Met de neus op de feiten

Hebt u dat nou ook, dat je de afgelopen dagen nauwelijks aan iets anders kunt denken dan aan Limburg, aan Westfalen en de provincie Luik, waar de mensen, voor zover nog in leven - want het dodental blijft maar oplopen - bijna letterlijk tot aan hun nek in de ellende zitten?

Wie de watersnood van 1953 heeft meegemaakt en ook de solidariteit van toen heeft ervaren (Beurzen open, dijken dicht) herkent iets. Niet om daar over op te scheppen, maar ik heb als 18-jarige toen bij het licht van militaire schijnwerpers zandzakken staan vullen achter Steenbergen. Het zeewater kwam toen tot bij Breda. Nu zijn de Zeeuwen in Limburg toegesneld. Waarvan acte.

Hoe zou het nu in Blankenheim zijn, dat aardige stadje in de Eifel achter Monschau, waar de Ahr als een vriendelijk stroompje ontspringt? Om nu luttele kilometers verderop, in Bad Neuenahr, op een tot dusver onvoorstelbare manier toe te slaan. De wederopbouw gaat daar járen duren, las ik ergens. De Duitsers zijn daar trouwens sterk in. Neem het rustieke wijnstadje Rüdesheim aan de Rijn, dat in de Tweede Wereldoorlog totaal plat werd gebombardeerd en volledig uit zijn as herrees. 

Het leek even, of ik de Ahr iets in de schoenen wilde schuiven, maar de oorzaak is natuurlijk de enorme regenval van de afgelopen week en, jawel, de klimaatverandering. Volgens een waarnemer moet de demissionaire Minister President dat laatste, zij het nog wat aarzelend, hebben toegegeven. We worden met de neus op de feiten geduwd. Ik begin waarempel ook al last te krijgen van autoschaamte.

Zoals bekend, heeft de overheid nogal wat te doen om het vertrouwen van de burger te herwinnen. In een NOS Journaal verscheen zaterdagmiddag een woedende Limburger, die zowel rijk, provincies als gemeenten de les leerde met opmerkingen als ‘dat stapt hier als haantjes rond, maar doet niks’.  De NOS vond geen aanleiding dat in prime time nog eens te laten zien. Maar het ziet er naar uit dat weerkundige Gerrit Hiemstra door de harde werkelijkheid, ook voelbaar aan de hittegolven aan de westkant van het Amerikaanse continent, niet langer als roepende in de woestijn hoeft te fungeren. 

'Ga goed voorbereid op reis'

 'Ga goed voorbereid op reis.' Jaja, geldt natuurlijk altijd, maar in coronatijd is het al helemaal 'n puzzel. Zeker bij code rood, zo niet in het binnenland, dan wel elders. 

De eerste incidenten van deze vakantie zijn al gemeld, zij het niet corona regaderend. Zoals dat van een stel langs de Autoroute du Soleil, in de buurt van Lyon. De geleende camper was bij vertrek van de Zuid-Franse camping uiteraard volgetankt, maar hij reed een op zes en dan moet je niet verbaasd zijn als de naald vervaarlijk snel naar het nulpunt daalt. Dan toch maar even bijtanken, voordat je hulpeloos op de vluchtstrook komt te staan, met zoefzoef het voorbij  razende verkeer.

Kijk je raar op als die naald maar de verkeerde kant uit blijft wijzen. Er is iets kapot. Vooruit, naar de uitrit direction Lyon Centre en de depannage gebeld. 

'Waar staat u?' 

'Uh...'

Uiteindelijk verschijnt de sleepauto en gaat het de autoweg weer op: 30 km terug naar een dorpje, alwaar zo'n garage met het veelbelovende opschrift Toutes Marques. Er is ook een pomp. De garagist ziet de alarmerende dieselstand en besluit het niveau via de tankdop te peilen. Leeg! Vervolgens gaat hij naar het waterreservoir, ruikt... 

'U hebt de diesel in de verkeerde tank gedaan.'

Ja, sorry, ik niet maar mijn man, die is van het tanken. Ik ben van het betalen.

Zoiets kan natuurlijk wel 'voorlopig' worden opgelost. Het schoonmaken van de watertank is iets voor thuis.

Als de vrouw in haar korte broekje aan de kassa staat af te rekenen, hoort ze ondanks haar beperkte Frans een monteur met een grijns zeggen: 'Hij weet nog niet waar-ie hem in moet hangen.'

' 

Weer iets voor op het bordje van de formateur

Over tuig van de richel gesproken, er zijn mensen die het gisteravond bestonden het getroffen lichaam van Peter R de Vries te filmen. Dat ze de kans gekregen hebben, trouwens.

De beschoten journalist die nu vecht voor zijn leven, dixit de burgemeester van Amsterdam, is als ‘misdaadverslaggever’ niet helemaal onomstreden, wekt bij voorbeeld de irritatie van sommigen met zijn als ijdel ervaren optredens in talloze tv-shows, maar geldt dat laatste niet voor meer BN-ers, al dan niet beroepsmatig in de schijnwerpers? Die nu met hun reacties nauwelijks verder komen dan geschokt. De tegenstanders van de vrije journalistiek, te zoeken onder  figuren die ‘tuig’ roepen en onder de alles ontkenners, zetten hun scheldpartijen intussen voort.

De aanslag op De Vries is het voorlopig – moeten we vrezen – dieptepunt van de hatelijke bejegening van journalisten die niet meer en niet minder dan hun werk doen. Ook Peter R is naar eigen zeggen herhaaldelijk bedreigd en zou politionele bescherming hebben geweigerd.

De vraag rijst nu of de overheid willekeurig kan beslissen over het al dan niet beveiligen van publieke figuren, van wie het evident is dat ze gevaar lopen. Deze vraag is niet los te zien van de bestrijding van de steeds uitdijende georganiseerde misdaad en dat lijkt mij het zoveelste vraagstuk voor op het bordje van de nog steeds aanstaande kabinetsformateur. Inclusief bezetting van het politiecorps, inclusief zijn bevoegdheden, waaronder controle op verboden wapenbezit. 

Katjevangen

De banken zijn nog niet af van de Consumentenbond, die volgens een krantenbericht zich verzet tegen plannen om geld te gaan vragen voor het uit de muur trekken van baar geld.

Er zijn immers genoeg mensen, die al dan niet om principiële redenen, niks moeten hebben van dat gedoe met een pinkaart, zeker niet sinds het mogeljjk is te betalen door een simpele aanraking met een apparaat bij de caissière. Begin ik sowieso niet aan. Betalen zonder pincode, ja daag.

Wanneer was dat ook weer, in de jaren zestig, dat de baas je meedeelde dat je een bankrekening moest nemen, wilde je op de eerste van de maand verzekerd zijn van je loon? Het kwam in de plaats voor het katjevangen, zoals mijn goede, helaas niet meer onder ons zijnde collega Toon Kloet het op het toenmalige Dagblad De Stem in Breda het noemde.

In Leeuwarden, waar ik in de jaren vijftig werkte, kwamen de katjes met de krantenauto over de Afsluitdijk vanuit het hoofdkantoor in Hoorn. In het begin was dat 200 gulden, maar ja toen bedroeg de huur van het bovenhuisje waar ik toen – eenmaal getrouwd – woonde nog 40 piek. Ik weet nog dat ik ‘de ouwe Stumpel’, zoals mijn toenmalige baas werd aangeduid, de gestopte mouw van mijn colbertje liet zien, teneinde enige salarisverhoging te verkrijgen. (Het hielp, vertel ik er voor de volledigheid bij.)

De laatste die bij de Nieuwe Eindhovense Krant aan de Wal met gedempt gejuich werd begroet als-ie met z’n kistje enveloppen het redactielokaal binnenkwam was de heer Schutjes. Over het grotere geld, bij voorbeeld bij de financiering van een auto, ging daar de heer Faessen, die je dan een cheque van de bank Van Mierlo en Zoon, tegenover de krant gelegen, overhandigde. Voor wie het wil weten: Van MIerlo werd later overgenomen door de Twentsche Bank die op haar beurt overging naar de Algemene Bank Nederland. Dat markante, je kunt wel zeggen monumentale bankgebouw stond toen ik het laatst terugzag ernstig te verkommeren.

Sic transit gloria mundi. Volgens Wikipedia mag je dat ook lezen als ‘zo vergaat de heerlijkheid’. 

Groen

Groen is in. Vooral praten over groen. De betekenis van bomen voor de zuivering van lucht. Wonen in of nabij het groen als verkoopargument voor nieuw te bouwen huizen.

Sinds kort bestaat er een gelikte website van projectontwikkelaars, die in de startblokken staan om invulling te geven aan het Bestse bestemmingsplan Aarlesche Erven, waar 880 woningen moeten verrijzen. Ja, met sch, want een verwijzing naar het o zo groene verleden van Brabant hoort erbij.

De naam Aarlesche Erven is afgeleid van de nabije buurtschap Aarle. In de voorbereidingsfase van dit plan is in de gemeenteraad gewezen op de historische (14e eeuw!) en landschappelijke waarde van dat gebied en gepleit voor het in stand houden van een behoorlijke buffer. Het ziet er naar uit dat daar gevolg aan wordt gegeven, maar wat de invloed is van zo’n forse uitbreiding van de bebouwde kom op de groene omgeving blijft natuurlijk afwachten. Het motto van genoemde website - Levendigheid en gezelligheid van de stad. Rust en ruimte van de natuur – komt bij mij over als een contradictio in terminis.  

In de nabije gemeente Oirschot, aan de Eindhovensedijk (straks louter fiets- en wandelgebied) lijkt iets vergelijkbaars van de grond te komen. Er is daarvoor onlangs een varkensboer voor weggekocht.

En, over groen gesproken, na ongeveer een halve eeuw gaat mede-eigenaar Defensie nu dan toch uitvoering geven aan wat wordt gepresenteerd als de herinrichting van de Oirschotse Heide. Aan dat plan blijkt (verassing) al ‘n soort inspraakronde met omwonenden, andere belanghebbenden en een aangrenzende landgoedeigenaar (‘s-Heeren Vijvers) te zijn voorafgegaan. Er moet daar met nieuwe typen legervoertuigen worden geoefend en daarbij moeten recreanten en een terrein waarop de troepen van Koning Willem I nog waren gelegerd worden ontzien. Ga d’r maar aan staan.

Ik had het over vijftig jaar geleden. Toen ontstond er in de streek enorme deining rond een plan dat door Defensie plompverloren werd gedropt als ‘uitbreiding oefenterrein’. Ik zie nog de bekende Eindhovense leraar Nederlands en kunstcriticus Lambert Tegenbosch temidden van zijn leerlingen een wat toen heette ‘n sitinn houden op de hei. Nooit meer iets van die uitbreiding gehoord, tot nu dan.

Er wordt heel wat over groen gepraat, maar of het groener wordt….? 

'Wat een Wonderlijke Wereld'

 In de regionale krant had je vroeger een rubriek Wat een Wonderlijke Wereld. WWW. Wat er zo wonderlijk was, moet je mij nu niet meer vragen. Wonderlijker dan in 2021 lijkt me ondenkbaar.

Neem nou het zoveelste onderzoekje dat ons vertelt dat mensen de overwaarde van hun huis cashen (uiteraard weer Engels in de krant) om daarna goedkoop te gaan wonen. Hoe kan zoiets bij huurprijzen voor ‘n paar vierkante meter die in sommige steden tegen de 2000 euro lopen? Weg met die onzin. En anders, wie z’n gat verbrandt moet straks maar op de blaren zitten.

Mensen die investeren hebben in principe natuurlijk groot gelijk, Wat moet je anders met je zuur verdiende opgespaarde geld, waarvoor je zelfs moet betálen als je er teveel van op de bank zet? Straks mag je er niet meer dan 12.000 euro per jaar van uit de muur trekken, anders: betalen. De ouwetjes zullen er wellicht van gevrijwaard worden… ja, die staan in de rij om successievelijk 12 mille te cashen.

Vooraanstaande economen hebben Rutte en Kaag na afgezwaaide informateur Hamer nog wat extra huiswerk gegeven met de waarschuwing, niet nog meer geld te pompen in de economie: overbodig, dus over de balk. Die economie is immers – WWW - booming om in stijl te blijven.

Intussen blijft de rente ‘gewoon’ laag, zo niet negatief. Tot grote frustratie van de president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, die al in 2018 waarschuwde dat de wereldeconomie dat helemaal niet nodig heeft. Maar ja, Knot is maar een radertje in de hierover beslissende Europede Centrale Bank.

Nog meer WWW anno 2021? Met investeren heb je in principe gelijk, schreef ik hierboven. Maar reken niet te vast op die goedkope (hypotheek)lening, want de boel kan zomaar omslaan. En het kan handig zijn, wat achter de hand te houden als je bij die energie-transitie voor het blok komt te staan. Ach, ik onnozelaar, zeg maar wat. 

CultuurSpoor Best geamputeerd

Wat is belangrijker, het doorgaan van de Bestse kermis in 2021 (coronaproof trouwens) of de culturele activiteiten van CultuurSpoor, oftewel de Culturele Hotspot, oftewel de CultuurBank? Een gewetensvraag, ook politiek. Die vraag is, althans voorlopig vind ik, beantwoord. Op 19 april heeft de gemeenteraad dat gedaan door de cultuur van CultuurSpoor enig uitstel van executie, een kleine 35.000 euro ter aanzuivering van een jaarlijks tekort, bij motie gevraagd door BestOpen, PvdA en D66, met 14 - 7 te weigeren. Je kunt van een amputatie spreken.

Details over de discussie in genoemde, digitale raadsvergadering kan ik niet geven. Ik was er niet bij en voor de behandeling moet je de video-opname van begin af aan afspelen en dat is me te gortig. Zoektermen op de website van de gemeente Best leveren niets op.

Ooit had Best samen met Oirschot een school voor muziek en dans, gehuisvest in een nieuw gebouw. Dat is recentelijk gesloopt; hopelijk groeien er op het braakliggende terrein binnenkort vrij te plukken veldbloemen, in afwachting van een aanpassing van het bestemmingsplan Naastenbest, want – en dat is natuurlijk wel positief – er zijn sociale woningen gepland.

Maar het moest cultureel gezien, pakweg 'n decennium geleden, allemaal anders en het zag er bij de huisvesting van CultuurSpoor Best in de voormalige Rabobank aan de Raadhuisplein zonnig uit. Er kwam ook fysiek een doorbraak naar de aanpalende bibliotheek en de combinatie is in de organisatorische praktijk ook een succes.

Achteraf komt die Culturele Hotspot toch over als een plaatselijke hype. Oorzaak: geld. Dat bepaalt ook in de gemeente Best de prioriteiten.

In een persbericht heeft CultuurSpoor Best (CSB) geprobeerd, een positieve draai te geven aan het onomstotelijke gegeven dat ze door het schrappen van muziek- en dans is geamputeerd. Het wekt op zich bewondering dat men daar de moed niet laat zakken. CSB zonder C mikt op de bevordering van de leesvaardigheid van de jongeren, waarmee het zoals bekend treurig gesteld is. Dit in samenwerking met het onderwijs. Vooruit, laat Cultuur in de naam maar blijven.

Maar is hiermee de kous af? Helemaal niet. De politiek dient zich blijvend te realiseren dat de C van cultuur in deze gemeente even belangrijk is als de C van Corona. Prettige vakantie en prettige kermis. 

Het strak geregelde interview

Van mijn voornemen om ergens niks over te zeggen, komt weer eens niets terecht. Het Máxima-interview. Uiterst voorspelbaar, zoals ook de reacties. Wie dan ook zich rechtstreeks met leden van het Koninklijk Huis bezig houdt, heeft zich aan de richtlijnen te houden. Tot en met zelfs wat gevraagd mag worden en wat absoluut taboe is. En achteraf zwijgen natuurlijk. Geef mijn portie maar aan fikkie.

Miljoenen keken wel naar het gesprek met een mevrouw, door wie ze volgens een krantenkop zijn betoverd. Laat  ik het maar houden op een knappe, uiterst slimme dame die toentertijd een schatrijke kroonprins aan de haak heeft geslagen en zelfs ‘s werelds harten heeft veroverd met haar niet aflatende pleidooien voor ‘een bankrekening voor de armen’, zonder er aan toe te voegen hoe die en door wie gevuld moet worden. Blauw Bloed een en andermaal.

Als mannequin van gretige designers uit binnen- en buitenland is mevrouw uiteraard ook zeer geslaagd, met als bijkomend voordeel dat modellen, zoals ze tegenwoordig heten, altijd met een chagrijnige blik over de catwalk marcheren, terwijl mevrouw op z’n minst glimlacht.

Slim en succesvol is mevrouw, maar niet zonder domme fouten. Had ze ‘ik ga niet mee’ bij die vermaledijde vakantiereis moeten zeggen? Uiteraard. Heel iets anders dan achteraf minzaam toekijken als de echtgenoot zegt dat ‘het pijn doet’. En aangespoelde migranten op Lampedusa aanschouwen met zo’n lawaaihoed op? Ach, laat ook maar.

Liever 'praktisch opgeleiden'

 Al eerder uitte ik mijn bewondering voor vakmensen. Dat was toen bij ons een koelkast werd geplaatst, ter vervanging van een 20 jaar oud exemplaar waarvan de deur nooit goed heeft gesloten. Het nieuwe ding leek het wat dat betreft volgens mijn lekenoog meteen goed te doen, maar denk maar niet dat de monteur zo gauw tevreden was. Hij ging door met stellen tot het in zijn visie in orde was. Ik heb ter plekke van mijn respect blijk gegeven, m’n misnoegen uitend over het onderscheid dat steeds weer wordt gemaakt tussen hoger en lager opgeleiden. De monteur en z’n maat grinnikten trots.

Ik sta in mijn weerzin tegen het onderscheid niet alleen, constateerde ik op Twitter en pleit dus voor meer neutrale aanduidingen als bij voorbeeld theoretisch en praktisch opgeleiden. Dan verdwijnt vanzelf ook de ergernis, waarmee we al maandenlang worden overspoeld door een autoverzekering, die in haar reclame voortdurend de zogenaamde hoger opgeleiden over de bol aait. Met andere woorden, ‘je bent alleen maar wat waard als je die verzekering neemt’. Dezelfde maatschappij ziet zich trouwens genoodzaakt, terug te komen op haar bewering dat er als gevolg van corona minder auwto wordt gereden.

Het ED opent vandaag de krant met een schrijnend verhaal over een restaurant dat na een brand werd herbouwd en nu 49 weken moet wachten op de aansluiting op het elektriciteitsnet. Dat staat ervoor, zegt de netbeheerder en voert een tekort aan technici aan als een van de oorzaken. Als alternatief wordt een stroomgenerator genoemd.

Tekort aan vakmensen. Dat is een van de ziektes waaraan wij lijden. Dankzij teveel ouders die met verkeerde inschattingen aangaande de begaafdheden en capaciteiten van hun kinderen het ‘hoogste’ qua opleiding wensen, nee bedingen.

Met een hogere waardering van het vakliedenschap zou al heel wat gewonnen zijn. En ja, als ik het goed begrepen heb, zit het met de betaling wel goed. Terwijl een baan in het zogenaamd hogere segment allerminst zeker is. 

What's in a name?

Een heel bekende vraag, die de betekenis van een naam relativeert. What’s in a name zou ontleend zijn – ik zou het moeten nakijken – aan Shakespeare’s Romeo en Julia en de dichter zou het ‘n keer hebben uitgelegd ongeveer als: ‘Ook als de roos een andere naam had, zou hij even lekker ruiken’.

Over namen kun je lekker filosoferen. Zo kun je je afvragen of de journalist Mariëlle Tweebeeke een ‘Franse’ voornaam heeft. Nee, want Marielle (sterre der zee) wordt daar zonder trema geschreven; Mariëlle komt evenwel in Noord-Europa voor. Soit.

Ook vind ik het leuk om over de uitspraak van namen na te denken. Neem nou Frank Renout, correspondent van de NOS en de DPG Media in Frankrijk. Staat hier bekend als Renout met de uitspraak au, maar hoe zou hij zich in Parijs voorstellen. Als Renoe of niet?

Bij de krant waar ik ooit werkte, hadden we een correspondent in Valkenswaard die Geboers heette, welke naam door ons liefkozend werd verbasterd tot Boerske. Ik hoor hem nog zeggen: ‘Ach man, da’s toch geen nieuws?’ Hij sprak zijn achternaam dus uit met de nadruk op de tweede lettergreep. Zo niet naamgenoten van hem in de Kempen. Die vonden het kennelijk te boers klinken en zeiden Géboers.

‘n Heel rare ‘ontkenning’ van de achternaam vond ik destijds bij Leonie van Bladel, een Europese parlementariër, die vooral in het geheugen gegrift staat vanwege een tasjesgevecht in Brussel met Hedy d’Ancona. Haar naam is afgeleid van de Brabantse plaats Bladel, spreek uit Bládel, maar misschien vreesde de draagster met blabla te worden geconfronteerd, dus: Van Bladèl.

En dan de uitspraak van de achternaam van weervrouw Willemijn Hoebert: op z’n Frans, dus Hoebèrt met weglating van de t. Maar toegegeven, Hoebert op z’n Nederlands, roept rare associaties op.

Nogmaals: what’s in a name?

Journalisten vermoord, aangevallen en belaagd

De tijd dat een herkenningsteken met Pers of Press voldoende was om journalisten de nodige faciliteiten te bieden voor de uitoefening van hun vak ligt ver achter ons. De vrijheid van drukpers is in principe een vrucht van het tijdperk van de Verlichting, al was het tot diep in de negentiende eeuw een kwestie van ‘hangen en wurgen’ en is de beknotting van die vrijheid nog steeds een van de eerste maatregelen die een autoritair regime toepast. Voorbeelden bij de vleet, maar het is dunkt mij voldoende op recente ontwikkelingen te wijzen om vast te stellen dat het in de wereld met dat democratisch grondrecht goed mis is.

Wereldwijd zijn vorig jaar 41 journalisten vermoord. Het meest recente incident tegen de media is naar mijn weten dat in april van dit jaar, waarbij twee Spaanse journalisten en een Ierse natuurbeschermer in Burkina Faso in een hinderlaag zijn gelokt en om het leven gebracht.

Dat Nederland ook wat dit betreft zijn paradijselijke status kwijt is, weten we onder meer door het voorval in Lunteren, waarbij een 32-jarige man met een shovel een persfotograaf en zijn vriendin met auto en al in een sloot heeft gekieperd. In Doetinchem liep vorige week een ‘manifestatie’ van voetbalhooligans (anders kan ik ze niet betitelen) uit de hand en werd alweer een fotojournalist gewond.

Toch heb ik bij deze binnenlandse incidenten behoefte aan wat relativerende opmerkingen. Wat daar in Lunteren en Doetinchem gebeurde, is natuurlijk op geen enkele manier goed te praten. Maar het valt wel binnen het inmiddels overbekende plaatje van frustraties, complotdenken, telefoontjesterreur, egoïstisch gedrag, gezagsontkenning en in het bijzonder het gevoel van ‘de macht van het getal’ bij supportersclubs, die stadsbestuurders het dun door de broek laten lopen, bij voorbeeld als er geld op tafel moet komen voor peperdure accommodaties. En ja, als media al niet worden gezien als een verlengstuk van de overheid, dan leidt hun krampachtig volgend beleid, ook jegens de commercie, daar wel toe.

Een persfotograaf, tegenwoordig fotojournalist genoemd, was ooit een fenomeen dat met gejuich werd begroet. Maar tegenwoordig hoort uiteraard digitaal fotograferen en filmen voor menigeen bij de dagelijkse routine en wordt het door de kranten met plaatsing van ‘abonneefoto’s’ (meestal landschapjes, zoals professionele fotografen ze kwalificeren) aangemoedigd. Lezersbindertjes.

Het belagen van fotojournalisten en cameradragers past helemaal in de ‘cultuur’ van bedreigen en schelden en – vergeet niet – wie op z’n minst anti coronaregels actie voert, wil niet naderhand in krant of op beeldscherm worden herkend. 

Macht en tegenmacht

Het gaat nu alsmaar over macht en tegenmacht. Daarmee wordt het zogenaamde dualisme bedoeld, het toekomstige kabinet dat de controlerende Tweede Kamer tegenover zich weet. Daarom is er ook het streven naar een mager regeerakkoord. Opdat ook de regeringspartijen meer armslag hebben als ze zich straks kritisch willen opstellen. Meer macht aan de tegenmacht.

Tot dusver hebben we het over 'Den Haag'. Maar de gang van zaken tijdens Rutte III maakt ook tegendruk van de burger nodig. Denk bij voorbeeld aan de toeslagenaffaire en aan de afhandeling van de aardbevingsschade in Groningen. Missers, waarvan die burger de dupe is. Er zijn daar nog gemakkelijk wat kwesties aan toe te voegen. Zo heeft de Algemene Rekenkamer uitgevogeld, dat het niet doorgaan van de verhuizing van de marinierskazerne naar Vlissingen bijna een miljard aan meerkosten heeft opgeleverd. Wat daarnaast te denken van TataSteel (de voormalige Hoogovens), in IJmuiden, waarvan vastgesteld is dat het gezondheidsklachten in de omgeving veroorzaakt met haar vervuilde lucht?

En dan die Belastingdienst andermaal. Vandaag meldde het NOS Journaal dat die rijksinstelling steeds meer agressie ervaart via de Belastingtelefoon. Ja, helaas leiden geschoten bokken bij de dienst tot stijlloze reacties in 'de geest van de tijd'. Maar ik durf te beweren dat de werkwijze van de belastinggaarders bij menigeen (wellicht bij duizenden) het bloed onder de nagels uithaalt. Eerst was er rond 1 maart het vastgelopen digitale systeem. Maar ook daarna – ik volgde de raad van deskundigen tot eind maart met de aangifte te wachten – ontstonden er allerlei strubbelingen. Ik heb die ook persoonlijk moeten ervaren. Ten onrechte verstuurde brieven; afgegeven machtigingen voor het aangifte doen namens derden die niet werkten. In mijn geval liep dat uit op een door mij ingevuld aangifteformulier van Levensmaatje met mij als partner. Lig ik niet wakker van, maar het blijft raar. Enfin, vrucht van gesprek met iemand van de Belastingtelefoon, die overigens al in een vroeg stadium 'geen discussie' riep. Wat een wonder dat sommigen zoiets op de achterste benen zet.

Kortom, er valt heel wat te 'tegenmachten' in het belang van de opdrachtgever van de dames en heren politici, de kiezer, de burger.

Best al te Bourgondisch

In 2019 vierde de gemeente Best haar tweehonderdjarig bestaan. Tot op zekere hoogte met veel plezier, ook voor de inwoners. Maar helaas ook met een enorme kater als vervolg. Een strop die vooral een aantal kleine, zelfstandige ondernemers treft. Onprofessionaliteit en naar het zich laat aanzien onverantwoordelijk en zelfs zelfverrijkend gedrag van de organisatoren van een festival, genaamd Alaparada lijkt hieraan debet. Het gaat om een tekort van bijna twee ton en een faillissement van de Stichting Festival Best (SVB) bevindt zich momenteel in de afwikkelingsfase. De kardinale vraag die al 'n tijdje aan de orde is, luidt: in hoeverre is de gemeente aansprakelijk. De gemeenteraad vindt tot dusver van niet.

Al anderhalf jaar wachten vooral kleine artiesten op hun geld, waarbij het gaat om honderden tot enkele duizenden euro's. Vijftien gedupeerden hebben een ondernemingsadvocaat in de arm genomen, die de verantwoordelijkheid van de gemeente Best onderzoekt. Het is een ingewikkelde kwestie, omdat de gemeente – waarschijnlijk terecht – zegt dat ze alleen zaken deed met een andere stichting, namelijk Comité Honderd Jaar Best. Wel duikt op allerlei papieren het logo van de gemeente op.

Ik ontleen dit aan het Eindhovens Dagblad (ED), dat de kwestie tot op het bot heeft uitgezocht en de resultaten heeft neergelegd in een lijvig artikel in de weekendbijlage van 3 april.

Uit het krantenverhaal blijkt onder meer dat de bestuurders van SVB een eerder Bourgondische dan professionele, ter zake doende opvatting hadden van hoe je de organisatie van zo'n 'groots festival' aanpakt. Daarbij duikt ook het begrip belangenverstrengeling op.

De zaak is niet onder de rechter. Nog niet. Des te vreemder is de weigering van de gemeente Best in dit stadium mee te werken aan dit gedegen journalistiek onderzoek. Het ED citeert een woordvoerder maar het zal duidelijk zijn dat achter de weigering de wethouder van financiën Rik Dijkhoff zit. Een geval van VVD-transparantie?

Intussen vind ik wel dat het ED met dit verhaal zijn bestaansrecht van regionaal dagblad waar maakt.

't Is toch wa mee de Poasse

Er bestaan uitdrukkingen die specifiek gangbaar zijn in één familie. Ik las eens ergens over broers die regelmatig de uitgang –mans gebruikten. Smulmans, fietsmans en ga zo maar door.

Zelf had ik een broer, die bij egoïstisch of inhalerig gedrag vaak buikje zei. Mijn vader gebruikte bij rottige ervaringen de relativering HESA (Heb Er Schijt Aan). Is nog bij mijn kinderen gangbaar. In de Eindhovense wijk Stratum was vroeger een slijterij, die zoals zoveel buurtwinkels als een soort ontmoetingspunt fungeerde. Daar kwam vaak een man, die er volmondig voor uit kwam dat het hem ging om het sociaal contact. En maar lullen. Nieuw binnenkomende klanten liet hij min of meer luidkeels voorgaan. Om maar door te kunnen kletsen.

Die man hanteerde vaak als het  over een krikkele zaak ging een afsluitende zin, die je overal in Nederland tegenkomt, maar dan anders en op z’n Brabants: ‘t Is ammel wa!’ en voegde dan iets toe: ‘t Is ammel wa mee de Poasse. Dat laatste sloeg helemaal niet op Pasen en hij zei het dan ook even goed in augustus.

De uitdrukking wordt nog steeds door de nakomelingen van de slijter gebruikt, met varianten als ‘mee de Poassemis’  en, al even absurdistisch, ‘mee ‘t stokvisvel’.

Pekelzonden en zo

 Bestaat het woord nog, wordt het nog gebruikt bij de hedendaagse stand van de criminaliteit? Pekelzonden. Dit soort tamelijk 'onschuldige' zaken kwam ooit voor de kantonrechter of in iets mindere mate voor de politierechter. Kantongerecht, 'n beetje plaats, zoals Oirschot, had er een. Dat is als zelfstandig instituut in 1934 opgeheven maar het gebouw dat nu onderdeel is van het gemeentehuis, draagt nog steeds die in steen uitgehouwen naam. In Oosterhout idem; je had daar trouwens gedurende 145 jaar een huis-aan-huis-blad genaamd Het Kanton, door de bevolking liefkozend 't Kantonneke genoemd, dat in 2019 wegens te weinig advertenties is opgeheven.

In de tijd waarover ik het heb zagen de kranten nog stuff in de zittingen van de kantonrechter, want pekelzonden werden bedreven door kleurrijke figuren. Het bijwonen ervan behoorde tot een van de journalistieke activiteiten van mijn vader en van onze huisvriend D. A, de Stoppelaar, een qua uiterlijk op z'n zachtst gezegd onaanzienlijk persoon, over wie nog wel wat meer te vertellen valt, maar dat doe ik nu even niet. Vader placht trouwens respectvol te zeggen: zijn pa was wel vicepresident van de rechtbank in Middelburg hè?

Scharrelaar De Stoppelaar, in het veelvuldig door hem gefrequenteerde caféleven aangeduid als De Stop, had vaak mooie verhalen en wist die op smeuïge wijze op te dissen. Zoals, die uit het kantongerecht: 'Ik moest even naar het toilet, opende deur en wie zat daar met z'n toga over de pot geplooid, als 'n kloek op d'r eieren? Meester Smits!'

Dat (Bredase) kantongerecht en de pekelzonden die daar werden behandeld boden zoals gezegd de garantie voor prettig leesbare verhalen. De rechters, ook wel wetend waar de verslaggevers voor kwamen, droegen daaraan hun steentje bij. Zo verscheen er eens een wat men toen noemde 'n volksvrouw voor het hekje met een paraplu in de hand. Waarop de rechter: 'Legt u dat wapen even terzijde.'

Criminaliteit, waarom eerder te lachen viel dan te janken.

Henri, Schubert en de roddel

Mijn vader Henri (1877-1966), die minstens een keer per dag voortleeft in mijn gedachten, was een liefhebber van de liederen van Franz Schubert. Liefhebber, want hij mag dan voordrachtkunstenaar zijn geweest, hij was muzikaal gezien een autodidact. Hij paste er dus wel voor, zijn hobby, het zingen uit de cycli Die Winterreise en Die Schöne Müllerin in het openbaar te beoefenen.

Op zondag, na de mis, kwam mijn oudste zus Diny naar het ouderlijk huis om hem op de piano (heel wezenlijk bij de Schubertliederen) te begeleiden. Dan zong hij bij voorbeeld Der Lindenbaum: ‘Am Brunnen vor dem Tore, da steht ein Lindenbaum’’. Ga naar YouTube om dat lied door Dietrich Fischer-Dieskau (1925-2012) onnavolgbaar te horen uitvoeren.

Als puber vond ik dat natuurlijk maar niks. De ramen trilden ervan en ik was bang dat er een jongen van school voorbij zou komen.

Mijn zus kreeg het als vrijgestelde van de R.K. Apothekersassistenbond steeds drukker (de zondag was voor de ledenwerving), dus was Henri blij met elke pianist die hem bij de beoefening van zijn hobby wilde begeleiden. Zo ook Ankie ter Poorten die, gescheiden van haar man, een luitenant-generaal, aan de Overaseweg in Breda (voor het gevoel Ginneken) woonde. Je kon de twee daar soms op op het terrasje aan de voorkant van het huis zien pauzeren.

Dat laatste moet dorpsroddel hebben gegeven, want toen ik eens ‘n ontmoeting had met een Ginnekens heemkundeclubje werd ik over de aard van deze vriendschap geïnterpelleerd. Nou nee, honi soit qui mal y pense (‘honger maakt smalle pensen', aldus Henri). Hij was dit soort geklets wel gewend. Was immers met zijn Dina, zonder de daarvoor toen nog vereiste toestemming van haar vader, voor de kantonrechter getrouwd. Voor alle duidelijkheid plaatste hij het trouwboekje voor het raam van hun eerste onderkomen aan de Ginnekense Prins Hendrikstraat.

Opa en oma niet meer gewild

Wim Daniëls schrijft op Twitter: ‘Oma's en opa's zijn toe aan een nieuwe benaming. De huidige oma's en opa's zijn in veel gevallen te jong en te fit om 'oma' en 'opa' genoemd te worden, vinden veel oma's en opa's ook zelf. Wat zijn geschiktere (nieuwe) woorden?’

Eerst luidde het ouden van dagen, minder officieel en zeker neerbuigend: oudjes, vervolgens bejaarden en tenslotte ouderen. Eigenlijk zijn dit allemaal eufemismen. Maar laat ik terugkeren tot de vraag van Wim Daniëls (waarschijnlijk inmiddels ook opa). Er zijn er inderdaad die niet van deze ‘aanspraaktitel’ houden. Nog erger, de West-Brabantse variant van oma: opoe! Met name bij het patriciaat en de adel zijn grootvader en grootmoeder gangbaar.

Krijg het er maar eens uit, dat opa en oma, immers voor kinderen (jeugd, jongeren) het synoniem voor ‘oud’. Het zal al wel zo’n dertig jaar geleden zijn dat ik op de fiets enthousiast werd bejegend met ‘Kijk daar, opa op ‘n mountainbike’.

Gestampte pot

De hoofdredacteur van het Eindhovens Dagblad (ED) wenst op de opiniepagina de lezers geluk. Hij schrijft: 'U woont in een provincie met een grote journalistieke dichtheid. Drie kranten, weliswaar verschijnend in verschillende gebieden, en dan nog Omroep Brabant (…) een miljoenenbereik.'

Dat had de hoofdredacteur-manager (een groot verschil met het verleden, toen journalistiek en handel strikt gescheiden waren) beter niet kunnen doen.

Want wat is het belang van de lezer bij journalistieke dichtheid, oftewel de mate van bereik van de inwoners van de provincie Noord-Brabant tegenover dat van de verscheidenheid in de vergaring en duiding van nieuws? Ik denk toch dat dat belang bij het laatste ligt. En laat het nu juist daarmee uiterst treurig gesteld zijn. Het ED, Brabants Dagblad en BN-DeStem zijn namelijk alle eigendom van het Belgische concern DPG Media en dat is in meer dan een opzicht te zien aan het product, dat voor driekwart door de redactie van het Algemeen Dagblad (AD) zeer zichtbaar in Rotterdam wordt gemaakt. Gestampte pot, die door bijna alle regionale dagbladen in Nederland wordt opgediend. De ultieme concentratie van de dagbladpers, die al een halve eeuw geleden begon.

Onlangs nog werden de twee al gekoppelde noordelijke dagbladen, Leeuwarder Courant en Dagblad van het Noorden (Groningen) aan dit conglomeraat toegevoegd. Het is duidelijk dat toegenomen verliezen debet zijn aan deze ontwikkelingen en dat – toegegeven – een andere oplossing moeilijk denkbaar is. Toch zijn ze in het licht van de redelijk onafhankelijke informatievoorziening van de burger absoluut ongewenst en is het een raadsel waarom de Autoriteit Consument en Markt (ACM) noch de als eindverantwoordelijk te beschouwen regering niet op enig moment heeft ingegrepen. En dan te weten dat het ook al Vlaamse Mediahuis zich eveneens in ons land heeft genesteld en onder meer NRC in handen heeft. Lezer, gecondoleerd.

Ze komen eraan, uit de Randstad

 Er is sprake van een overloop naar de provincie. Een trek vanuit de Randstad, van vooral 60 plussers naar onder meer Brabant, Overijssel, de Veluwe en waarempel Zeeland (eerder verguisd door de mariniers, die liever boven de rivieren dan in Vlissingen wilden wonen).

De overlopers hebben tabak van de overvolle en rusteloze Randstad, inclusief het soort klootzakken dat alle coronaregels aan z'n laars lapt en bij elk zonnestraaltje de parken overbevolkt en dan hopen afval achterlaat die de rotzooi van Woodstock overtreffen. De trek naar buiten is trouwens niet echt nieuw, want de overlopers denken qua huisvesting in die achterlijke provincie goedkoper uit te zijn, wat ze niet glad zal zitten.

Kom maar op zeg ik, maar hou je rare opvattingen thuis, accepteer af en toe een boerderijluchtje, stel het belang van groen hoger dan de parkeerplaats voor de deur en kom me niet aan met zoiets als 'bijen horen niet thuis in een woonwijk', zoals onlangs bij de Rijdende Rechter.

Waarom goede doelen me de keel uit hangen

Vooropgesteld: ik heb niks tegen goede doelen. Waarom hangen ze me dan toch de keel uit? Om te beginnen hun gebrek aan transparantie over de besteding van de ingezamelde gelden. Hoe gaat dat precies in z'n werk? Hoeveel blijft er aan de strijkstok hangen? Wat is het inkomen van de bestuurders? En dan die werving via de STER. Avond aan avond. Wat kost dat, of krijgen ze korting?

Vooral in december (maand van de saamhorigheid) en januari (goede voornemens, saai) is het dus elke avond raak. Zielige zwartjes die je met grote ogen als verwijtend aankijken; minstens zo zielige dieren achter de tralies. 'SMS dit of dat naar...' Volgt nummer en het te storten bedrag. Elke avond weer, meerdere keren. Ja, ik weet het, iedere reclamejongen kan het je vertellen: de kracht ligt in de herhaling. Maar zó vervelend.  Bijna net zo erg als die steeds weer herhaalde teasers van de omroepen die vertellen wat je niet mag missen en de vaste prik van zorgverzekeraars en energie-leveraars in het najaar.

En, ik zou het nog bijna vergeten, dat langs elkaar heen werken of dubbelop functioneren: Save the Children èn Lilianefonds, met spotjes als twee druppels water. Voel je vooral niet schuldig als je het geluid uitzet en met een sanitaire stop het ene gezeik voor het andere verwisselt.