Door twijfel besprongen

Na de zekerheid, uitgestraald door de onderzoekers van MH17, politie en justitie overheerst nu bij het napraten in talkshows en op sociale media (ik vlooide alleen Twitter uit op deze hashtag) de twijfel.

Hoe confronteren we Rusland en Oekraïne bij deze gang van zaken met onze rechtsstaat? Helaas niet best. Dit moet je natuurlijk los zien van de weigeringen tot medewerking van de Russen. Op De Ochtend van 4 hoorde ik Mieke van der Weij tussen de muziek en blunder (voorbeeld volgt) in verkondigen: 'De boeventronies komen ons vanaf de voorpagina's tegemoet.', terwijl...

Terwijl het bewijs nog in nevelen gehuld is. Steeds vaker komt het in dit land voor, dat een verdachte al bij verbaal volksgericht veroordeeld wordt, voordat zelfs maar één woord in de rechtszaal is gesproken.

Begrijp me goed, ik gun familie, geliefden en vrienden van harte de genoegdoening waarop ze al zo lang hebben moeten wachten. (Het woord nabestaanden krijg ik niet uit m'n strot, sorry.) Volgens beloften, met name die van premier Rutte, vijf jaar geleden: 'De onderste steen moet boven.' Maar het zal nog moeten blijken of die mensen niet met een kluitje in het riet worden gestuurd.

De vragen die ons bestormen zijn onder meer: Is dit allemaal niet gepolitiseerd? Was het afschieten van de BUK-raket vanuit oorlogsgebied op een passagierstoestel geen vergissing? Geldt in een oorlogssituatie het begrip moord? In hoeverre is de maatschappij die haar toestel willens en wetens door een als gevaarlijk beschouwd luchtruim stuurde mede schuldig?

De verdachten ontkennen en zullen er zo goed als zeker verder het zwijgen toe doen (wat overigens in ons rechtssysteem wordt geaccepteerd). Nederland staat internationaal zwak in deze ontwikkeling van de affaire. De premier van Maleisië mag dan een omstreden figuur zijn, het feit dat hij het onderzoek en de conclusies voortdurend kritiseert, doet de zaak geen goed.

Ik wil niet flauw zijn maar ben de lezer nog een 'blunderverklaring' over npo4 schuldig. Welnu, Van der Weij zei in de gewraakte radio-uitzending dat de componist Jacques Offenbach (1819-1880) vandaag precies honderd jaar geleden is geboren.

Bomen kappen nu eventjes niet

In De Nationale Autoshow van BNR, dat macho-programma, waarin auto’s van 2,5 ton die tot 290 km/u kunnen uitgebreid worden besproken, maar – eindconclusie – ‘niks zijn voor Nederland’, was minister Cora van Nieuwenhuizen (infrastructuur) te gast. Of was het andersom, daar was men het bij de Autoshow niet helemaal eens.

Alles wat het aantal van meer dan 600 verkeersdoden in 2018 moet terugbrengen kwam ter sprake, al lijkt de minister de 0-optie toch maar te hebben losgelaten. Maar wel het achterstallig onderhoud (‘uitgesteld’, zegt Van Nieuwenhuizen liever) van bruggen, viaducten e.d. en het drugsgebruik, ook op een festivalletje in haar dorpje Oisterwijk heeft de bewindsvrouw helaas moeten vaststellen. En verder asfalt. ‘Want dat helpt tegen de files,’ zegt zij, in het midden latend voor hoe lang.

Van rekeningrijden moet dit kabinet nog steeds niets hebben. ‘Daar tref je de mensen mee die niet anders dan met de auto van en naar het werk kunnen.’ Wel vindt de minister het feit dat elektrische rijders geen accijns hoeven te betalen aan de pomp ‘oneerlijk’.

Grote afwezige in dit gesprek: de bomen langs de N-wegen, die haar ‘n half jaar geleden nog een doorn in het oog waren. Blijkbaar heeft zij zich intussen gerealiseerd dat het draagvlak voor grootschalig kappen ontbreekt. Eventjes niet dus.

Waterlanders

Hoe ouder hoe sentimenteler. Ik merk het aan mezelf. Bij het minste of geringste schiet ik vol. Het heeft ongetwijfeld met de herinneringen te maken. Laat ik eens 'n woord gebruiken dat totaal vergeten is, zoals Guus Kuijer – ook een oude man – dat tegenwoordig regelmatig op Twitter doet: waterlanders. Wat dit betreft was het 't weekje wel: D-Day 75 jaar geleden.

Die laatste vijfhonderd veteranen, Amerikanen. Britten, Canadezen, allen boven de negentig, gebogen schuifelend of in hun rolstoelen aan de Normandische stranden, ze hadden ons meer te zeggen dan de al dan niet nieuwbakken autoriteiten met hun vlagvertoon. 'Ik ben geen held,' bij voorbeeld, 'daarvoor is het te gruwelijk wat er is gebeurd.' Of, luister want niemand heeft meer recht van spreken: 'Die Brexit is een schande.'

Verpletterend vond ik de reportage van Een Vandaag, dat de 93-jarige Amerikaan Francis Resta volgde naar de zo mooi door de Limburgers onderhouden begraafplaats Margraten, waar hij snikkend de hand legde op het grafkruis van een strijdmakker.

Eerder die dag had ik de song We'll meet again opgezocht, het lied waarmee de inmiddels 102-jarige Engelse Vera Lynn zich tot de sweetheart of the forces maakte. (De laatste keer dat zij Nederland bezocht, werd zij met de egards die haar toekomen ontvangen door Mies Bouwman). Het refrein van het lied werd uit volle borst meegezongen door de soldaten voor wie zij optrad.

Zo echt. Je moet wel keihard zijn, als je daar geen brok van in de keel krijgt. En ja, 'n jaartje ouder.

Fanatiekelingen

Wat heb ik toch ‘n hekel aan fanatici – fanatiekelingen om het wat eigentijdser te zeggen. Zo’n Paul Blokhuis die denkt dat de hele volksgezondheid afhangt van het al dan niet roken, die niet zal rusten tot een pakje sigaretten 20 euro kost. Behoorlijk hypocriet, trouwens want hoe spekken we anders de rijkskas ter compensatie van de belastingvrije internationals? Vooruit dan maar als dat geld linea recta naar de zorg gaat.

Roken is niet gezond, dat weten we allemaal, maar zo ken ik er nog wel ‘n paar als het om de luchtkwaliteit gaat. Opsomming overbodig. Gisteren circuleerde het bericht dat in Nederland meer mensen aan longkanker sterven dan waar ook in Europa. Het verband met roken werd door de media, althans de publieke omroep, kritiekloos overgenomen, terwijl dat helemaal niet is aangetoond.

Clean Air Nederland wil nu dat het roken op festivals (er zijn er nu jaarlijks meer dan zeshonderd) ook in de openlucht verboden wordt. ‘Niet te handhaven,’ reageerde de directie van Lowlands. Het  geluidsniveau van die feessies bleef natuurlijk buiten de orde, terwijl de gehoorschade volgens de eenstemmige kno-artsen vast staat. De joint als alternatief? Zit er dik in; wordt in coffeeshops (binnenshuis) al met smaak geconsumeerd. Over huichelarij gesproken.

Asperges me(e)

Marius Jaspers, een uiterst actieve blogger uit Haarlem, beschrijft vandaag onder de titel Zwarte Asperges een incident met een door hem ternauwernood voorkomen brandje bij de (even) afwezige buurvrouw. Een zekere Sjef reageert met een link naar Wikipedia, die bij mij het oude roomse sentiment oproept: het gregoriaanse gezang Asperges me, Domine hysopo…. (Besprenkel mij, Heer met hysop)

Dit was een gezang, dat – behalve in de paastijd want daarvoor had men een ander lied – op zondag aan het eind van de hoogmis (de gezongen mis) werd uitgevoerd. Opluchting: we konden naar huis ;-)

Het Asperges Me is een van de vele dingen die na het Tweede Vaticaans Concilie (1969) uit de r.-k. liturgie werden geschrapt. (Ik heb mensen gekend die onder meer daarom sindsdien niet meer naar de kerk gingen.) Een mooie solo-uitvoering van Asperges Me vind je hier op YouTube.

Sjef legt het verband met de momenteel overal geserveerde groente, die tot vervelens toe ‘het witte goud’ wordt genoemd. Niet voor het eerst, natuurlijk. Want als kinderen zongen wij, op de gregoriaanse noten al: ‘A-a-spe-e-erges mee, ei-ei-er-saus.’

Sterk in geruststelling

‘Volgens mij, hoef je je nergens over ongerust te maken, maar als je wilt dan verwijs ik je wel voor een onderzoek.’ Typische conclusie van Paul Rammeloo, tot in de jaren negentig huisarts te Best. Hij overleed eind vorige week na een kort ziekbed op 85-jarige leeftijd.

Ja, daar was Rammeloo sterk in, zijn patiënten gerust stellen en bemoedigen. Informeel, vriendelijk, geduldig, betrokken. Aan een computer in zijn spreekkamer is hij nooit toegekomen. Wij hadden in de jaren zeventig in verkiezingstijd een enorm portret van Joop den Uyl (Ome Joop) voor het raam hangen. Vond-ie maar niks en dat zei hij ook. Met een glimlach.

Als je voor een ingreep in het ziekenhuis had gelegen, kwam hij op de koffie om te kijken hoe het met je ging. Bij zijn 25-jarig jubileum als huisarts, organiseerden de patiënten een receptie. Het liep er storm. Het overweldigde hem zichtbaar – een beetje verlegen stond hij daar handen te schudden.

Wellicht was hij de laatste rokende huisarts. Stak er wel eens samen met een patiënt een op, in de spreekkamer. Het was geen beletsel voor een mooie oude dag,  Kon hij zich verdiepen in het leven en werk van Pablo Picasso. Zijn laatste openbaar optreden was een lezing over die kunstenaar in de bibliotheek, alweer jaren geleden trouwens.

Foto- en filmmanie zit professionelen dwars

Ieder diertje z’n pleziertje. Het is een wijdverbreid verschijnsel, de foto- en filmmanie. We kennen ze allemaal, de autobestuurders die afremmen als ze een (soms dodelijk) incident zien op de tegenoverliggende rijbaan. Er staat een fikse boete op, maar toch. Of de toeristen die in de bollenstreek de bloemen vertrappen. Om toch maar meer likes op Facebook de kunnen scoren. Dat  bereik je niet met het bord eten dat net voor je neus is gezet. Elk jaar kukelen er wel ‘n paar mensen in de Grand Canyon over de rand na het verzoek ‘nog ‘n klein stukje achteruit’. Er worden zelfs macabere grappen over gemaakt in de zin van ‘zo kom je nog eens van je wederhelft af’.

Maar waar vrijwel niemand bij stil staat:  de hoge vlucht die het fotograferen en filmen door iedereen in het voortschrijdende digitale tijdperk heeft genomen, kan de professionele beeldmaker flink dwars zitten. Niet zozeer vanwege oneerlijke concurrentie of zo. Fotografie, om het daarbij nu even te houden, is een vak. Neem de theaterfotografie. Gezelschappen laten de beelden van hun voorstelling doorgaans door een professional maken, ver voor de première, teneinde het resultaat aan de media ter beschikking te stellen. Fotograferen en geluidsopnamen maken tijdens de voorstelling is het publiek verboden. Vanwege het auteursrecht en de hinder die anderen daarvan kunnen ondervinden.

Bij amateurvoorstellingen lag het tot voor een aantal jaren wat anders, blij als men was met de visuele soms ook mediale aandacht. Maar de gesignaleerde ontwikkelingen gaven de voorzitter van zo’n theaterclub onlangs de volgende woorden bij zijn welkom in de mond: ‘Het is vanzelfsprekend dat het maken van beeld-  en/of geluidsopnamen niet is toegestaan.’ Het was zelfs niet nodig de bezoekers aan te sporen, hun telefoontjes uit te zetten. Iedereen hield er zich aan. Dat een ‘eigen’ fotograaf af en toe ietwat storend langs de scène scharrelde werd blijkbaar normaal gevonden.

Zo niet het bescheiden optreden, op afstand van een (semi-) professioneel met een eigen medium (geen Facebook). Een bestuurslid bleek niet te vermurwen en het lag aan de terughoudendheid van de fotograaf dat het geen echt incident werd.

Het is makkelijk om hier sarcastisch over te doen, maar ik houd het er maar op, de organisatoren van dergelijke plaatselijke evenementen aan te bevelen, zich op de positie van deze beroepswerkers of vrijwilligers te bezinnen en een regeling te treffen die hen het uitvoeren van hun taak mogelijk maakt.

‘t Is ammel wa mee de poassemis

Onlangs schreef ik over een ‘beroemde’ slijterij in vervlogen dagen. Die buurtwinkels hadden een belangrijke sociale functie. Het waren ontmoetingsplekken, waar het kleinschalige nieuws werd doorgenomen.

Terwijl de klokken van de Bestse Sint-Odulphuskerk oproepen tot de paasmis, moet ik denken aan wat ik hierover uit de eerste hand heb vernomen.

Het hoefde niet eens Pasen te zijn, om een klant van die slijterij te inspireren tot de verzuchting ‘t Is ammel wa mee de poassemis. Een Brabantse variant van het nog steeds niet verdwenen ‘het is toch wat’.

De man die zich daar te pas en te onpas aan overgaf, placht in de winkel te komen voor de gezelligheid, al nam hij dan natuurlijk wel wat mee. Kreeg maar niet genoeg van het buurten. Terwijl de klantenrij voor de toonbank (niks kassaband) opschoof, liet hij regelmatig nieuwe binnenkomers voorgaan om zijn oraties te kunnen voortzetten, steevast afsluitend met ‘t is toch wa enz.

In de slijtersfamilie (de nazaten) leeft hij op deze manier voort.

HESA

Laatst hoorde ik mijn zoon een uitdrukking van z’n opa gebruiken: HESA. Ik zal het hem wel ‘n keer door hebben gegeven, al heb ik HESA zelf nooit toegepast.

Mijn vaders carrière als schrijver en voordrachtkunstenaar kende – niet in het minst door zijn zelfkritiek – een enigszins moeizame start. Hij schreef in dat begin ook wel stukjes onder het pseudoniem Luctor, naar de Zeeuwse wapenspreuk, die – vertaald – luidt: ‘Ik worstel en kom boven.’ Zijn geliefde, mijn moeder dus, borduurde dat Luctor en Emergo op een lap zijde.

Als hij met een zware tegenvaller te maken kreeg, trachtte mijn vader zichzelf overeind te houden met de kreet: Heb Er Schijt Aan (HESA).

Als ik het goed heb, heeft hij dit pepmiddel in eerste instantie overgedragen op mijn oudste broer, die wel eens wat zwaar op de hand kon zijn. Ouders zouden er nu nog hun voordeel mee kunnen doen, zeg ik bescheiden.

Notre Dame

Notre Dame de Paris, heet ze officieel, die kathedraal. Er zijn immers meer Notre Dame's, zoals die van Lourdes, om er maar eentje te noemen. Onze Vrouwe, zonder Lieve ertussen, zoals bij de middeleeuwse hoofdkerken van Antwerpen en Breda. Wellicht niet eens de mooiste kathedraal van Frankrijk, die van onder meer Chartres, Reims en Amiens in aanmerking genomen. Maar meer dan welke kerk ook wereldberoemd. Parijs dat is de Eiffeltoren op nummer een en de Notre Dame op twee. De algoritmes van de sociale media verslikten zich dan ook in de tragische brand en legden 'automatisch' een verband met de Twin Towers in New York.

Toen ik in 1954 voor het eerst al liftend in Parijs belandde, was de Notre Dame op het Ile de la Cité, het eiland in de Seine waar beroemdheden als Greta Garbo woonden en dat gisteren geheel is ontruimd, het eerste doel. Het massa toerisme van vandaag kiest daar ook voor. Het is daar door de dag voortdurend een geroezemoes. Bij een volgend bezoek hoorde ik een Hollandse vrouw zeggen: 'Straks komt er een paus, een pater of een priester, wat ik je brom.'

Le Notre Dame de Paris is synoniem met de Franse, wat zeg ik, de Europese geschiedenis. Napoleon zette er zich in 1804 eigenhandig de keizerskroon op het hoofd. Dat is door de schilder Jean Louis David treffend in beeld gebracht. De koningen werden er niet gekroond, dat gebeurde in Reims, waar ze ook begraven liggen. Begin vorige eeuw bij de scheiding van kerk en staat, werd de kathedraal staatseigendom. Logisch dat president Macron onmiddellijk riep: 'we gaan haar herbouwen'. Als dat goed, wat wil zeggen ambachtelijk, gebeurt dan kan dat wel twintig jaar duren.

De Notre Dame is niet altijd een rooms-katholieke kerk geweest. Tijdens de Franse Revolutie was het even een tempel, waar de Godin van de Rede werd vereerd. De twee stompe torens van de kathedraal zijn gelukkig gespaard. Onvergetelijk is het door heel de wereld gevolgde luiden van de klokken, ter herdenking van de terroristische aanslagen in 2015.

Geschiedenis zei ik toch al?

Jongeren

Over mijn relatie tot (oordeel over) jongeren durf ik haast niet te schrijven. Ouwe zeur en bang om te generaliseren – ik heb immers ook goeie ervaringen met pubers. Maar het wordt je soms wel moeilijk gemaakt, te zwijgen. Zoals toen twee meiden me bijna omver liepen, op jacht naar snoep in een supermarkt. Nu zie ik in één exemplaar van de krant zoveel aanwijzingen dat mijn gedachten over (de omgang met) jongeren minstens ‘n beetje kloppen, dat ik zeg: dan gaat het maar eens los.

Het meest recente uitstel van Brexit krijgt een plekje onder de ‘gemengde berichten’ op pagina 2, want de voorpagina is gereserveerd voor ja, de jongeren. Ze zijn te dik en ‘snacken liever even bij de Appie’, dan dat ze in de pauze een boterham van thuis verorberen.
Nou ja, we wisten het eigenlijk al, maar het is toch goed, de eigen mening van die kinderen te weten, dacht de verslaggever en nam in de inleiding hun weerwoord  op: ‘Gezond eten is duur.’ Maar zie ik hier een symptoom van ‘hersens nog in staat van ontwikkeling’, hopelijk niet verpest door drank, drugs of allebei?

Ik vind in het algemeen dat de ‘opvattingen’ van pubers, ook die lacherig geuit op tv, veel te serieus worden genomen. Weliswaar geldt als vanouds het adagium ‘wie de jeugd heeft, heeft de toekomst,’, maar het lijkt steeds meer op een wedstrijdje wie aait ze het effectiefst over de bol. Laat ze zich eerst maar eens waar maken.

Twee columnisten zitten op hetzelfde spoor. De een: ‘Mijn broer en zijn vrouw mochten weliswaar mee met hun dochters op vakantie in Spanje, maar in het hotel moesten ze net doen of ze elkaar niet kenden en mochten ’s avonds ook niet mee uit. Dus wist ik wel hoe het zat met puberende meisjes.’ De andere: ‘Mijn naar huis gaan van de beginnende stapavond had iets van een vlucht. Weg van de plek waar volgespoten lippen het ideaal zijn en oppervlakkigheid de norm.’

Laatst zag ik een jongetje spelen met de automatische deuren van een winkelcentrum. Toen ik probeerde hem te corrigeren, zei z’n moeder: ‘hij heeft ‘n achterstand’.

Dat zal ‘t wezen.

Drank

Niets is meer zoals het was. Dat wist u natuurlijk al. Maar een recente publicatie in het gezaghebbende artsentijdschrift The Lancet doet wat dat betreft de deur dicht: drink geen alcohol, geen druppel. En je blijft leven. Weg met de genotsmiddelen, de tabaksrook incluis.

‘Een matig mens is zijn vrijheid waard.’ Was dat niet een slagzin van de VVD in haar kleuterjaren? Om snel te vergeten? Gy geleuft dat. Je mag niks meer. Laatst zag ik een mevrouw op tv, die een veganistisch dieet voor honden propageerde. Grrrrr.

Nu even serieus – en ik beloof héél even: het drankgebruik onder de jongeren in Zuid-Oost Brabant, door de krant nader aangeduid als de Kempische kids, loopt de spuigaten uit. Moeten we zeker wat aan doen, hoewel…proost zal menigeen zeggen.

Laat ik nu uit de bijbel hebben geleerd, dat Jezus Christus de zon best in het water kon zien schijnen: hij veranderde dat water immers in wijn. En reken maar dat daar op die bruiloft in Kana fors werd ingenomen. Immers het commentaar luidde: wie bewaart er nu de beste wijn voor het laatst, als niemand het verschil meer proeft.

Onlangs werd ons, alweer via de krant, het levensrecept van een 98-jarige toegeschoven: elke dag een borreltje en een sigaar. Dit verhaal is niet nieuw, want ik vernam destijds ook zoiets van mijn vader, al gold het toen een eeuweling. De honderdjarige kreeg als weerwoord: ‘Mijn oom deed dat ook, maar die is maar zeventig geworden.’ Waarop het feestvarken, nog lang niet van gisteren, reageerde: ‘Dan heeft-ie het niet lang genoeg volgehouden.’

Beierse bierpul

‘n Tikkeltje potsierlijk vond ik het wel, die paginabrede foto met Máxima drinkend uit  een Beierse bierpul, waarvan het deksel conflicteerde met haar kolossale hoed. Zie ik naast haar de glimmende pretoogjes van Bavariabrouwer Swinkels?

Het geluk kan de eigenaren van het 300-jarige  Brabantse familiebedrijf niet op want het jubileum heeft hun het predicaat ‘koninklijk’ opgeleverd. Royal Swinkels Family Brewers, dat wel, vanwege de internationale handel. Was er niet ooit een juridisch conflict met Beieren over de Latijnse naam Bavaria? Dat is dan keurig opgelost, zonder aantasting van de oernaam.

Ooit was de Lieshoutse brouwer een bescheiden speler (zoals dat tegenwoordig heet) op de Brabantse biermarkt. In het midden van de vorige eeuw vond ik zijn gerstenat zelfs – sorry – op z’n zachtst gezegd niet lekker. Uiensmaak? Beiers hoedje af dus voor wat de Swinkelsen hebben bereikt.

Maar om op het oude Bavaria nog even terug te komen: ik heb een slijtersvrouw gekend, die tegen een klant zei: ‘haal dat maar bij de kruidenier’.

Die vrouw was sowieso niet voor een kleintje vervaard. Stapte naar de auto van een kerel, die zonder te betalen een dure fles cognac had meegenomen, met de woorden: ‘Geef hier, da’s van mij.’ Ja, gebrek aan kennis over het verschil tussen mijn en dijn is er altijd geweest. Maar destijds lagen er nog geen revolvers in handschoenenkastjes.

De slijterij bestaat niet meer (dankzij de kruideniers, respectievelijk supers en webwinkels) maar blijft wereldberoemd in Nederland, want vermeld in de romancyclus De Tandeloze Tijd van A.F.Th. van der Heijden.

Demoniseren?

Nog vóór de verkiezingen zei de schrijver Guus Kuijer op Twitter: ‘Dat de kiezer altijd gelijk heeft, is een bewezen misverstand.’ Een fraai doordenkertje. Nu het stof is neergedaald, is het in de media Thierry Baudet voor en na. Alsof Pim Fortuyn uit zijn Italiaanse graf is opgestaan. Zoek de verschillen.
De kranten, verlucht met grote portretten van de meest besproken man van het jaar, breken zich het hoofd over de vraag wat bij de bejegening van Baudet kan en wat niet. ‘Doodschieten Paf’ in elk geval niet.
De nachtradio van BNN/Vara kwam van een koude kermis thuis, toen ze aan de luisteraars vroeg of het demoniseren (een woord dat bestaat sinds Fortuyn) al dan niet aanvaardbaar is. De presentator moeten de zweetpareltjes op het voorhoofd hebben gestaan, toen enkele reaguurders betoogden: als Baudet dingen zegt die onaanvaardbaar zijn, dan mag je daar best met vol geschut (ai, da’s mijn weergave, maar het is overdrachtelijk bedoeld) tegenin gaan. ‘Dank voor uw reactie.’
Discussieer maar lekker door, maar houd je fatsoen. Het ebt wel weer weg. Woorden zijn nog geen daden, vraag maar aan Wilders.

Brabants

Ooit werkte ik voor Brabant Pers, ‘n soort journalistiek toeleveringsbedrijf. In die functie ging ik als verslaggever naar de ledenvergadering van de afdeling Brabant van de vpro in Breda. Mijn stukje kwam niet in het Eindhovens Dagblad. ‘Afgelegd,’ zoals dat heet, door een eindredacteur onder het motief: ‘Te Bredaas.’ Van die man kan ik me geen zelfgeschreven letter herinneren, wel dat zijn carrière zo ongeveer eindigde als prins carnaval.

Ik moest hieraan terugdenken, toen ik vernam dat Ronald Goedemondt, vooral bekend als cabaretier, na enkele maanden prima columns te hebben geschreven voor de weekendbijlage van het ED, aan de kant is gezet wegens ‘niet Brabants genoeg’. Goedemondt sloeg terug met een afscheidsstuk, waarin hij ‘de vuile was buiten hing’. Het pleit dan wel weer voor de krant dat zoiets mag.

Brabants, wat is dat? Guus Meeuwis? De Brabantse nachten die volgens het lied lang heten te zijn? Massale dumping van drugsafval in de bossen? Het standbeeld van Michael Jackson bij de McDonalds? Brainport? Het fouilleren op wapens van het winkelend publiek in Helmond? De entree van FvD als op één na grootste partij in Provinciale Staten? De Tilburgse autobranden? Hou toch op.

Ronald Goedemondt bleek (ook al) iets te kunnen, wat voor de doorsnee journalist niet is weggelegd, namelijk columns schrijven. Voor zoiets moet je namelijk ‘n beetje kunnen doordenken, respectievelijk wat achtergrondkennis hebben.

In dezelfde zaterdagkrant waar G. zijn vertrek aankondigde stond een historische foto van een neomist. Dat is (was) een pas gewijde priester, die geflankeerd door zijn ouders en voorafgegaan door bruidjes (maagdekens zeiden ze ooit) op weg was naar de kerk van zijn doop voor het opdragen van wat heette zijn ‘eerste heilige mis’. Brabantser kan bijna niet, maar de journalist die het bijschrift maakte wist van toeten noch blazen, terwijl hij één muisklik verwijderd was van het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven waar alles haarfijn staat opgeschreven.

Waterschap, geen echt stemadvies maar…

Met stemadviezen houd ik mij in de regel niet bezig. Ik geef toe, dat ik vorig jaar de verkiezingsprogramma’s van de raadskandidaten in Best heb vergeleken, wat natuurlijk tot een uitkomst leidde, maar meer ook niet. Het waterschap – in ons geval De Dommel – da’s natuurlijk andere koek, al was het alleen maar omdat het nog verder van ons afstaat dan provinciale staten. Terwijl het belang, zeker gezien de discussie over het klimaat, toch niet onderschat mag worden.

U weet natuurlijk dat de statenverkiezing van komende woensdag meer dan ooit ‘gestuurd’ wordt door de landelijke politiek. Helaas, maar dan had de negentiende-eeuwse wetgever de verkiezing van de leden van de Eerste Kamer, maar niet moeten toebedelen aan de (nieuwe) provinciale staten. Zogenaamde getrapte verkiezing.

Met de waterschapsverkiezing is de situatie in democratische zin nog ‘n graadje erger. De meerderheid wordt weliswaar rechtstreeks gekozen, maar enkele belangengroepen, waaronder de landbouw en het zakenleven,  hebben het recht zonder tussenkomst van wie dan ook leden aan te wijzen. Zogenaamde geborgde zetels. Verder hebben gevestigde partijen als het CDA en de VVD lijsten ingediend.

Al bijeen zijn er in oostelijk Brabant negen deelnemende groeperingen, waarvan de achtergrond – lees: hun bedoelingen – niet alle even duidelijk zijn. Wat moet ik bij voorbeeld met een toevoeging als ‘niet politiek, wel deskundig’ of met een naam zonder meer als ‘Werken aan water’?

Zo ben ik dan toch ongewild bezig onderscheid te maken. Laat ik er dan maar een tip aan toevoegen. Kijk in elk geval in het immers vooraf bezorgde overzicht naar eventuele bekenden, van wie u weet waar ze voor staan. Ik heb er enkelen gevonden en mijn keuze gemaakt.

Tweehonderd

De gemeente Best bestaat tweehonderd jaar. Bijna, want weliswaar tekende Willem de Eerste op 17 augustus 1819 het koninklijk besluit, waarbij Verrenbest, Naastenbest, Aarle en De Vleut werden losgekoppeld van Oirschot, maar de ingangsdatum was pas 1 januari 1821. Er zou dus wel twee jaar feest gevierd kunnen worden, maar Best houdt het toch maar op de komende zomermaanden met het hoogtepunt in augustus. Je kunt cynisch doen over deze tijdige aanpak, maar ik houd het maar op realisme. Waarom? In 1950 telde Nederland nog meer dan 1000 gemeenten en vandaag zijn er nog maar 355.

Herindelingen blijven in de lucht hangen. Zittende bestuurders doen daarover uit strategische overwegingen doorgaans het zwijgen toe, oud-bestuurders voelen zich wat vrijer, getuige bij voorbeeld de volgende recente opmerking van een Eindhovense oud-wethouder naar aanleiding van het gehakketak rond een voorlopig afgeblazen fusie van de stad en de gemeente Nuenen: 'Kijk je wat verder, dan zijn Veldhoven met ASML, Best met Philips, voldoende bouwgrond en Ekkersrijt voor Eindhoven belangrijker dan “Astrix en Obelix”-Nuenen.' Die Galliërs zijn er volgens mij 'n beetje met de haren bij gesleept, maar alla.

Genoeg, het is feest! Er is drie ton voor uitgetrokken, waarvan een derde voor particuliere initiatieven. Een speciale website vertelt er meer over en ook over belangrijke momenten in de Bestse historie. In 1817 telde de boeren gemeenschap 1780 inwoners. Daarna liep het aantal zielen enigszins terug, maar vanaf 1832 ging het crescendo. In de jaren dertig van de vorige eeuw kwam de industrialisatie met de komst van de schoenenfabriek Bata op gang en vanaf de Tweede Wereldoorlog kun je de ontwikkeling – zoals bijna overal in dit land – gerust stormachtig noemen. Op een gegeven moment, in de jaren 60-70 werden er – landelijk – vraagtekens bij gezet. Termen als 'grenzen aan de groei' en small is beautiful deden opgang en er was zelfs een plaatselijke politieke partij die uitriep: 'Best groeit. Moet dat?' Gerommel in de marge. Mogelijk bereikt Best, dat nog steeds nieuwe woonwijken uit de grond stampt, dit jaar de 30.000 inwoners.

Best hoorde dus eeuwenlang bij Oirschot en het heeft jaren geduurd eer de boedelscheiding definitief was. 'n Tikkelje onderlinge animositeit tussen de dorpen is altijd blijven bestaan. Des te interessanter is het evenement dat in het kader van de jubileumviering wordt georganiseerd: een dorpentocht te voet en per fiets, met als doel: mensen met elkaar in contact brengen.

Nuttig voor nu en straks, zal ik maar zeggen.

Vrouwencommando

Internationale Vrouwendag! De uitgever van De Persgroep (de Vlaming Christian Van Thillo in persoon?) beval de redacties van AD con sorten, waaronder de drie Brabantse dagbladen aan, de krant van heden zoveel mogelijk door vrouwen te laten maken. De adjunct (!) chef redactie van het Eindhovens Dagblad, een vrouw, slaat terug.

Niet dat de kranten niet aan de wens van de uitgever hebben voldaan. We vinden die bladen een reeks door vrouwen geproduceerde artikelen, waaronder een groot interview met emancipatie-minister Ingrid van Engelshoven over het tekort aan vrouwen aan de top en de ‘slappe smoezen’ waarmee ‘de mannen’ dat verdedigen.

Maar van harte ging het dus niet, Onder de kop Aan ‘t roer, omdat ik vrouw ben schrijft Olga van Lierop in het ED een geharnast verhaal (geweldig geïllustreerd door politiek tekenaar Mat Rijnders met een vrouw die in een rijdende auto het stuur van haar man overneemt) waarin zij om te beginnen geen geheim maakt van de consternatie die het idee van de uitgever op de redactie heeft veroorzaakt:: ‘Vrouwen en mannen buitelden over elkaar heen om hun afschuw te uiten.’ Maar de hoofdredactie was niet te vermurwen. Een treffende aanduiding van de situatie sinds de ‘ultieme’ concentratie en commercialisering van het dagbladwezen. De onafhankelijkheid van de redacties is volkomen zoek. Voorgangers van de huidige hoofdredacteuren draaien zich om in hun graf.

Toch mag er meer geschreven worden dan ooit, zonder dat ontslag onmiddellijk op de loer ligt. Dus  bijt ED-redacteur Van Lierop in een paginagrote beschouwing van zich af: Niet dat ze Vrouwendag flauwekul vindt. Daarvoor is de positie van veel vrouwen in de wereld te hachelijk. ‘Maar in onze cultuur, waar de emancipatie gelukkig veel verder is gevorderd, is zo’n themadag toch ‘n beetje potsierlijk en leidt het vooral tot symboolpolitiek, met statements zoals ons bedrijf ze maakt.’

Ik maak een buiging voor dit Vrouwencommando en beloof: ooit komt het helemaal goed.

Burgemeesterskramp

Nee, niet het ongemak van de burgemeester van Nuenen die er vandaag in het ED van meerdere kanten van langs krijgt, maar de regelrechte soap rond het plotselinge aftreden van burgemeester Ralf Krewinkel van Heerlen wegens een als stiekem betitelde sollicitatie in Kerkrade. Wie is er nu eigenlijk verkrampt? Niet Krewinkel volgens mij, maar de hele constellatie rond burgemeestersbenoemingen. Kunnen we in Best over meepraten, maar dit terzijde.
Het soapkarakter van het Limburgse gebeuren zit ‘m in het feit dat het dagblad De Limburger in een zijkamertje via een per ongeluk ingeschakelde audioverbinding kon horen wat zich tijdens de benoemingsprocedure in de zogenaamde vertrouwenscommissie van Kerkrade afspeelde. Eigen schuld dikke bult, dit gelek.
Had meneer Krewinkel tijdens zijn ziekteverlof - om bijzondere redenen die hier niet ter zake doen - niet naar de post in Kerkrade mogen solliciteren? Natuurlijk wel. Maar dit blijf je houden, zolang je vasthoudt aan een verkrampte en halfslachtige selectiemethode van burgemeesters en trouwens ook aan die van commissarissen van de koning, waarbij alles zich in achterkamertjes afspeelt en de burger niets heeft in te brengen. Daardoor zullen we waarschijnlijk ook niet te weten komen, wat er – behalve dan die drogreden  - werkelijk achter het geforceerde vertrek van de burgemeester van Heerlen zit.
Tenzij er iemand effectief lekt natuurlijk.

Kritisch maar niet té

Het CU-raadslid Aaldert van der Vlies in Best liet zich rond de laatste jaarwisseling in ‘n soort dankwoord aan het adres van de redactie van het weekblad Groeiend Best voor de hem regelmatig toegewezen ruimte ontvallen dat hij van de redactie ‘best kritisch mocht schrijven, maar niet té kritisch’.

Het hier gehanteerde criterium is te lachwekkend om het toch al sleetse, want te pas en te onpas gebruikte begrip ‘vrijheid van meningsuiting’ van stal te halen. Je zult maar aan een ‘einddesk’ zitten, zoekend naar de maatstaf voor al dan niet aanvaardbare mate van  kritiek.

Ik moest aan dit geval denken, toen ik las dat de plaatselijke toneelgroep De Narrekap een productie voorbereidt in het kader van het 200-jarig bestaan van de gemeente Best. Daarvoor krijgt ze de beschikking over een ruimte in de voormalige, inmiddels tot monument verklaarde schoenenfabriek van Bata. Het stuk zal ook gaan over de Bata, het van oorsprong Tsjechische bedrijf, dat van grote betekenis is geweest voor onder meer de economische ontwikkeling van Best. Voorwaarde is wel dat de voorstelling ‘positief zal zijn over de Bata.’

Leven we in 2019 of in 1967? Dat laatste jaartal is niet willekeurig gekozen, want toen kreeg Bata te maken met de eerste grote werkstaking in Nederland sinds de Tweede Wereldoorlog. Met een aandacht van de landelijke media die toen zijn weerga niet kende. Het stakingsrecht bestond al wel, maar was – ook qua jurisprudentie – krakkemikkig; de Sociaal Economische Raad (SER)treuzelde met een advies over een herziening van dat recht, een reden voor de Tweee Kamer om de toenmalige Minister van Justitie het vuur na aan de schenen te leggen. En Bata probeerde via de rechter het stakingsparool van de vakbonden van tafel te vegen.

Deze andere kant van de Bata-medaille zullen we dus in het jubileumstuk moeten missen, want ‘niet kritisch, laat staan té’.

Pyrrusoverwinning?

Een Pyrrusoverwinning is een zege, die achteraf wel eens verloren zaak zou kunnen blijken. Jammer – voor de gemeente Nuenen – dat ik zo’n overwinning zie aankomen, nu het zo goed als zeker is dat Provinciale Staten van Noord-Brabant op 22 februari een fusie van deze randgemeente met Eindhoven zullen afwijzen. 

Het provinciale college (PS), dat die beslissing eind vorig jaar op de lange baan schoof, is langs democratische weg (via een petitie die door 1500 Nuenenaren is ondertekend) gedwongen het  krikkele punt toch weer op de agenda te zetten. En coalitiepartner SP heeft eindelijk kleur bekend in die zin dat zij samen met de oppositie VVD, CDA en D66 het nakijken zal geven. Eerder was er in Nuenen een referendum, waarbij 78% van de deelnemers voor nee tekende.

Waarom de klassieke Pyrrus van stal gehaald.? Omdat er in de regio Eindhoven op bestuursgebied iets moet gebeuren – weet men al meer dan een halve eeuw  -  en alle alternatieven, doorgaans gebaseerd op de idee samenwerken, ontoereikend zijn gebleken.

Natuurlijk kunnen de recente ontwikkelingen niet los gezien worden van de naderende verkiezing van PS.  SP-lijsttrekker Maarten Everling is daar tegenover het Eindhovens Dagblad duidelijk over, als hij zegt: ‘Er kan na 20 maart een coalitie komen die een fusie wel ziet zitten’ en – daar komt zijn toevoeging op neer – ‘wij zullen daar niet bijzijn’.

Zou het tot de kiezers in de regio Eindhoven doordringen dat het niet louter om Nuenen gaat? Los daarvan: er schijnt een nota over herindelingsvraagstukken aan te komen van de Minister van Binnenlandse Zaken. Ik herhaal maar weer eens: desnoods komt het van bovenaf.

CO2-verwarring

Mijn zoon, vijftig plus, reed zondag voor in een reusachtige, rode Amerikaanse pick up. Ik weet het merk niet eens, want dat interesseert me nauwelijks. Als het een jap is, geloof ik het ook.

'Zo, ben jij van de vroemm?'

Volgde het bekende heen-en-weer gepraat over CO2 en de klimaatverandering. Een discussie wil ik zoiets niet noemen. Vluchtig, in het voorbijgaan. Ik kwam te weten dat-ie een gastank heeft van 200 liter, momenteel te tappen à 59 cent. Met zo'n rijdende bom moet je niet in botsing komen.
Verder verklaarde die zoon zich klimaatscepticus. Dan zijn we gauw uitgepraat. Vorige week zag ik in een krant de zeventiende eeuwse filosoof Blaise Pascal citeren, die verklaarde het godsbestaan in het midden te laten, maar toch maar te bidden. Voor de zekerheid. Aardige vergelijking, vond ook mijn zoon.

Ik wil maar zeggen, dat het met dat CO2 en de opwarming van de aarde één en al verwarring is en dat speelt sommige ontkenners en met name politici, Trump voorop, in de kaart. Ik maak tegenwoordig op hhBest.nl limericks, omdat ik de illusie koester dat ik in die vijfregelige versjes best wel wat kwijt kan. Vorige week bij voorbeeld dit:

Als je het klimaat belangrijk vindt
En zo denkt nu toch ieder kind
Moet je natuurlijk demonstreren
Die ouwelui een lesje leren
Ga wel in vrije tijd door 't lint

Afdoende? Natuurlijk niet. Anderen hebben er terecht op gewezen dat het tienerprotest op het Malieveld, waarvan de geschatte massaliteit zweefde tussen de 10.000 en 15.000 jongeren, een vorm van imitatiegedrag was, gevoed door gebrekkige informatie. Ik geef het evenwel de leraar te doen, die kinderen wèl te voorzien van de waarheid over CO2, de klimaatverandering en de mate waarin de mens de veroorzaker is.

Maandag stond in de Volkskrant een groot artikel onder de kop Senioren tegen 'klimaatgekte'. Niet zomaar oude mannen zoals ik, maar gerenommeerde gepensioneerde wetenschappers. Zij vinden in elk geval 'dat we met draaien aan de CO2-knop het klimaat niet naar believen kunnen veranderen'.
Kijk, als ik meteorologen als Gerrit Hiemstra en Peter Kuipers Munnike onder meer op Twitter hun mini-analyses en waarschuwingen zie geven, dan ben ik uiteraard onder de indruk. Maar dan brengen die oude ingenieurs en technische hoogleraren me weer van mijn stuk.

Het blijft verwarrend en ik hoop dat we daar overheen komen, voordat de Randstad, Zeeland en Friesland onder lopen. Bidden helpt niet, voeg ik er maar voor alles zekerheid aan toe.

Eerst leren, dan digitaliseren

Verschillende verhalen in het ED in de geest van ‘dring dat internet toch niet zo op’. Eén zelfs van een gepensioneerde ICT-er (geroutineerde computeraar) die heeft geprobeerd zogenaamde digibeten, onder wie ouderen, met de computer op gang te helpen. Het viel niet mee. En toch blijven de overheid en andere instanties, waaronder de banken, maar doorgaan met dat opdringen. Tenzij de politiek dat tegenhoudt – en gelukkig ziet dat er naar uit – verdwijnt eerlang het contante geld.

Intussen verloopt die digitalisering allesbehalve gladjes; hoe groter de organisatie, hoe vaker de storingen en het disfunctioneren. Zie onder meer de Belastingdienst en de Rabobank.

Waar ik me in dit verband mateloos aan erger is de voorkeur die de digit-bevorderaars aan de dag leggen voor aan telefoontjes en tablets gelieerde besturingssystemen als Android en Mac OS (Apple), vergetend dat veel mensen nog volledig georiënteerd zijn  – áls ze dat zijn  -  op de laptop of de pc, die op z’n best zijn uitgerust met Windows 10.

De gemeente Best  op haar website: Heeft u de Fixi-app al gedownload?  ‘Hiermee kunt u op een eenvoudige en snelle manier een melding maken. Van bijvoorbeeld een kapotte lantaarnpaal of een losse stoeptegel. Op www.gemeentebest.nl/melding-maken staan de links naar de apps die u gratis kunt downloaden.’ Troostprijs: ‘Op deze pagina op onze website kunt u ook nog gewoon een melding maken. Het melden via de Fixi-app is dus niet verplicht, wel gemakkelijk!’. Dat laatste bestrijd ik dan weer.

Ik vind dat Best, wellicht gestimuleerd door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, al te gretig in zee is gegaan met de app-maker Decos Information Solutions. Met mijn Android-tablet contact gemaakt hebbend met Google Play, waar Fixi beschikbaar is gesteld, springt onmiddellijk deze boodschap in het oog: ‘Deze app is mogelijk niet geoptimaliseerd voor je apparaat,’ gevolgd door het fatale: ‘Je apparaat is niet compatibel met deze versie.’

Dag Fixi. Ramp? Welnee, want een gebruiker laat  weten: ‘Deze app pleegt een te grote aanslag op het geheugen van je apparaat.’ Ook dat nog.

En de zogenaamde rating (beoordeling door gebruikers) is genadeloos: Vijf sterren 8, vier sterren 2, drie 6, twee 17 en één ster 50. Dat zijn dus alleen maar de mensen die de moeite hebben genomen hun mening over Fixi te geven.

Energietransitie werpt z’n schaduw vooruit

De energietransitie werpt z’n schaduw vooruit. Niet in het minst bij het Midden- en Kleinbedrijf. Vrijdag wordt het pompstation, inclusief recent vernieuwde wasstraat en mini-super van de familie Van Kemenade in het centrum van Best van zijn Shell-elementen ontdaan. Eigenaar Peter (53) verhuurt het pand aan de Franse oliemaatschappij Total.

‘Wat moet ik anders,’ zegt Peter, die bevestigt dat het wel degelijk met ‘de lange termijn’ te maken heeft. De voortschrijdende elektrificatie. ‘Tegen dat zich allemaal heeft ontwikkeld, ben ik zeventig.’

Een kwestie van vooruitzien dus. De actuele situatiie vraagt helemaal niet om verandering. De Van Kemenades hebben in de loop van tientallen jaren een prachtige zaak opgebouwd, die loopt als een tierelier. Vader Harrie, al een eind in de tachtig, komt er nog vrijwel dagelijks en houdt zich fit met nog wat kleine karweitjes. Het is er altijd brandschoon, al klinkt dat voor een pompstation een beetje raar. Het familiebedrijf straalt de charme uit die een enthousiaste exploitatie met zich meebrengt en de vaste klanten zeggen de eigenaar dan ook als om strijd, dat ze het verdwijnen ervan heel jammer vinden.

Eens kijken, hoe concurrerend Total zich gaat opstellen, want de binding aan een sympathieke zaak is straks  wijlen.

Ikke, ikke

KRO-NCRV laat haar tv-programma’s de laatste tijd vooraf gaan door het aanbevelingszinnetje Laten we wat meer naar elkaar omkijken. Blijkbaar nodig.

In de krant staat vandaag een interview met een tv-maker. Ik lees doorgaans dat soort stukken niet, maar deze keer werd mijn aandacht getrokken door een prominent weergegeven opmerking van die man: ‘Nederland is in de war. We luisteren niet meer naar elkaar.’

Ikke, ikke. Een veelgehoorde klacht, vooral als het gaat over verkeersdeelnemers onder elkaar.
Om bij dat verkeer te blijven, je maakt dat ikke-ikke bijna dagelijks mee. De wielrenner, die voetgangers op een buitenweg tegemoet komt en roept ‘Van de weg af.’ Mensen die midden op de rijweg in een woonwijk staan te buurten en geweldig misbaar maken als je met je claxon voorzichtig aangeeft dat je er aan komt. Naast elkaar fietsende vrouwen die op een pad door de wijk naar bejaarde wandelaars roepen: ‘Achter mekaar lopen.’

‘Laten we wat meer naar elkaar omkijken.’ Er bestaat een toneelstuk van John Osborne, getiteld Omzien in wrok. Doe ik niet hoor. Loop of rij gewoon door.

PS. Of de duvel ermee speelt, draait Radio 4 vanmiddag Elgars Land of Hope and Glory. Maar ja, da's een andere soort chaos.

Burgemeestersportretten als automatisme

Niet voor het eerst constateer ik dat het laten schilderen van burgemeestersportretten in Best een automatisme is, waaraan de gemeenteraad helemaal niet te pas komt en waarvan de kosten listig zijn verborgen in een totaalpost. In dat laatste is het gemeentebestuur een ware meester, getuige de geringe doorzichtigheid van de kosten van wethouderswisselingen in 2017-‘18.

Het Eindhovens Dagblad meldt vandaag prominent in zijn regiokatern dat de onlangs vertrokken en omstreden burgemeester Anton van Aert nu ook zijn conterfeitsel heeft gekregen.
Het maakt de verantwoordelijke  bestuurders allemaal niets uit. Of de burgemeester slechts enkele jaren waarnemer was (Kortmann), hij/zij onder vage motieven met de stille trom naar elders hopte (Demmers) of vertrekt na met de raad in de clinch te zijn geraakt wegens  niet voldoen aan de gemeentewet.

Benieuwd, welk raadslid zich nu weer geroepen voelt in het weekblad Groeiend Best te verklaren,  ‘de burger recht in de ogen te kunnen kijken’.

Duiding is iets anders dan duidelijkheid

‘Hoe het ongeluk is kunnen gebeuren is nog niet duidelijk.’ Hoe vaak zullen we dat nog moeten horen of lezen. En daarna lees of hoor je er nooit meer iets over. Of het zou over de chaos moeten gaan bij Luik, waar een Nederlandse trucker een ‘geel hesje’ doodreed en de politie de verkeerde man oppakte. ‘Blunder!’

Je kunt er de wekker op zetten, de filemeldingen in de ochtendspits waarbij ongelukken terloops en routinematig als oorzaak worden genoemd. Vanmorgen: ‘auto over de kop bij Oudenrijn.’ Aangezien files met tijdverlies van een half uur of langer miljoenen schade opleveren, wil ik details horen, is het niet direct dan toch achteraf. Hetzelfde geldt voor al die kapotte vrachtauto’s die volledige wegafsluitingen tot gevolg hebben. Van wie zijn die? Roemenen? Polen? Ik zit hier niet te stigmatiseren, want die buitenlandse chauffeurs – vaak voor een habbekrats ingehuurd door Nederlandse ondernemingen – zijn de laatste tijd regelmatig negatief in het nieuws. Hoe is de staat van onderhoud van die stilgevallen vrachtauto’s?

Het is lang geleden dat een verkeersongeluk verslaggevers en fotografen deden uitrukken; daar valt natuurlijk niet meer aan de beginnen. Het (incomplete) politiebericht, vaak ook al op Twitter geplaatst, moet volstaan. Maar daar betaal ik de krant niet voor. De dagbladjournalistiek denkt bij de hedendaagse snelle omloop van het nieuws via elektronische media dat het accent op duiding moet liggen. Maar dat is iets anders dan primaire duidelijkheid. Ontbreekt die, dan prijzen de reguliere media zich uit de markt.

Die testers kunnen me nog meer vertellen

Levensmaatje roept vanachter haar laptop: ‘MAKRO heeft volgens de ANWB Kampioen de Nationale Tanktest gewonnen.’

Voor alle duidelijkheid: de pompen van de MAKRO behoren tot de categorie wit, wat wil zeggen dat de kwaliteit van de merkloze brandstof wisselt, naar gelang de onderhandelingen met de raffinaderijen uitpakken. De aanprijzingen via de geluidsinstallatie in de groothandel, die allang geen groothandel meer is, bevatten dan ook geen mededelingen over kwaliteit; wel gaat het steeds over ‘onze superlage prijzen’.

De testers kunnen me nog meer vertellen. Die opvatting koester ik al veel langer dan sinds de roemloze neergang van de jaarlijkse oliebollentest van het AD. En van het lukraak tanken bij witte pompen ben ik genezen.

Hoezo? Moderne auto’s, zeg maar (oei!) de millennials, zitten vol elektronica, wat tevens inhoudt dat je bij het geringste foutje een alarmerende melding krijgt, die je naar de garage doet reppen. Olie niet OK? Piep!

Los van die elektronische boodschappen, kun je een mankement natuurlijk ook wel eens fysiek vaststellen. Zo had ik eens last van een stotterede benzinemotor, als je begrijpt wat ik bedoel. In de garage werd met de computer vastgesteld dat er sprake was van vervuiling. Of ik maar even een afspraak wilde maken voor een schoonmaakbeurt ad 1200 euro. Mooi niet.

Via via kreeg ik een gepensioneerde automonteur aan de lijn en het eerste wat die vroeg was: waar tank je? Dat gestotter hield onmiddellijk op, toen ik op zijn advies bij een willekeurige pomp een flesje schoonmaakspul voor in de tank had gekocht. En verder? Uitsluitend merkbenzine. ‘Want die moderne auto’s zijn hypergevoelig.’

Nooit meer last.

Het ultieme machogedrag

Vuurwerk is een mannending. Eigenlijk weten we dat allang, maar een onderzoek van het Eindhovens Dagblad heeft dat weer eens bevestigd. Twee op de drie vrouwen gaan zo ver in hun afkeer, dat ze achter een totaal verbod zouden staan.

Een liefhebber van vuurwerk verwoordt het zo: ‘Vuurwerk afsteken geeft een oergevoel.’ Ik zie een overeenkomst met het intrappen van het gaspedaal. Spelen met vuur blijkt het ultieme machogedrag.

Staat de vrouw dan toch geestelijk boven de man? Je zou het haast gaan denken. Ooit heb ik op ‘n feestje de ene vrouw eens tegen de andere horen zeggen: ‘Hóór ‘m nou toch weer eens.’  Instemmend geknik.

‘Wordt gelijk de kinderen’, moet Jezus eens hebben gezegd. Dat pleit dan weer voor de man.

Sonnenaar

Laatst zag ik een inwoner van Son (gemeente Son en Breugel) aangeduid als Sonnenaar. Zal wel kloppen, maar klinkt toch ‘n beetje raar. Verzin echter maar eens iets anders. Je kunt moeilijk terug naar de zestiende eeuw, toen een theoloog uit Son, genaamd Franciscus van de Velde zichzelf ‘herdoopte’ tot Franciscus Sonnius. Bekender is natuurlijk de humanist Desiderius Erasmus Roterodamus, die ongeveer in dezelfde tijd leefde. Dan hebben we nog bisschop Maarten Bouwens, ook uit die tijd, die werd geboren in Walik, een gehucht bij het Kempische Riethoven en als Riethovius of Rythovius door het leven ging.
Wijlen Toon van de Sande uit Best deelde mij eens mee, dat ik – hoewel daar toen al ‘n jaar of dertig wonende -  ‘ginne echte Baestse’ was. Nee, ik heb nimmer een geslachtsverandering ondergaan.
Ooit had ik een hoofdredacteur, die te kennen gaf dat een inwoner van Eersel geen Eerselnaar mocht worden genoemd. ‘Niks naar.’ Eerselaar dus. Dezelfde man vond ook, dat een auto niet in een kanaal kon belanden. Bij de correctie zei hij; ‘Dit is geen verzoek, maar een bevel.’  Wie mocht denken dat hij een autoritair persoon was, zij gerustgesteld. Aardige man, die op een redactiefeestje in een damescorset op tafel danste.
Soms worden inwoners van bepaalde plaatsen op verrassende wijze aangeduid. Zo is iemand uit Budel, Budelaar noch Budelnaar, maar Bulander. Dorpen worden ook wel eens ter plaatse anders genoemd: Soeremdonk = Zoerik, Spoordonk = Sporring. Zoerikker? Sporringse? ‘k Zou het niet weten.

Warme buurt

Een Geldrops raadslid veroorzaakte in de jaren zestig nogal wat consternatie, toen hij bij de bespreking van een bestemmingsplan vroeg, komt er ook een warme buurt? Inderdaad, enige dubbelzinnigheid kan deze term niet worden ontzegd. (Ja, wie streekverslaggever is geweest, kan net als de reiziger veel verhalen.)

Over buurten gesproken, de Bestse wijk Wilhelminadorp viel dezer dagen de twijfelachtige eer te beurt, te worden aangeduid als volkswijk. Protest, want er kan in deze wijk de afgelopen tijd van alles zijn gebeurd wat zogezegd het daglicht niet kan verdragen, de aanduiding volkswijk heeft een zodanig negatieve bijklank dat ze stigmatiserend zou kunnen werken. Bovendien, criminele activiteiten, al dan niet drugs gerelateerd, zijn allesbehalve beperkt tot Best, laat staan tot Wilhelminadorp. Nuenen kreeg onlangs ook zijn portie, met een dode in een café, zodat de vraag of Eindhoven deze ‘probleemwijk’ wel aan zijn grondgebied moet toevoegen, het eerste was wat bij mij opkwam.

Laten we overgaan tot de orde van de dag. Komende zaterdag is het Groot Dictee der Nederlandse Taal, niet meer op de televisie maar op de radio en georganiseerd binnen het geweldige programma De Taalstaat van Frits Spits. Je kunt thuis meedoen, maar leuker is natuurlijk als Bestenaren naar Cultuurspoor aan de Raadhuisstraat te gaan en daar samen te proberen de tekst van Wim Daniëls foutloos op te schrijven.

Nu hoor ik van bevoegde zijde, dat het aantal aanmeldingen voor het dictee in de Bestse bibliotheek tot op heden nogal tegenvalt. Nee toch? Je zou haast gaan denken dat in Best alleen maar cultuurbarbaren en analfabeten wonen. Deze suggestie komt niet uit de lucht vallen, gezien de beschamend geringe belangstelling, onlangs, voor de Messiah van Händel door het Valkenswaards Kamerkoor en gekwalificeerde solisten in onze akoestisch perfecte concertzaal Lidwinakerk.

Ik hoop alsnog op een warme gemeente!

‘Naar 0 verkeersdoden’

Minister Cora van Nieuwenhuizen (infrastructuur) wil maatregelen, die moeten leiden naar 0 verkeersdoden. Vorig jaar waren dat er 613, dus vroeg de radioverslaggever of het niet realistischer was, te streven naar hooguit 500. Nee vond de minister, je moet de lat zo hoog mogelijk leggen. Wat dan wel de veiligheid te bevorderen maatregelen waren. ‘Teveel om op te noemen’ zei Cora, waarna de verslaggever meende te moeten concluderen dat het een trits maatregelen zijn.

(Een trits is een drietal, maar dat heeft de verslaggever niet op de basisschool gehad. Ja taalnazi wordt wat mij betreft een geuzennaam, hoe kreupel de verwijzing naar de Duitse nationaal socialisten ook is. De presentator van hetzelfde radioprogramma staat ook al op het punt teruggave van zijn schoolgeld te vragen, want hij had het over ‘en vica versa’. Dit allemaal terzijde, zoals de haakjes al aangeven.)

De krant er nog even op nagekeken, teneinde enig inzicht te krijgen in de veiligheidsplannen van Cora. Inderdaad, teveel om op te noemen, maar eerlijk gezegd had ik voornamelijk het doel, er achter te komen of Cora nog steeds van plan is, de N-wegen te ontdoen van hun bomenrijen. Over die aankondiging van haar, afgelopen zomer, ontstond nogal wat ophef, bij onder anderen de Bomenstchting.

Uitslag van mijn onderzoekje: de soep wordt niet zo heet gegeten enzovoorts. de bomen mogelijk kennelijk  blijven staan.

Ooit belasting op voornamen

Weer zo’n krantenberichtje waar ik niks mee kan. ‘Frankrijk en Duitsland willen dat er belasting wordt geheven op financiële transacties.’ Belasting op het betalingsverkeer, zeg maar het pinnen? Naast de belasting – ten onzent – op o.a. 0,0% rente op je bescheiden spaarcentjes?  Ik zou een geel hesje willen aantrekken, ware het niet dat ik dan van relschoppen zou worden verdacht.

Het toeval wil dat het Belasting & Douane Museum  vanaf 15 december een tentoonstelling wijdt aan Bizarre Belastingen. Ik lees: ‘urine, geslacht, schoorstenen, vensters, suiker, pruiken(poeder), dienstboden, dagbladen en vrijgezellen……Je kunt het zo gek niet bedenken of er is belasting over geheven.’ De inventiviteit van vorsten en anderen die, zoals ze het vroeger zo deftig konden zeggen boven ons zijn  gesteld kende geen grenzen.

Wat ik in de opsommingen mis, is de belasting op voornamen die in het eerste decennium van de vorige eeuw in Nederland werd geheven. Ik weet dat,  doordat wijlen mijn oudste broer (1917) het zijn leven lang met slechts één voornaam, dus ook letter heeft moeten doen: H, net als onze vader, die overigens nog ‘de luxe’ kende van een tweede voornaam. Evenals de kinderen die in de jaren twintig en dertig het levenslicht zagen, want toen was die rare belasting al weer afgeschaft. Konden ouders weer royaal uitpakken, zoals die van Hans van Mierlo: H. A. F. M. O!

Ik heb nog even op het internet geneusd met de zoekterm ‘belasting op voornamen’  en kwam uit bij het maandblad Neerlandia van het Algemeen Nederlands Verbond (1915). Arme mensen betaalden 2,50 gulden (omgerekend naar nu € 23,—) voor elke extra voornaam en het kon ‘met de welstand van de ouders wel opklimmen tot 400 gulden’.

Veel voornamen konden toen wel eens een geweldig statussymbool zijn geweest. Ik kan me voorstellen dat mijn vader, beginnend kunstenaar, daar geen behoefte aan had.

Grove taal en hatelijkheden

Het gebruik van grove taal en het uiten van hatelijkheden, het loopt momenteel allemaal door elkaar. Laat ik maar met het eerste beginnen. Bij ons thuis was het indertijd verboden, zoiets te zeggen als ‘ben je belazerd’. Want dat refereerde aan Lazarus, die aan melaatsheid leed (als ik het goed heb, want erg bijbelvast ben ik niet).

In de roerige jaren zeventig van de vorige eeuw, de tijd van de democratisering en verzet tegen alles wat autoritair was en klonk, probeerde het establishment mee te doen en hoorde je bestuurders en andere bobo’s opeens zeggen: ‘we zijn grotelijks belazerd’. Klonk als belèèzerd. Sindsdien  telde je pas mee, bij enige inventiviteit in het taalgebruik. Staatssecretaris en later wethouder van Amsterdam Jan Schaefer: In gelul kun je niet wonen.

Grof en/of krom taalgebruik, waarbij de autoriteit niet wordt ontzien. SP-kamerlid: ‘De minister heeft ons voorgelogen’ in plaats van ‘ik moet de minister op een onwaarheid wijzen.’ Let wel, ik ben hier niet tegen hoor; we leven niet meer in de tijd van de excellenties. De betrokken minister – in casu Stef Blok – erkende ‘we hebben iets over de kop gezien’, terwijl de uitdrukking luidt: ‘iets over het hoofd zien’. Over de kop is vooral een veel voorkomende oorzaak van filevorming.

Allemaal nog niks, vergeleken bij wat er op Facebook valt te lezen (mits je daar je tijd aan verdoet). Daar is een ware scheldcultuur ontstaan, voor zover je van cultuur kunt spreken, gezien de hatelijkheden die er te berde worden gebracht. Het lijkt wel een besmettelijke ziekte. Zelfs de fractievoorzitter van het CDA in  de Eindhovense gemeenteraad meende de Pro Zwarte Pieten Bende te moeten aanmoedigen met Schup ze!  Nadenken en rammen op toetsenborden zijn duidelijk verschillende zaken.

Social media of e-mail, het maakt niet uit. Trouwens, ook dagbladen moeten zich af en toe verdedigen tegen lezerskritiek op grof woordgebruik, waarbij zowat alles wordt vergoelijkt, behalve k*t..

Het kan nog erger. De Nederlandse journalistiek staat momenteel op z’n achterste benen omdat een columniste van Trouw er de brui aan geeft, lam geslagen door de haatmail. Terecht zei NVJ-secretaris Thomas Bruning hierover in het radioprogramma Dit is de Dag: ’'De dagbladen moeten  samen een streep trekken. intimidatie, bedreiging, geweld en racisme jegens columnisten en journalisten moet aangepakt, het is niet jammer maar onacceptabel.’

Volgens het boekje

Waar ik nou echt pissig van kan worden (op het hedendaags woordgebruik hoop ik binnenkort nog eens terug te komen) is die eeuwige woordvoerder, nu weer die van de politie naar aanleiding van de weerbaarheid van ouderen, geuit na de gruwelijke mishandeling van een 85-jarige vrouw in de vooravond in het Eindhovense stadsdeel Woensel.
Het Eindhovens Dagblad wijdt er terecht een voorpagina-verhaal aan. Die weerbaarheid komt tot uiting in de mededeling ‘Laat ze maar komen, ik heb een vleesmes bij de voordeur’ van een leeftijdgenoot. En: ‘Ik weet waar ik moet schoppen, zegt een dame met vervaarlijke twinkeling in haar ogen.’ Valt er, ondanks de ernst van de aanleiding, aan de ontbijttafel tenminste nog eens te lachen.
Maar dan die woordvoerder, die uit z’n hoofd het instructieboekje van de politie weet te citeren: ‘Het is volstrekt normaal dat deze groep zich verdedigt. Wanneer mensen zich in de emotie fysiek verzetten is dat te begrijpen, maar wij zullen nooit adviseren geweld te gebruiken.’
Ik wil geen woordvoerder. Ik wil de korpschef, temeer daar de ouderen volgens de krant precies weten, waar het in Woensel aan schort: ‘Er zijn veel klachten over Woensel. Wekelijks sneuvelen hier winkelruiten, politie is er zelden te zien.’
Met de groeten van alle boventalligen…eh niet  verwarde mensen van boven de tachtig.

De Burgemeester? Alweer kwestie van integriteit

Het zwakste argument tegen het schrappen van de burgemeester (benoeming door de Kroon) uit de grondwet, lijkt me toch wel dat van de burgemeester van Delft, Marja van Bijsterveldt: ‘Een burgemeester moet boven de partijen staan. Die moet écht van iedereen zijn. Het helpt niet als je straks door een deel van de kiezers bent gekozen en door een deel niet.’ (AD consorten, 15.11.2018.)

Boven de partijen. Op zich al een mastodontische redenering. Volgens Van Bijsterveldt  is die eigenschap door het genoemde grondwetsartikel geborgd. In de praktijk kan dat nogal eens tegen vallen. We leven inderdaad niet meer in de negentiende eeuw en ook niet meer in de eerste helft van de vorige. Met haar onderscheid tussen kiezers en (niet-)kiezers haalt Van B. al helemaal de bodem onder haar redenering uit. Als CDA -minister van onderwijs (ca. 2011)  is zij toch ook door niet-kiezers gedoogd?

Van B. vreest kennelijk ‘Belgische toestanden’, maar door het uit de grondwet halen van het burgemeestersartikel is nog allerminst zeker dat een nieuwe politieke figuur ontstaat. De verkiezing en de wijze waarop is nog helemaal niet aan de orde.

De omgang met de burgemeester in Nederland kenmerkt zich nu door gebrek aan transparantie, in de benoemingsprocedure  en in het verkeer met die burgemeester in functie. In de gemeente Best, waar ik toevallig woon, kunnen we daarover meepraten. Een gemeenteraad die samen met hem duikt als de burgemeester bij een wettelijke misstap zich logischerwijs in het openbaar zou moeten verantwoorden – die hem vervolgens bijna letterlijk laat ‘afgaan door een zijdeur’. Een vertrouwenscommissie die bij de keuze van een opvolger, zonder de broodnodige  duidelijkheid jegens de burger, uit zeventien (!) kandidaten slechts twee overhoudt, onder wie de waarnemer. Niks ten nadele van de inmiddels geëffectueerde voordracht van die waarnemend burgemeester – voor continuïteit valt ook wel wat te zeggen  - maar het blijft achterkamertjes…eh…politiek!

Boven de partijen staan, jaja. We hebben hier meegemaakt dat een PvdA-burgemeester het koste wat kost vervangen van een PvdA-wethouder ‘n half jaar voor de raadsverkiezing verbaal steunde. (Die wethouder zou na het voorziene verlies van haar partij bij de installatie van de nieuwe raad zonder boe of bah het gemeentehuis verlaten).

Begeef ik mij teveel op zijpaden? Helemaal niet. Mijn stelling luidt: als ooit de burgemeester zou worden gekozen, dan staat of valt zijn democratisch functioneren met zijn/haar integriteit. En die is niet afhankelijk van een handtekening van de koning, die overigens niet meer is dan een ceremoniële bekrachtiging van het besluit van de minister van binnenlandse zaken. Welke laatste zijn plek aan de kiezer heeft te danken.

Kloof tussen rijk en arm

Juristen, columnisten en andere commentatoren maken zich volgens mij terecht druk over het plan van minister Dekker van Rechtsbescherming om een einde te maken aan het veelvuldig gebruik van ‘gratis’ rechtsbijstand door mensen die een advocaat niet kunnen betalen. Of niet in staat zijn, het juridisch geharrewar te snappen. Dekker, verander de naam van je portefeuille maar in rechtsongelijkheid. Want met dit idee verdiep je kort gezegd de kloof tussen arm en rijk. Het past weliswaar in de mentaliteit en het beleid van Rutte III, maar dat terzijde.

Wie voor een dubbeltje geboren is… Het hoeft niet eens ‘n rechtszaak te worden, wil je,  in die situatie verkerende, worden genaaid. Een bekend voorbeeld is dat van verzekeringsmaatschappijen die met een handigheidje proberen onder een schade-uitkering uit te komen. Oké, natuurlijk komt het  voor dat mensen – mag ik effe fange? – de zaak proberen te tillen, maar daartegen bestaan voldoende controlemogelijkheden.

Zelf werd ik eens met  ‘n frappante wegduik-poging van een verzekering geconfronteerd. Op een camping in het buitenland waren wij bezig, ons te installeren, toen tassen met portemonnees, (bank)passen en wat al niet meer uit de auto werden gegrist. Het argument om niks te vergoeden luidde: dan had je die spullen maar niet in een onafgesloten auto moeten laten liggen. Ik heb op deze mededeling met een kort briefje gereageerd, waarin stond: ‘Overal ter wereld waar wordt geladen en gelost staan autoportieren open.’ De verzekering betaalde.

Het is niet de bedoeling om mezelf op de borst te slaan, maar ik kan me voorstellen dat er verzekerden zijn die zich zuchtend bij zo’n waardeloos argument van een verzekering neerleggen.

Is er wel nieuws onder de zon?

Hoe vaak komt het niet voor dat, als je kennis neemt van gebeurtenissen uit het verleden, je denkt: hé, dat maken we nu ook mee? Populair is op dit moment, bij het toenemende rechts extremisme in de wereld, te verwijzen naar de jaren dertig van de vorige eeuw. Wat dat waard is, maakt iedereen maar voor zichzelf uit.

Is de periode van dictatoriale fascisten als Hitler, Mussolini en Franco nog tamelijk dichtbij – er leven nog heel wat mensen die het hebben meegemaakt – ook in een veel verder verleden kun je via de geschiedschrijving verschijnselen tegenkomen, waarvan je kunt denken: dat zou op de dag van vandaag kunnen slaan.

Zoiets overkwam mij bij het herlezen van het boek van Hella S. Haasse uit 1989 Schaduwbeeld of Het geheim van Appeltern. Voor alle duidelijkheid, Haasse schreef zogenaamde literaire non fictie. ‘Schaduwbeeld’ is dan ook geen roman, maar de kroniek van het leven van een vooraanstaande adellijke patriot in de achttiende eeuw. Het boek – 470 bladzijden in kleine letters - kwam, zoals meestal bij deze schrijfster, tot stand na uitvoerige studie in archieven en bibliotheken; het literaire zit in de beschrijvingen van het toenmalige leven in de ‘hogere kringen’, zoals het had kunnen zijn.

Ik citeer nu (gedeeltelijk) de passage die naar mijn gevoel op het heden zou kunnen slaan. Ze gaat over de sfeer in de Utrechtse studentenwereld rond 1750.

Er zijn onder de studenten altijd wel figuren (meestal buitenlanders) van wie gezegd wordt dat zij leden aanwerven voor geheime genootschappen.

Nu sla ik een klein stukje over dat hier minder ter zake doet en pik de tekst weer op als het gaat over ‘verkondigers van geloofsopvattingen’.

Daar moet men het kaf van het koren weten te scheiden, en met name oppassen voor degenen bij wie de keuze voor een Opperwezen betekent dat zij op een agressieve wijze tégen de geopenbaarde God van de christenen zijn.

Dit schreef  Hella Haasse rond 1989 over de manier van denken onder studenten in het midden van de achttiende eeuw.

Wroeten in het verleden

Kunnen we ons niet beter bezig houden met het heden en de toekomst. Dit soort gedachten overvalt je als je nu weer kennis neemt van de roep om excuses aan de zogenaamde moffenmeiden – die trouwens bijna allemaal dood zijn. Nou vooruit, de nakomelingen dan.

Natuurlijk was het kaal scheren en anderszins vernederen van die vrouwen na de bevrijding een onacceptabele vorm van eigenrichting. Maar de haat jegens de bezetter met wie deze meiden hadden geheuld zat diep, evenals de wraaklust en de chaos door het nagenoeg ontbreken van wettig gezag was compleet.

De relatief jonge mensen die zich nu met ‘het probleem’ bezig houden en een oordeel vellen, hebben hun informatie uit overlevering en al dan niet fel gekleurde (Lou de Jong) geschiedschrijving. Zo kan het gebeuren dat iedere Duitser van toen als medeplichtige aan de Jodenvervolging wordt aangewezen. Ergo: wie met welke Duitser dan ook aanpapte was fout-fout-fout.

Minstens zo fout is deze generaliserende benadering. Er waren ook goede Duitsers, niet in de laatste plaats onder de dienstplichtigen van de Wehrmacht. Met andere woorden: beperk je tot de jaarlijkse herdenkingen en laat de boel verder rusten, want zo komt er nooit een einde aan die oorlog. Wie doorgaat met wroeten in het  verleden, komt nog heel wat tegen. Ook NSB-ers zijn destijds gevangen gezet, en soms tevoren door ‘het gepeupel’ gelyncht.

Werkdruk

Al ‘n week of zo loop ik rond met het plan, mij uit te laten over het begrip werkdruk. Ik denk dat het is uitgevonden door de vakbonden, die wel eens meer aan onze taal en de uitspraak daarvan zouden kunnen bijdragen dan wij allen denken: fluitje van een cent bij voorbeeld en werkgelégenheid in plaats van wèrkgelegenheid.

Werkdruk hier werkdruk daar, in de zorg, het onderwijs, de postbezorging, de piloten van Ryanair en ga zo maar door. Nee niet bij sommige managers,  bankiers en bestuursvoorzitters – die hebben het vooral druk-druk-druk met incasseren en/of declareren. De hoge werkdruk treft de (relatief) zwakkeren in de samenleving. In die wat laatdunkende sfeer dacht ik, denkend aan mijn eigen arbeidsverleden, me uit te laten over die te hoge  werkdruk. (Een beschrijving van het labeur waaraan wij ons – bezeten van het vak dat we uitoefenden – zonder morren onderwierpen laat ik achterwege; alles heeft zijn tijd.)

Maar ik ben toch bekeerd. ‘n Beetje. Door een hoofdredactionele column in het ED over de sores bij een regionale krant. Ik vertel geen nieuws als ik zeg dat de media in deze sector het moeilijk hebben. Het is sappelen en steeds weer iets nieuws bedenken om het de lezer naar de zin te maken. Met vallen en opstaan, want die kranten hebben, om het bij een dalend abonneebestand te kunnen volhouden,  een fiks deel van hun zelfstandigheid moeten prijsgeven. Ze maken deel uit van een – in het geval ED zelfs internationaal – concern en krijgen heel wat te slikken, wat van bovenaf wordt opgelegd. Inclusief het terugbrengen van het aantal redacteuren.

Werkdruk? De schrijver van de column slaagt erin, de Beste Lezer duidelijk te maken dat daar wel degelijk in hoge mate sprake van is. Er bestaat bij het ED een vurig verlangen naar ‘verdieping’ en dat is dezer dagen uitgemond in twee nieuwe weekendbijlagen. Dat kost kruim in een situatie waarin de journalisten verzuchten: ‘we staan tegenwoordig de hele tijd “aan”. Via het mobieltje en de sociale media gaat het werk ook na het werk gewoon door.’

Respect dus. En bemoediging. Ik ben twee weekends met die nieuwe bijlagen best lang in de weer geweest. Goeie verhalen, dicht op de actualiteit. Natuurlijk zijn ze de vrucht van ‘het collectief’, maar ze voldoen aan de intenties van het ED: minder trivia, meer verdieping. Volhouden.

Wat is geweest, komt niet terug

De kalender liegt niet. Het is herfst. Onze ijsmaker aan de Hoofdstraat heeft op 1 oktober z’n zaak gesloten en is – als ik het goed heb – weer ter overwintering naar Italië vertrokken. Als het daar nu maar niet regent, of erger. Zie Portugal dit weekeinde. En Zuid-Frankrijk maandag. De zwembaden idem dito. Zomerzon of niet, Dat van Best hebben ze laten leeglopen, nadat traditiegetrouw de honden met hun baasjes erin hadden mogen zwemmen.

Het kan erger. Wat nu dicht is, gaat in de regel in het voorjaar weer open. Maar de chinees aan de Oirschotseweg heeft – nadat het afhalen al enkele jaren de hoofdactiviteit was – kennelijk de overschakeling op friet en kroketten niet eens overwogen. Dicht. De ramen witgekalkt. Er is meer leegstand in het centrum, een teken destijds.

Op het zonovergoten terras in het hart van De Boterhoek had ik een gesprek met wat ze tegenwoordig ‘een oudere meneer’ noemen. Het ging over de veranderingen. ‘Wat is geweest, komt niet terug,’ zei hij filosofisch. De man verklaarde jarenlang een bloemenhandel te hebben gedreven. Toen een winkelmeisje in AH-uniform bij hem zonder gêne de prijzen kwam noteren, had hij geweten dat het niet lang meer zou duren. Tussen haakjes: consumentenman Teun van de Keuken presenteerde vorige week op het internet een boek over kort gezegd ‘de streken van de supermarkten’. Ik ben benieuwd.

En over Chinezen gesproken, Ze lopen de deur van het torentje van Marc Rutte, wereldvermaard om zijn genegenheid voor multinationals, plat. Want Ali Baba heeft dringend behoefte aan enkele distributiecentra in ons land. Dit, teneinde de levertijd aanzienlijk te bekorten. Volgens marketeers moeten ketens als Blokker en zelfs het meer succesvolle Action het ergste vrezen.

Zegt u, Ali Baba, wat is dat nou weer? Laat ik u even bijpraten. De afstandsbediening van de slagboom bij mijn appartement kost, indien aan vervanging toe, zestig euro. Een buurman heeft er onlangs een door webwinkel Ali Baba laten opsturen voor vier euro. Wie z’n winst mag uittellen, kunt u zelf wel beslissen.

Airport, enerzijds anderzijds

CDA-er Pieter van Geel, oud-gedeputeerde in Brabant en oud-staatssecretaris is aangetreden als aanvoerder in een zogenaamde proefcasus, dat wil zeggen een discussie over de toekomst van Eindhoven Airport. Van Geel trapte af in een debat in het Evoluon, waar hij al direct te maken kreeg met – aldus het verslag in het Eindhovens Dagblad – wantrouwen en cynisme van omwonenden.

Proefcasus is immers een eufemisme voor het eerder optreden van een mediator in een zelfde soort discussie, genaamd De Tafel van Alders, die zoals te verwachten viel volledig uitpakte in het voordeel van de blijkbaar niet te stuiten groei van de luchthaven.

Als ik het ED-verslag lees, dan bekruipt mij het gevoel, te maken te hebben met een opera buffa en wel hierom.

Van Geel: ‘Het gaat erom dat we een goede balans vinden tussen de voordelen die een luchthaven biedt en de lasten die de mensen daarvan ondervinden.’

Juist, ja. Een typische CDA-verklaring. Enerzijds, anderzijds. ‘Wij buigen niet naar links en we buigen niet naar rechts.’ (© Dries van Agt in de jaren zeventig.)

Tot op zekere hoogte ‘n slimme zet, van de VVD, good old Pieter, in te schakelen. Eindhoven Airport zou immers zonder de CDA-er een voor honderd procent populistisch neo-liberale aangelegenheid worden. Nu is dat voor 99% het geval. De eindbeslissing over de toekomst van de luchthaven ligt – voor zo lang het nog duurt – bij de VVD-minister van infrastructuur, Cora van Nieuwenhuizen, terwijl ook de Eindhovense wethouder Monique List (VVD) en provinciaal gedeputeerde Christophe van der Maat (juist, VVD) een vinger in de pap hebben.

De discussie over het vliegverkeer en welke Nederlandse luchthaven dan ook moet een wezenlijk bestanddeel vormen van die over Het Klimaat. Zo ver mogelijk van partijpolitiek.

Pislink? Precies wat ze willen

De criminelen die in een Eindhovense wijk een vrachtauto met drugsafval in brand staken, hebben precies bereikt waar ze op uit waren. Een machteloos ogende overheid, die alleen maar uiting geeft aan haar woede. (Openingskop van het Eindhovens Dagblad vandaag.) Burgemeester John Jorritsma: ‘Ik ben pislink.’

Ik moest direct denken aan een affaire rond de bedreiging van de toenmalige burgemeester Fons Jacobs, die zich zeven jaar geleden afspeelde in Helmond. Ik citeer mezelf maar even:

Meer dan een half jaar is de burgemeester ‘bewaakt’ en zijn bij zijn woning uitgebreide en kostbare beveiligingsmaatregelen van kracht geweest, die een enorme weerslag hadden op de Helmondse gemeenschap, de omwonenden in het bijzonder. Bovendien is de burgemeester in december 2010 een aantal weken ondergedoken.

Die zaak is nooit opgelost, ook niet nadat de hoofdofficier van justitie (inmiddels naar de Randstad gepromoveerd) tegen de krant had gezegd dat  hij de bedreiger ‘in zijn kippennek zou grijpen’. Blijkbaar was er geen sprake van een kip of een ander dier.

Intussen is de criminaliteit in Brabant en die in de regio Eindhoven in het bijzonder aanzienlijk verzwaard. Zie het risico van bij de vrachtautobrand vrij komende zoutzuurdampen. Zie de schietpartijen, soms met dodelijke afloop. En zie ook de mysterieuze brand die dit weekeinde een  autobedrijf in de as legde, nadat  daar al eerder een brandje zonder aanwijsbare oorzaak was geweest.

Premier Rutte was dezer dagen toevallig in de buurt en zei – zoals gebruikelijk lachend – over de financiële noden van Eindhoven: ‘Meer geld? Het gaat hier toch goed.’

Dat weten wij hier al járen

Het West-Brabantse dagblad BN-DeStem wilde wel voor eens en voor altijd (?) weten, hoe men daar denkt over roetveegpieten en ging op onderzoek uit. Resultaat onder meer: ‘Zwart’, antwoordt Ronnie Foesenek, voorzitter van het Sinterklaas Comité Breda. ‘We hebben het er ongeveer vijf seconden over gehad met het bestuur.’

Vijf seconden? Ik weet bijna zeker dat er hier in mijn Best nog niet één seconde over na is gedacht. Jaar in, jaar uit hikken we aan tegen het Hollandse gezeik over het al dan niet voortzetten van een 150 jaar oude traditie die niets met rassendiscriminatie heeft te maken. West-Brabant houdt zijn Assipan in ere, wij onze pieterbaas, zwart als roet. Dat weten wij hier al járen en dat houden we zo.

En nu zeg ik er echt nooit meer iets over.

Minder vrome bespiegelingen

Jos Kessels schrijft vandaag in het ED een heerlijk stukje met herinneringen aan de Achelse Kluis (officieel Sint-Benedictusabdij) gelegen op de Belgisch-Nederlandse grens, ten zuiden van Valkenswaard. Nadat het klooster nog ‘n tijdje als dependance van ‘Westmalle’ had gefungeerd, zijn de laatste Cisterciënsers overleden of vertrokken. De Kluis is geschiedenis geworden. Ze krijgt een andere dienende functie.

Jos vertelt van zijn vader, die op mooie zonnige dagen met zijn oom naar de brasserie bij de Kluis placht te fietsen en dan wel eens ‘niet zonder hulp van boven’ thuis geraakte.

Mijn herinneringen gaan wat verder terug, toen er nog geen brasserie was, maar wel een winkeltje van broeder Martinus, die in plaatselijke krantjes adverteerde met: ‘Moeders! Voor uw conserven naar….’ (terwijl iedereen wist dat daar op Belgische grond veel meer goeikoop was te krijgen, op ‘t laatst ook vlees ‘zonder spuitjes’).

In 1961, ik werkte nog maar net bij een Eindhovense krant, droeg mijn hoofdredacteur me op, een verhaaltje te maken over pater Dominicus de Jong en zijn collectie bidprentjes (de plaatjes met  vrome teksten die bij begrafenissen werden uitgedeeld). Met de streekbus van de EMA tot aan café Zomerhof (bestaat nog als restaurant) aan de Luikerweg en te voet naar de abdijpoort. Links zag je dan de monniken in habijt het land bewerken – ora et labora.

P. Dominicus was archivaris van de abdij; had een boekje geschreven over de leefregel van de stichter en eerste kluizenaar daar, Van Enetten uit Eindhoven. Zijn collectie bidprentjes was er een om u tegen te zeggen. Niet vergeten ben ik zijn gewoonte om de zogenaamde knekelprentjes (als er doodshoofden en/of beenderen op stonden) krekelprentjes te noemen.

Dominicus’ functie bracht met zich mee, dat de abt hem meer vrijheden toestond dan de gemiddelde onder zijn hoede verekerende trappist. De eerwaarde pater maakte daar gretig gebruik van. Vandaar het volstrekt apocriefe verhaal, dat hij ooit door de toenmalige burgemeester van Maarheeze, Rob van Schaik, in een kruiwagen door het Leenderbos naar huis zou zijn gebracht.

Om deze minder vrome bespiegelingen nog even om te buigen: ik was al ‘n tijdje geen praktiserend katholiek meer, toen ik af en toe mijn moeder naar de hoogmis in de abdijkerk reed, omdat ik wist dat dat haar blij maakte.

De kerk uit en niet voor het zingen

Klaas Dijkhoff heeft naar zijn zeggen kwaad de rooms-katholieke kerk verlaten. Ruzie met kardinaal-aartsbisschop Wim Eijk, die in een weemoedig interview had gezegd dat de VVD schuldig is aan de ontkerkelijking.

Ging Klaas, slimste mens, nog wel eens naar de kerk? Goh. Dat hij niet door één deur kan met deze kardinaal, kan ik me overigens wel voorstellen. Die is zo ongeveer de tegenpool van wijlen bisschop Marinus Bekkers, welke laatste de katholieke echtparen in de jaren zestig - Klaas Henricus Dominicus Maria Dijkhoff moest toen nog het licht zien - de reddingsboei toewierp met zijn bevrijdende woorden over periodieke seksuele onthouding, veelvuldig vertaald met ‘voor het zingen de kerk uit’.

Maar Eijks woorden over het door de VVD bevorderde individualisme deed dus voor D. de deur dicht. Wat hij deed, zijn vertrek als roomse aan de grote klok hangen, mag dan uitzonderlijk zijn, een VVD-er doet dat natuurlijk heel wat makkelijker dan een CDA-er, want kond geven van diens afscheid van het christelijk geloof staat immers gelijk aan politieke zelfmoord. Denk ik maar.

Helemaal ongelijk heeft de kardinaal natuurlijk niet: we leven in een tijd van ikke, ikke en de rest kan stikken en is dat niet het adagium dat de VVD sinds haar kindsheid na WO2 is aangewreven?
Enkele fraaie staaltjes van de ik-cultuur trof ik dezer dagen aan in een bijlage van de vpro gids, die zowat geheel is gewijd aan het begrip duurzaamheid (alleen al van dat woord krijg ik onderhand pukkeltjes). Ene Anouk Kamminga presteerde het in een stukje van twee kolommetjes 18 (achttien)  keer de eerste persoon enkelvoud – ik – te gebruiken. Was dat verhaaltje geschreven met de bedoeling, zichzelf aan de vpro-leden te presenteren, dat geldt niet voor een column van de nogal overschatte Paulien Cornelisse onder het kopje Japan en ik. Negentien keer. Het had beter ‘Ikke en Japan’ kunnen heten.

Jeffrey

Jeffrey Herlings moet Sportman van het Jaar worden, vindt 81% van de 1331 respondenten op een online enquête van het ED. Wie is Jeffrey Herlings? Al sla je me dood. Gebrek in mijn opvoeding dan wel in mijn algemene ontwikkeling.

Trouwens, die plek is al vergeven aan Maarten van der Weijden, de nationale held die vorige maand 165 kilometer vrijwel aan één stuk zwom door de Friese meren en vaarten ten bate van diverse vormen van onderzoek naar kanker en daarbij eventjes 3,5 miljoen ophaalde.

Nu weten jullie wat men met ‘de waan van de dag’ bedoelt. Ik ben geen liefhebber van het systeem de man van dit en de vrouw van dat, maar moet bekennen dat ik in de euforie van die 55-urige zwemtocht, waarmee Maarten zich tot nationale – wat zeg ik, internationale - held maakte, de roep om de onderscheiding verbaal heb ondersteund.

Weet ik intussen wie Jeffrey Herlings is? Ja hoor, leve Google. Het is de man van het Red Bull KTM Factory team, die zondag op het TT circuit van Assen wereldkampioen MXGP werd.

Gelukkig geen voetballer.

Roddel en achterklap

We krijgen de smaak te pakken, het MeToo-effect kent geen grenzen. De Haagse beerput gaat nu helemaal open. Na VVD-er Han ten Broeke, wiens relatie met een ondergeschikte hem de politieke kop kostte, is nu partijleider Alexander Pechtold van D66 aan de beurt.

Bij de onthulling over Ten Broeke door het online magazine HP/De Tijd waren de druiven onder het Haagse journaille in zoverre zuur, dat men riep: wisten we allang. Het gaf mij aanleiding, te opperen dat parlementaire redacteuren maar beter niet te lang in het Haagse kunnen blijven hangen. Immers de onderhavige kwestie was politiek relevant; ze zei alles over de bij de VVD heersende cultuur, waar het om uitglijders van haar coryfeeën gaat.

Maar nu dan Pechtold. Je kon er op wachten, gezien de weerstand die zijn hypocriete houding als coalitiepartner – cumulerend tijdens het debat over de ontsporing van minister Blok – binnen en buiten zijn partij oproept. De verwijzingen op sociale media naar de tactieken van kereltje (© wijlen Jan Blokker) Pechtold zijn dan ook niet van de lucht. Echter, waar is in dit geval van een ordinaire ruzie in de privésfeer de politieke relevantie? De vrouw in kwestie vond er aanleiding in, af te treden als gemeenteraadslid voor D66 van Meppel, maar dat lijkt vooral een gewiekste methode om de aandacht op haar geval te vestigen. En verder was het natuurlijk het zelden of nooit geciteerde roddelblad Privé dat zich overgaf aan zijn core business.

Maar ja, Pechtold hè? Dus eveneens ‘gefundenes Fressen’ voor RTL Boulevard en vervolgens werd Twan Huys, koud begonnen als presentator van de Late Night Show al bij de tweede aflevering in het diepe gegooid. Nog nooit heb ik een gerenommeerd tv-journalist in zo’n ongemakkelijke situatie gezien als in de warrige discussie met een inderdaad warrig over komende mevrouw. De voorgeschreven luchtigheid en frivoliteit bij het commerciële RTL 4 is hem ronduit gezegd opgebroken.

Nog gauw even teruggekeken naar Pauw. Nou, die keek wel uit.

Vroege/late duisternis

Was eigenlijk helemaal niet van plan, hier op mijn beurt iets te zeggen over zomertijd/wintertijd. Miljoenen hebben dat  al gedaan en Europa-voorzitter Juncker heeft zich tot al dan niet aangename verrassing van zijn ambtenaren daar ook al over uitgesproken; niet meer wisselen.

Nu ik dan toch bezig ben, het zal me op m’n ouwe dag worst wezen. Maar als het klokken verzetten dan toch wordt afgeschaft, denk dan eerst goed na. Dat laatste is trouwens altijd aanbevolen.

Want onder anderen  weermensen en oud-minister Ronald Plasterk hebben er al op gewezen: maak de zomertijd niet permanent, maar handhaaf voortaan de standaardtijd, die abusievelijk wordt aangeduid als wintertijd.

Waarom? Omdat de zon bij permanent vasthouden aan de zomertijd in december pas om half tien op gaat. Wat betekent dat de ochtendspits zich volledig in duisternis zal voltrekken.

Straks verschijnen weer de spandoeken van Veilig Verkeer Nederland met de oproep Licht aan, wat vooral een aansporing richting scholieren is, die in het pikkedonker onbezorgd en onverlicht van hun voorrangsrechten gebruik maken.

En wie kijkt er nou eerder naar die spandoeken – de scholen zijn weer begonnen, ook zoiets – dan naar zijn telefoontje?

Laurens-Jan Brinkhorst met biertje weggezet

In 1987 kwam het Montreal Protocol tot stand, dat – naar achteraf blijkt – succesvol is geweest tegen de afbraak van de ozonlaag. Arte zendt daarover zaterdag een documentaire uit: Mission Ozonloch. De vpro gids wijdt er een voorbeschouwing aan, maar rijdt daarin journalistiek een scheve schaats, ten nadele van D66-er Laurens-Jan Brinkhorst, destijds directeur-generaal voor Milieuzaken, Consumentenbelangen en Nucleaire Veiligheid bij de Europese Commissie (wat overigens niet in het artikel wordt vermeld).

Het Montreal Protocol kwam er, ‘ondanks de dwarsliggende afgevaardigde Laurens-Jan Brinkhorst, die pas instemde na met een biertje te zijn bewerkt,’ aldus de gids, zij het in een ietwat kreupeler formulering.

Ik ben geen bewonderaar van Laurens-Jan Brinkhorst, noch van zijn inmiddels aan de VVD verkwanselde partij. Maar de vorm van natrappen richting een oud-politicus (inmiddels in de tachtig) waaraan de vpro gids zich hier te buiten gaat,  vind ik ronduit onverteerbaar. Flodderjournalistiek, waaraan wij tegenwoordig helaas maar al  te vaak zijn overgeleverd.

Doorkletsen over B.

Gaan we weer lekker doorkletsen over B., de man die door justitie met volledige naam in de openbaarheid werd gebracht, alsof de overvloed aan beeldmateriaal nog niet genoeg was om zijn opsporing te bevorderen. Heb je nog niet genoeg, dan bel je toch gewoon even Peter R.? Die wil wel, als specialist in de aandacht naar zich toetrekken. Of desnoods weer een andere ‘deskundige’ met de onstuitbare ambitie als nieuwbakken BN-er bij Pauw of Jinek aan te schuiven.

Het AD en/of consorten hadden op een gegeven dag zes pagina’s over de Limburger die verdacht wordt van ‘betrokkenheid’ – meer voorlopig niet – bij de dood van Nicky Verstappen; het neemt niet weg dat het woord moordenaar, of minstens suggesties in die richting, regelmatig opduiken. Kortom, je komt er als nieuwsconsument niet onder uit – de media hijgen elkaar in de nek. Opsporingsbericht krijgt het vinkje ‘opgelost’.

Het wordt door sommige kranten verdoezeld, maar het heet dat een Telegraaflezer in het weekeinde de krant heeft opgebeld: ik heb ‘m gespot in een Spaans dorpje. Een vlek met 2500 inwoners, komt daar De Telegraaf? Internet hè, wist een alerte correspondent op de radio.

Journalisten stellen vragen à la Hart van Nederland, d.w.z. vragen waarop zij en de kijker/lezer het antwoord zelf al kunnen bedenken. Waar het aan ontbreekt is de vervolgvraag. Een frappant voorbeeld: een specialist in overlevingstactieken weet opeens dat op de in de berghut in de Vogezen aangetroffen laptop van B. aanwijzingen zijn gevonden dat hij zocht naar onderduikmogelijkheden in Spanje. ‘Het verbaast me niks dat-ie daar gevonden is.’ Die Telegraaflezer was helemaal niet nodig.

Mr. F. van Lanschot

Mr. F. van Lanschot. Dat kunnen er heel wat zijn, want velen uit het bekende Bossche bankiersgeslacht hadden als eerste voornaam Franciscus. Dit is evenwel Frans Joseph Lodewijk, als ik het goed gezien heb, geboren in 1911 en burgemeester van Geldrop van 1946 tot 1974. Dat waren nog eens ambtstermijnen.

Het ED noemde deze burgemeester in een verhaal over de wederopbouw-tijd. Laat ik nou dezer dagen toevallig even aan Van Lanschot hebben teruggedacht. Komt zeker door het nakende afscheid van een burgemeester van Best – heel ongebruikelijk, niet met een bijzondere raadsvergadering maar met een receptie in een etablissement in het buitengebied. De achtergrond daarvan laat ik hier maar even voor wat ze is.

Wat is het verband? Het moet in 1971 zijn geweest dat ik Van Lanschot interviewde in verband met zijn 25-jarig ambtsjubileum. Hij stemde daarmee in met de woorden, ‘want jij bent een fatsoenlijke vent’. Daarmee zette hij zich af tegen een eertijds concurrerende collega, die hij kennelijk als een soort nagel aan z’n doodkist beschouwde.

Ik herinner mij dat het een – voor die tijd – buitengewoon openhartig interview was, waarin de jubilaris, vertrouwend op mijn ‘fatsoen’, mededelingen over zijn privéleven en –opvatttingen niet schuwde, Nou ja, zo ging dat toen nu eenmaal. Relevant in het kader van de aanleiding tot het gesprek was zijn mededeling dat een jubileumreceptie van hem niet hoefde, want… ‘ik ben er toch voor betaald?’

Het zal duidelijk zijn, de toenmalige burgemeester van Geldrop was een aparte figuur. Dat zag je ook in en rond de raadsvergaderingen. Destijds vormde het raadslid A.D. (Toon) van Elten op z’n eentje de oppositie. Toon had aan het Bogardeind een winkeltje, waar hij in de middagpauzes snoepjes aan scholieren verkocht. Hij was echt een man van het volk, die een geweldige aanhang had in de wijk Braakhuizen. Daar kwamen zijn stemmen vandaan. Toen de aanleg van een nieuwe wijk in de raad aan de orde kwam, kreeg hij de lachers op zijn hand met de vraag: ‘Komt er ook een warme buurt?’ Van Lanschot liet dat  passeren maar stapte in de pauze op het raadslid af met de woorden: ‘Zulke dingen moet je niet zeggen, Van Elten. Dat haalt de waardigheid van de raad naar beneden.’

Een nazit van de raad in het toenmalige Groen Koffiehuis was toen vaste prik, waarbij – de gordijnen dicht – stevig werd ingenomen en het sluitingsuur nog wel eens kon worden genegeerd. Van Lanschot, die er tegenover woonde, heeft toen alle daar aanwezige raadsleden ‘n keer op de bon laten slingeren. Dat haalde zelfs de Volkskrant.

Reaguurders

Het eerste wat bij de gemiddelde kijker/luisteraar/lezer opkwam, toen het bericht verscheen over de kleuter die in een recreatiepark verdronken in een sloot werd gevonden, was: waar waren de ouders en wat deden ze?

In die geest reageerden ook allerlei mensen op sociale media. ‘Zaten zeker op hun telefoontjes te kijken,’ dat soort opmerkingen.

Columniste Nynke de Jong maakt zich daar boos over. Nou ja, ‘n beetje. Zelf moeder van twee kinderen zijnde, waaronder een dochtertje van twee, toont zij overtuigend aan dat zo’n kind onverhoeds aan je zorg kan ontsnappen.

OK

Maar waar ik nou weer over val is het gebruik door De Jong van de aanduiding reaguurder. Daarmee worden namelijk mensen bedoeld, die als het ware stiekem gluren op ranzige websites en dan zonder al te diep nadenken maar wat intikken, meestal iets te berde brengend dat als een tang op een varken slaat of een staaltje van mislukte humor presenterend. Het taalgebruik is navenant; op het randje van anafalbetisme.

Ik ben evenwel terughoudend in het veroordelen van deze types. Ze voelen zich blijkbaar uitgedaagd, mogen dan niet zoals Nynke de Jong over ‘de gave des woords’ beschikken, maar willen toch hun ei kwijt. Laat ze die vrijheid, mits ‘ieders verantwoordelijkheid voor de wet’.

Bomen en bossen

Ze zeggen, maar ze zeggen zoveel, dat we hier het klimaat krijgen van Bordeaux. Kan ik me toch iets bij voorstellen, uitkijkend op rijen platanen, die er ondanks de droogte florissant bij staan; de plataan is dan ook een subtropische boom. Het is half augustus en de zon is alweer aan het zakken. Verdwijnt tegen het eind van de middag achter zo’n boom, zodat  geen zonwering meer nodig is. Een weerman heeft zich, naar verluidt op tv laten ontvallen dat één boom evenveel waard is als ettelijke airco’s. Ja, met weemoed denk ik terug aan de vakantiereizen met de kinderen door Zuid-Frankrijk. De weldaad van schaduwrijke bomenrijen langs de route nationale.

Over de hitte en de droogte zijn we voorlopig nog niet uitgepraat, al liggen de pepernoten al in de winkel en is er zowaar iemand weer begonnen over de voor en tegens van Zwarte Piet. En bomen zijn een hot item sinds minister Cora van Nieuwenhuizen (infrastructuur, VVD en ex-provinciaal bestuurder in Brabant) dit voorjaar een populistisch balletje opgooide over het kappen van die lastposten langs de N-wegen. Ach, Cora, het probleem lost zich vanzelf op, want eiken zijn, naast de berken, de eersten die aan droogte ten offer vallen. Welke politieke partij laat daarover trouwens, bij het naderen van de provinciale verkiezingen, komend voorjaar het achterste van z’n tong zien?

De hei gaat niet bloeien, vertelt de krant vanmorgen op gezag van een boswachter. Tussen haakjes, vindt u nou ook, dat er onderhand meer boswachters zijn dan bossen? Het is dan ook, net als dat van schaapherder, een uiterst aaibaar beroep, al klinkt steeds vaker de roep om boswachters uit te rusten met bullenpezen teneinde zich tegen bosmisbruikers te verweren.

Ik had dat verhaal over de verdroogde hei nauwelijks uit of iemand twitterde een foto van hei in bloei. Nu heb je hei in soorten, bolheide en dopheide; ik moet bekennen dat ik het verschil niet weet, laat staan iets van hun droogtebestendigheid.

Ja mensen, onwetendheid is het probleem. Of toch eerder onwil? Dat laatste denk ik dan weer als ik lees dat de doorsnee Nederlander gewoon doorgaat met het wekelijks wassen van zijn auto. Misschien moeten we het gebrek aan hemelwater eerst voelen in onze portemonnee. Komt er aan hoor: de waterschappen hebben alvast een lastenverhoging aangekondigd.

Grenzen

Aan sommige gebeurtenissen die in de krant – terecht - breed worden uitgemeten, weet ik niets toe te voegen. Gelukkig maar, hoor ik de lezer van dit soort stukjes denken. Teveel meningen en meninkjes. Zelfs een lunchrubriek op radio 1 als De Nieuws BV, kon beter Meningen BV heten; voor zover de muziek niet al te aanwezig is. Als ik 'maar eerst…’ hoor, weet ik het al. Het is een vorm van hobbyisme. Er zijn grenzen.

Grenzen. Is dat zo? Het betekent hier dat er normen zijn, sociaal gedrag, dingen die je doet; andere die je wel uit je lijf laat. Als het goed is, heb je dat van je ouders geleerd, of/en van school. Sommigen verwijzen in dit geval ook wel naar het het inmiddels uitgegumde geloof – in wat dan ook – dat verboden en geboden duidelijk op een rijtje zette. Versta me goed, ik pleit hier niet voor restauratie. Wel voor een vervangende vorm van houvast over wat kan en niet kan. Het liefst voordat het straffen begint.

Twee voorvallen in het afgelopen weekeinde zetten mij aan tot deze gedachten: Op de A58 gebeurde een zwaar ongeluk, waarbij mensen bekneld kwamen te zitten en pogingen werden gedaan tot reanimatie. Tot verbijstering van de hulpverleners begonnen automobilisten te filmen; sommigen zetten daarvoor zelfs hun voertuig stil, met bijna meer ongelukken als gevolg. Vermanende politiewoorden werden beantwoord met arrogante blikken van ‘ik doe waar ik zin in heb’. Verder commentaar overbodig, inderdaad.

In Scheveningen werd een bruidegom op zijn trouwdag, na sussende woorden bij een ruzie, het ziekenhuis in geslagen. Huwelijksreis geannuleerd. Drugs maken de lontjes wel heel erg kort. Of er in dit geval ook gefilmd is, weet ik niet; zou best kunnen.

Een psycholoog zag het verband tussen dat niet te stuiten gefilm en gefotografeer: de obsessie voor dat telefoontje. De nieuwe volksziekte. Mocht-ie dat wel zeggen? Want bemoei je met je eige.

Het diepdenken van de vpro

Nynke de Jong, ooit begonnen als columnist van de Noordelijke Dagblad Combinatie en tegenwoordig present op de AD/R Nieuwsmedia, waaronder de Brabantse dagbladen, voelt zich inmiddels BN-er genoeg om te solliciteren naar vpro’s Zomergasten. Ze doet dat met een opsomming van haar favoriete tv-programma’s sinds haar kindertijd; het tonen van door de gast gekozen fragmenten en complete films is immers inherent aan deze format.

Kom er maart eens op, ‘n beetje pruilerig doen over het uitblijven van de uitnodiging. Anders dan De Jong ben ik geen uitgesproken fan van het programma van de intellectuele stadskabouters van de vpro (dixit een of andere hoogleraar, wiens naam ik vergeten ben) . Te vaak afgehaakt wegens oeverloos gelul. Dan hoor ik er maar niet bij. Afhankelijk van het type presentator, respectievelijk de gast, wil ik nog wel es om ‘n hoekje kijken en de aanbevolen film opnemen (dat laatste omdat het kan uitlopen tot in de zomernacht).

De kwalificatie van de vpro (intellectuele stadskabouters) heb ik likkebaardend tot me genomen. Begrijp me goed, we zijn hier al tientallen jaren lid, in het algemeen best ingenomen met de geleverde content en niet in het minst met de kwaliteit van de vpro gids. Maar het diepdenken van de programmamakers leidt wel eens tot niet te pruimen hersenkronkels. Neem het op zich uitstekende nachtelijke praatprogramma dat is genoemd naar een romantitel van W.F. Hermans, Nooit meer slapen. Hoe haal je het in je hoofd, gezien het feit dat wel een miljoen mensen ernstig lijden onder slapeloosheid.

Ik heb gepoogd in de brievenrubriek van de vpro gids mijn ongenoegen over deze stupide zogenaamd intellectualistische ‘vondst’ kenbaar te maken, maar wat deed de redactiie: mijn opmerking doorsturen naar de betrokken programmamakers. Wakker worden, jongens en meisjes.

Moeder de Vrouw, ja ja

Columniste Nynke de Jong is terug van weggeweest, om precies te zijn van zwangerschapsverlof. In de kranten van De Persgroep NL doet ze kond van haar geluk met haar zoontje Abe. Ze zat de afgelopen maanden ‘in een verrukkelijke babybubbel’, schrijft ze en ‘het leven met een baby geeft een bijzondere kijk op alles (…)  Ik zou al die opiniemakers en politici die denken dat de ondergang van ons land aanstaande is, eens ‘n wandelwagen in de hand willen drukken’.

Moeder de Vrouw, ja ja. Het typisch Nederlandse rumoer dat is ontstaan rond dit thema van Boekenweek 2019 afdoende de kop ingedrukt, dunkt mij. Als dat laatste eigenlijk al niet  lang en breed ook door de schrijver van het op dit thema te baseren essay, Murat Isik, is bewerkstelligd.

?

Isik won, zoals bekend, de Libris Literatuurprijs met zijn roman  Wees onzichtbaar. Ik heb dat vuistdikke boek bijna uit en kan verklaren dat ik zelden een verhaal heb gelezen, waaruit een moeder de vrouw zo monumentaal oprijst. De moeder van de ik-figuur Metin, die opgroeit in de Bijlmer tegen de verdrukking van zijn vader in. Laatstgenoemde is een dominante, je kunt wel zeggen  gestoorde macho die vrouwen naar de oosterse traditie neerbuigend bejegent, zijn echtgenote corrigerend pleegt aan te spreken met ‘vrouw’ en haar constant ‘een vogelbrein’ toeschrijft.

Maar de moeder weerstaat hem en gaat, ook als het om de opvoeding van haar twee kinderen gaat, haar eigen weg. Met succes. Als Metin, die als zoon van een Turkse immigrant heel wat problemen te overwinnen heeft, slaagt in het leven dan zal hij dat niet in de laatste plaats aan zijn moeder te danken hebben.