebook en X (voorheen Twitter) te kwalificeren? Ik denk het niet. Wat daar 'spontaan' zonder ook maar de geringste kennis, laat staan enig onderzoek gebeurt, kun je door de bank genomen naast je neer leggen. Wanneer je er al kennis van neemt, want mijn vleugelwoord is al jaren, 'Twitter dat ben je zelf', afhankelijk van wie je volgt.

Wat mij betreft mag de heer Mikkers dus het stof – wat zeg ik? de modder – van zich afschudden.