Sonnenaar

Laatst zag ik een inwoner van Son (gemeente Son en Breugel) aangeduid als Sonnenaar. Zal wel kloppen, maar klinkt toch ‘n beetje raar. Verzin echter maar eens iets anders. Je kunt moeilijk terug naar de zestiende eeuw, toen een theoloog uit Son, genaamd Franciscus van de Velde zichzelf ‘herdoopte’ tot Franciscus Sonnius. Bekender is natuurlijk de humanist Desiderius Erasmus Roterodamus, die ongeveer in dezelfde tijd leefde. Dan hebben we nog bisschop Maarten Bouwens, ook uit die tijd, die werd geboren in Walik, een gehucht bij het Kempische Riethoven en als Riethovius of Rythovius door het leven ging.
Wijlen Toon van de Sande uit Best deelde mij eens mee, dat ik – hoewel daar toen al ‘n jaar of dertig wonende -  ‘ginne echte Baestse’ was. Nee, ik heb nimmer een geslachtsverandering ondergaan.
Ooit had ik een hoofdredacteur, die te kennen gaf dat een inwoner van Eersel geen Eerselnaar mocht worden genoemd. ‘Niks naar.’ Eerselaar dus. Dezelfde man vond ook, dat een auto niet in een kanaal kon belanden. Bij de correctie zei hij; ‘Dit is geen verzoek, maar een bevel.’  Wie mocht denken dat hij een autoritair persoon was, zij gerustgesteld. Aardige man, die op een redactiefeestje in een damescorset op tafel danste.
Soms worden inwoners van bepaalde plaatsen op verrassende wijze aangeduid. Zo is iemand uit Budel, Budelaar noch Budelnaar, maar Bulander. Dorpen worden ook wel eens ter plaatse anders genoemd: Soeremdonk = Zoerik, Spoordonk = Sporring. Zoerikker? Sporringse? ‘k Zou het niet weten.

Warme buurt

Een Geldrops raadslid veroorzaakte in de jaren zestig nogal wat consternatie, toen hij bij de bespreking van een bestemmingsplan vroeg, komt er ook een warme buurt? Inderdaad, enige dubbelzinnigheid kan deze term niet worden ontzegd. (Ja, wie streekverslaggever is geweest, kan net als de reiziger veel verhalen.)

Over buurten gesproken, de Bestse wijk Wilhelminadorp viel dezer dagen de twijfelachtige eer te beurt, te worden aangeduid als volkswijk. Protest, want er kan in deze wijk de afgelopen tijd van alles zijn gebeurd wat zogezegd het daglicht niet kan verdragen, de aanduiding volkswijk heeft een zodanig negatieve bijklank dat ze stigmatiserend zou kunnen werken. Bovendien, criminele activiteiten, al dan niet drugs gerelateerd, zijn allesbehalve beperkt tot Best, laat staan tot Wilhelminadorp. Nuenen kreeg onlangs ook zijn portie, met een dode in een café, zodat de vraag of Eindhoven deze ‘probleemwijk’ wel aan zijn grondgebied moet toevoegen, het eerste was wat bij mij opkwam.

Laten we overgaan tot de orde van de dag. Komende zaterdag is het Groot Dictee der Nederlandse Taal, niet meer op de televisie maar op de radio en georganiseerd binnen het geweldige programma De Taalstaat van Frits Spits. Je kunt thuis meedoen, maar leuker is natuurlijk als Bestenaren naar Cultuurspoor aan de Raadhuisstraat te gaan en daar samen te proberen de tekst van Wim Daniëls foutloos op te schrijven.

Nu hoor ik van bevoegde zijde, dat het aantal aanmeldingen voor het dictee in de Bestse bibliotheek tot op heden nogal tegenvalt. Nee toch? Je zou haast gaan denken dat in Best alleen maar cultuurbarbaren en analfabeten wonen. Deze suggestie komt niet uit de lucht vallen, gezien de beschamend geringe belangstelling, onlangs, voor de Messiah van Händel door het Valkenswaards Kamerkoor en gekwalificeerde solisten in onze akoestisch perfecte concertzaal Lidwinakerk.

Ik hoop alsnog op een warme gemeente!

‘Naar 0 verkeersdoden’

Minister Cora van Nieuwenhuizen (infrastructuur) wil maatregelen, die moeten leiden naar 0 verkeersdoden. Vorig jaar waren dat er 613, dus vroeg de radioverslaggever of het niet realistischer was, te streven naar hooguit 500. Nee vond de minister, je moet de lat zo hoog mogelijk leggen. Wat dan wel de veiligheid te bevorderen maatregelen waren. ‘Teveel om op te noemen’ zei Cora, waarna de verslaggever meende te moeten concluderen dat het een trits maatregelen zijn.

(Een trits is een drietal, maar dat heeft de verslaggever niet op de basisschool gehad. Ja taalnazi wordt wat mij betreft een geuzennaam, hoe kreupel de verwijzing naar de Duitse nationaal socialisten ook is. De presentator van hetzelfde radioprogramma staat ook al op het punt teruggave van zijn schoolgeld te vragen, want hij had het over ‘en vica versa’. Dit allemaal terzijde, zoals de haakjes al aangeven.)

De krant er nog even op nagekeken, teneinde enig inzicht te krijgen in de veiligheidsplannen van Cora. Inderdaad, teveel om op te noemen, maar eerlijk gezegd had ik voornamelijk het doel, er achter te komen of Cora nog steeds van plan is, de N-wegen te ontdoen van hun bomenrijen. Over die aankondiging van haar, afgelopen zomer, ontstond nogal wat ophef, bij onder anderen de Bomenstchting.

Uitslag van mijn onderzoekje: de soep wordt niet zo heet gegeten enzovoorts. de bomen mogelijk kennelijk  blijven staan.

Ooit belasting op voornamen

Weer zo’n krantenberichtje waar ik niks mee kan. ‘Frankrijk en Duitsland willen dat er belasting wordt geheven op financiële transacties.’ Belasting op het betalingsverkeer, zeg maar het pinnen? Naast de belasting – ten onzent – op o.a. 0,0% rente op je bescheiden spaarcentjes?  Ik zou een geel hesje willen aantrekken, ware het niet dat ik dan van relschoppen zou worden verdacht.

Het toeval wil dat het Belasting & Douane Museum  vanaf 15 december een tentoonstelling wijdt aan Bizarre Belastingen. Ik lees: ‘urine, geslacht, schoorstenen, vensters, suiker, pruiken(poeder), dienstboden, dagbladen en vrijgezellen……Je kunt het zo gek niet bedenken of er is belasting over geheven.’ De inventiviteit van vorsten en anderen die, zoals ze het vroeger zo deftig konden zeggen boven ons zijn  gesteld kende geen grenzen.

Wat ik in de opsommingen mis, is de belasting op voornamen die in het eerste decennium van de vorige eeuw in Nederland werd geheven. Ik weet dat,  doordat wijlen mijn oudste broer (1917) het zijn leven lang met slechts één voornaam, dus ook letter heeft moeten doen: H, net als onze vader, die overigens nog ‘de luxe’ kende van een tweede voornaam. Evenals de kinderen die in de jaren twintig en dertig het levenslicht zagen, want toen was die rare belasting al weer afgeschaft. Konden ouders weer royaal uitpakken, zoals die van Hans van Mierlo: H. A. F. M. O!

Ik heb nog even op het internet geneusd met de zoekterm ‘belasting op voornamen’  en kwam uit bij het maandblad Neerlandia van het Algemeen Nederlands Verbond (1915). Arme mensen betaalden 2,50 gulden (omgerekend naar nu € 23,—) voor elke extra voornaam en het kon ‘met de welstand van de ouders wel opklimmen tot 400 gulden’.

Veel voornamen konden toen wel eens een geweldig statussymbool zijn geweest. Ik kan me voorstellen dat mijn vader, beginnend kunstenaar, daar geen behoefte aan had.

Grove taal en hatelijkheden

Het gebruik van grove taal en het uiten van hatelijkheden, het loopt momenteel allemaal door elkaar. Laat ik maar met het eerste beginnen. Bij ons thuis was het indertijd verboden, zoiets te zeggen als ‘ben je belazerd’. Want dat refereerde aan Lazarus, die aan melaatsheid leed (als ik het goed heb, want erg bijbelvast ben ik niet).

In de roerige jaren zeventig van de vorige eeuw, de tijd van de democratisering en verzet tegen alles wat autoritair was en klonk, probeerde het establishment mee te doen en hoorde je bestuurders en andere bobo’s opeens zeggen: ‘we zijn grotelijks belazerd’. Klonk als belèèzerd. Sindsdien  telde je pas mee, bij enige inventiviteit in het taalgebruik. Staatssecretaris en later wethouder van Amsterdam Jan Schaefer: In gelul kun je niet wonen.

Grof en/of krom taalgebruik, waarbij de autoriteit niet wordt ontzien. SP-kamerlid: ‘De minister heeft ons voorgelogen’ in plaats van ‘ik moet de minister op een onwaarheid wijzen.’ Let wel, ik ben hier niet tegen hoor; we leven niet meer in de tijd van de excellenties. De betrokken minister – in casu Stef Blok – erkende ‘we hebben iets over de kop gezien’, terwijl de uitdrukking luidt: ‘iets over het hoofd zien’. Over de kop is vooral een veel voorkomende oorzaak van filevorming.

Allemaal nog niks, vergeleken bij wat er op Facebook valt te lezen (mits je daar je tijd aan verdoet). Daar is een ware scheldcultuur ontstaan, voor zover je van cultuur kunt spreken, gezien de hatelijkheden die er te berde worden gebracht. Het lijkt wel een besmettelijke ziekte. Zelfs de fractievoorzitter van het CDA in  de Eindhovense gemeenteraad meende de Pro Zwarte Pieten Bende te moeten aanmoedigen met Schup ze!  Nadenken en rammen op toetsenborden zijn duidelijk verschillende zaken.

Social media of e-mail, het maakt niet uit. Trouwens, ook dagbladen moeten zich af en toe verdedigen tegen lezerskritiek op grof woordgebruik, waarbij zowat alles wordt vergoelijkt, behalve k*t..

Het kan nog erger. De Nederlandse journalistiek staat momenteel op z’n achterste benen omdat een columniste van Trouw er de brui aan geeft, lam geslagen door de haatmail. Terecht zei NVJ-secretaris Thomas Bruning hierover in het radioprogramma Dit is de Dag: ’'De dagbladen moeten  samen een streep trekken. intimidatie, bedreiging, geweld en racisme jegens columnisten en journalisten moet aangepakt, het is niet jammer maar onacceptabel.’

Volgens het boekje

Waar ik nou echt pissig van kan worden (op het hedendaags woordgebruik hoop ik binnenkort nog eens terug te komen) is die eeuwige woordvoerder, nu weer die van de politie naar aanleiding van de weerbaarheid van ouderen, geuit na de gruwelijke mishandeling van een 85-jarige vrouw in de vooravond in het Eindhovense stadsdeel Woensel.
Het Eindhovens Dagblad wijdt er terecht een voorpagina-verhaal aan. Die weerbaarheid komt tot uiting in de mededeling ‘Laat ze maar komen, ik heb een vleesmes bij de voordeur’ van een leeftijdgenoot. En: ‘Ik weet waar ik moet schoppen, zegt een dame met vervaarlijke twinkeling in haar ogen.’ Valt er, ondanks de ernst van de aanleiding, aan de ontbijttafel tenminste nog eens te lachen.
Maar dan die woordvoerder, die uit z’n hoofd het instructieboekje van de politie weet te citeren: ‘Het is volstrekt normaal dat deze groep zich verdedigt. Wanneer mensen zich in de emotie fysiek verzetten is dat te begrijpen, maar wij zullen nooit adviseren geweld te gebruiken.’
Ik wil geen woordvoerder. Ik wil de korpschef, temeer daar de ouderen volgens de krant precies weten, waar het in Woensel aan schort: ‘Er zijn veel klachten over Woensel. Wekelijks sneuvelen hier winkelruiten, politie is er zelden te zien.’
Met de groeten van alle boventalligen…eh niet  verwarde mensen van boven de tachtig.

De Burgemeester? Alweer kwestie van integriteit

Het zwakste argument tegen het schrappen van de burgemeester (benoeming door de Kroon) uit de grondwet, lijkt me toch wel dat van de burgemeester van Delft, Marja van Bijsterveldt: ‘Een burgemeester moet boven de partijen staan. Die moet écht van iedereen zijn. Het helpt niet als je straks door een deel van de kiezers bent gekozen en door een deel niet.’ (AD consorten, 15.11.2018.)

Boven de partijen. Op zich al een mastodontische redenering. Volgens Van Bijsterveldt  is die eigenschap door het genoemde grondwetsartikel geborgd. In de praktijk kan dat nogal eens tegen vallen. We leven inderdaad niet meer in de negentiende eeuw en ook niet meer in de eerste helft van de vorige. Met haar onderscheid tussen kiezers en (niet-)kiezers haalt Van B. al helemaal de bodem onder haar redenering uit. Als CDA -minister van onderwijs (ca. 2011)  is zij toch ook door niet-kiezers gedoogd?

Van B. vreest kennelijk ‘Belgische toestanden’, maar door het uit de grondwet halen van het burgemeestersartikel is nog allerminst zeker dat een nieuwe politieke figuur ontstaat. De verkiezing en de wijze waarop is nog helemaal niet aan de orde.

De omgang met de burgemeester in Nederland kenmerkt zich nu door gebrek aan transparantie, in de benoemingsprocedure  en in het verkeer met die burgemeester in functie. In de gemeente Best, waar ik toevallig woon, kunnen we daarover meepraten. Een gemeenteraad die samen met hem duikt als de burgemeester bij een wettelijke misstap zich logischerwijs in het openbaar zou moeten verantwoorden – die hem vervolgens bijna letterlijk laat ‘afgaan door een zijdeur’. Een vertrouwenscommissie die bij de keuze van een opvolger, zonder de broodnodige  duidelijkheid jegens de burger, uit zeventien (!) kandidaten slechts twee overhoudt, onder wie de waarnemer. Niks ten nadele van de inmiddels geëffectueerde voordracht van die waarnemend burgemeester – voor continuïteit valt ook wel wat te zeggen  - maar het blijft achterkamertjes…eh…politiek!

Boven de partijen staan, jaja. We hebben hier meegemaakt dat een PvdA-burgemeester het koste wat kost vervangen van een PvdA-wethouder ‘n half jaar voor de raadsverkiezing verbaal steunde. (Die wethouder zou na het voorziene verlies van haar partij bij de installatie van de nieuwe raad zonder boe of bah het gemeentehuis verlaten).

Begeef ik mij teveel op zijpaden? Helemaal niet. Mijn stelling luidt: als ooit de burgemeester zou worden gekozen, dan staat of valt zijn democratisch functioneren met zijn/haar integriteit. En die is niet afhankelijk van een handtekening van de koning, die overigens niet meer is dan een ceremoniële bekrachtiging van het besluit van de minister van binnenlandse zaken. Welke laatste zijn plek aan de kiezer heeft te danken.

Kloof tussen rijk en arm

Juristen, columnisten en andere commentatoren maken zich volgens mij terecht druk over het plan van minister Dekker van Rechtsbescherming om een einde te maken aan het veelvuldig gebruik van ‘gratis’ rechtsbijstand door mensen die een advocaat niet kunnen betalen. Of niet in staat zijn, het juridisch geharrewar te snappen. Dekker, verander de naam van je portefeuille maar in rechtsongelijkheid. Want met dit idee verdiep je kort gezegd de kloof tussen arm en rijk. Het past weliswaar in de mentaliteit en het beleid van Rutte III, maar dat terzijde.

Wie voor een dubbeltje geboren is… Het hoeft niet eens ‘n rechtszaak te worden, wil je,  in die situatie verkerende, worden genaaid. Een bekend voorbeeld is dat van verzekeringsmaatschappijen die met een handigheidje proberen onder een schade-uitkering uit te komen. Oké, natuurlijk komt het  voor dat mensen – mag ik effe fange? – de zaak proberen te tillen, maar daartegen bestaan voldoende controlemogelijkheden.

Zelf werd ik eens met  ‘n frappante wegduik-poging van een verzekering geconfronteerd. Op een camping in het buitenland waren wij bezig, ons te installeren, toen tassen met portemonnees, (bank)passen en wat al niet meer uit de auto werden gegrist. Het argument om niks te vergoeden luidde: dan had je die spullen maar niet in een onafgesloten auto moeten laten liggen. Ik heb op deze mededeling met een kort briefje gereageerd, waarin stond: ‘Overal ter wereld waar wordt geladen en gelost staan autoportieren open.’ De verzekering betaalde.

Het is niet de bedoeling om mezelf op de borst te slaan, maar ik kan me voorstellen dat er verzekerden zijn die zich zuchtend bij zo’n waardeloos argument van een verzekering neerleggen.

Is er wel nieuws onder de zon?

Hoe vaak komt het niet voor dat, als je kennis neemt van gebeurtenissen uit het verleden, je denkt: hé, dat maken we nu ook mee? Populair is op dit moment, bij het toenemende rechts extremisme in de wereld, te verwijzen naar de jaren dertig van de vorige eeuw. Wat dat waard is, maakt iedereen maar voor zichzelf uit.

Is de periode van dictatoriale fascisten als Hitler, Mussolini en Franco nog tamelijk dichtbij – er leven nog heel wat mensen die het hebben meegemaakt – ook in een veel verder verleden kun je via de geschiedschrijving verschijnselen tegenkomen, waarvan je kunt denken: dat zou op de dag van vandaag kunnen slaan.

Zoiets overkwam mij bij het herlezen van het boek van Hella S. Haasse uit 1989 Schaduwbeeld of Het geheim van Appeltern. Voor alle duidelijkheid, Haasse schreef zogenaamde literaire non fictie. ‘Schaduwbeeld’ is dan ook geen roman, maar de kroniek van het leven van een vooraanstaande adellijke patriot in de achttiende eeuw. Het boek – 470 bladzijden in kleine letters - kwam, zoals meestal bij deze schrijfster, tot stand na uitvoerige studie in archieven en bibliotheken; het literaire zit in de beschrijvingen van het toenmalige leven in de ‘hogere kringen’, zoals het had kunnen zijn.

Ik citeer nu (gedeeltelijk) de passage die naar mijn gevoel op het heden zou kunnen slaan. Ze gaat over de sfeer in de Utrechtse studentenwereld rond 1750.

Er zijn onder de studenten altijd wel figuren (meestal buitenlanders) van wie gezegd wordt dat zij leden aanwerven voor geheime genootschappen.

Nu sla ik een klein stukje over dat hier minder ter zake doet en pik de tekst weer op als het gaat over ‘verkondigers van geloofsopvattingen’.

Daar moet men het kaf van het koren weten te scheiden, en met name oppassen voor degenen bij wie de keuze voor een Opperwezen betekent dat zij op een agressieve wijze tégen de geopenbaarde God van de christenen zijn.

Dit schreef  Hella Haasse rond 1989 over de manier van denken onder studenten in het midden van de achttiende eeuw.

Wroeten in het verleden

Kunnen we ons niet beter bezig houden met het heden en de toekomst. Dit soort gedachten overvalt je als je nu weer kennis neemt van de roep om excuses aan de zogenaamde moffenmeiden – die trouwens bijna allemaal dood zijn. Nou vooruit, de nakomelingen dan.

Natuurlijk was het kaal scheren en anderszins vernederen van die vrouwen na de bevrijding een onacceptabele vorm van eigenrichting. Maar de haat jegens de bezetter met wie deze meiden hadden geheuld zat diep, evenals de wraaklust en de chaos door het nagenoeg ontbreken van wettig gezag was compleet.

De relatief jonge mensen die zich nu met ‘het probleem’ bezig houden en een oordeel vellen, hebben hun informatie uit overlevering en al dan niet fel gekleurde (Lou de Jong) geschiedschrijving. Zo kan het gebeuren dat iedere Duitser van toen als medeplichtige aan de Jodenvervolging wordt aangewezen. Ergo: wie met welke Duitser dan ook aanpapte was fout-fout-fout.

Minstens zo fout is deze generaliserende benadering. Er waren ook goede Duitsers, niet in de laatste plaats onder de dienstplichtigen van de Wehrmacht. Met andere woorden: beperk je tot de jaarlijkse herdenkingen en laat de boel verder rusten, want zo komt er nooit een einde aan die oorlog. Wie doorgaat met wroeten in het  verleden, komt nog heel wat tegen. Ook NSB-ers zijn destijds gevangen gezet, en soms tevoren door ‘het gepeupel’ gelyncht.

Werkdruk

Al ‘n week of zo loop ik rond met het plan, mij uit te laten over het begrip werkdruk. Ik denk dat het is uitgevonden door de vakbonden, die wel eens meer aan onze taal en de uitspraak daarvan zouden kunnen bijdragen dan wij allen denken: fluitje van een cent bij voorbeeld en werkgelégenheid in plaats van wèrkgelegenheid.

Werkdruk hier werkdruk daar, in de zorg, het onderwijs, de postbezorging, de piloten van Ryanair en ga zo maar door. Nee niet bij sommige managers,  bankiers en bestuursvoorzitters – die hebben het vooral druk-druk-druk met incasseren en/of declareren. De hoge werkdruk treft de (relatief) zwakkeren in de samenleving. In die wat laatdunkende sfeer dacht ik, denkend aan mijn eigen arbeidsverleden, me uit te laten over die te hoge  werkdruk. (Een beschrijving van het labeur waaraan wij ons – bezeten van het vak dat we uitoefenden – zonder morren onderwierpen laat ik achterwege; alles heeft zijn tijd.)

Maar ik ben toch bekeerd. ‘n Beetje. Door een hoofdredactionele column in het ED over de sores bij een regionale krant. Ik vertel geen nieuws als ik zeg dat de media in deze sector het moeilijk hebben. Het is sappelen en steeds weer iets nieuws bedenken om het de lezer naar de zin te maken. Met vallen en opstaan, want die kranten hebben, om het bij een dalend abonneebestand te kunnen volhouden,  een fiks deel van hun zelfstandigheid moeten prijsgeven. Ze maken deel uit van een – in het geval ED zelfs internationaal – concern en krijgen heel wat te slikken, wat van bovenaf wordt opgelegd. Inclusief het terugbrengen van het aantal redacteuren.

Werkdruk? De schrijver van de column slaagt erin, de Beste Lezer duidelijk te maken dat daar wel degelijk in hoge mate sprake van is. Er bestaat bij het ED een vurig verlangen naar ‘verdieping’ en dat is dezer dagen uitgemond in twee nieuwe weekendbijlagen. Dat kost kruim in een situatie waarin de journalisten verzuchten: ‘we staan tegenwoordig de hele tijd “aan”. Via het mobieltje en de sociale media gaat het werk ook na het werk gewoon door.’

Respect dus. En bemoediging. Ik ben twee weekends met die nieuwe bijlagen best lang in de weer geweest. Goeie verhalen, dicht op de actualiteit. Natuurlijk zijn ze de vrucht van ‘het collectief’, maar ze voldoen aan de intenties van het ED: minder trivia, meer verdieping. Volhouden.

Wat is geweest, komt niet terug

De kalender liegt niet. Het is herfst. Onze ijsmaker aan de Hoofdstraat heeft op 1 oktober z’n zaak gesloten en is – als ik het goed heb – weer ter overwintering naar Italië vertrokken. Als het daar nu maar niet regent, of erger. Zie Portugal dit weekeinde. En Zuid-Frankrijk maandag. De zwembaden idem dito. Zomerzon of niet, Dat van Best hebben ze laten leeglopen, nadat traditiegetrouw de honden met hun baasjes erin hadden mogen zwemmen.

Het kan erger. Wat nu dicht is, gaat in de regel in het voorjaar weer open. Maar de chinees aan de Oirschotseweg heeft – nadat het afhalen al enkele jaren de hoofdactiviteit was – kennelijk de overschakeling op friet en kroketten niet eens overwogen. Dicht. De ramen witgekalkt. Er is meer leegstand in het centrum, een teken destijds.

Op het zonovergoten terras in het hart van De Boterhoek had ik een gesprek met wat ze tegenwoordig ‘een oudere meneer’ noemen. Het ging over de veranderingen. ‘Wat is geweest, komt niet terug,’ zei hij filosofisch. De man verklaarde jarenlang een bloemenhandel te hebben gedreven. Toen een winkelmeisje in AH-uniform bij hem zonder gêne de prijzen kwam noteren, had hij geweten dat het niet lang meer zou duren. Tussen haakjes: consumentenman Teun van de Keuken presenteerde vorige week op het internet een boek over kort gezegd ‘de streken van de supermarkten’. Ik ben benieuwd.

En over Chinezen gesproken, Ze lopen de deur van het torentje van Marc Rutte, wereldvermaard om zijn genegenheid voor multinationals, plat. Want Ali Baba heeft dringend behoefte aan enkele distributiecentra in ons land. Dit, teneinde de levertijd aanzienlijk te bekorten. Volgens marketeers moeten ketens als Blokker en zelfs het meer succesvolle Action het ergste vrezen.

Zegt u, Ali Baba, wat is dat nou weer? Laat ik u even bijpraten. De afstandsbediening van de slagboom bij mijn appartement kost, indien aan vervanging toe, zestig euro. Een buurman heeft er onlangs een door webwinkel Ali Baba laten opsturen voor vier euro. Wie z’n winst mag uittellen, kunt u zelf wel beslissen.

Airport, enerzijds anderzijds

CDA-er Pieter van Geel, oud-gedeputeerde in Brabant en oud-staatssecretaris is aangetreden als aanvoerder in een zogenaamde proefcasus, dat wil zeggen een discussie over de toekomst van Eindhoven Airport. Van Geel trapte af in een debat in het Evoluon, waar hij al direct te maken kreeg met – aldus het verslag in het Eindhovens Dagblad – wantrouwen en cynisme van omwonenden.

Proefcasus is immers een eufemisme voor het eerder optreden van een mediator in een zelfde soort discussie, genaamd De Tafel van Alders, die zoals te verwachten viel volledig uitpakte in het voordeel van de blijkbaar niet te stuiten groei van de luchthaven.

Als ik het ED-verslag lees, dan bekruipt mij het gevoel, te maken te hebben met een opera buffa en wel hierom.

Van Geel: ‘Het gaat erom dat we een goede balans vinden tussen de voordelen die een luchthaven biedt en de lasten die de mensen daarvan ondervinden.’

Juist, ja. Een typische CDA-verklaring. Enerzijds, anderzijds. ‘Wij buigen niet naar links en we buigen niet naar rechts.’ (© Dries van Agt in de jaren zeventig.)

Tot op zekere hoogte ‘n slimme zet, van de VVD, good old Pieter, in te schakelen. Eindhoven Airport zou immers zonder de CDA-er een voor honderd procent populistisch neo-liberale aangelegenheid worden. Nu is dat voor 99% het geval. De eindbeslissing over de toekomst van de luchthaven ligt – voor zo lang het nog duurt – bij de VVD-minister van infrastructuur, Cora van Nieuwenhuizen, terwijl ook de Eindhovense wethouder Monique List (VVD) en provinciaal gedeputeerde Christophe van der Maat (juist, VVD) een vinger in de pap hebben.

De discussie over het vliegverkeer en welke Nederlandse luchthaven dan ook moet een wezenlijk bestanddeel vormen van die over Het Klimaat. Zo ver mogelijk van partijpolitiek.

Pislink? Precies wat ze willen

De criminelen die in een Eindhovense wijk een vrachtauto met drugsafval in brand staken, hebben precies bereikt waar ze op uit waren. Een machteloos ogende overheid, die alleen maar uiting geeft aan haar woede. (Openingskop van het Eindhovens Dagblad vandaag.) Burgemeester John Jorritsma: ‘Ik ben pislink.’

Ik moest direct denken aan een affaire rond de bedreiging van de toenmalige burgemeester Fons Jacobs, die zich zeven jaar geleden afspeelde in Helmond. Ik citeer mezelf maar even:

Meer dan een half jaar is de burgemeester ‘bewaakt’ en zijn bij zijn woning uitgebreide en kostbare beveiligingsmaatregelen van kracht geweest, die een enorme weerslag hadden op de Helmondse gemeenschap, de omwonenden in het bijzonder. Bovendien is de burgemeester in december 2010 een aantal weken ondergedoken.

Die zaak is nooit opgelost, ook niet nadat de hoofdofficier van justitie (inmiddels naar de Randstad gepromoveerd) tegen de krant had gezegd dat  hij de bedreiger ‘in zijn kippennek zou grijpen’. Blijkbaar was er geen sprake van een kip of een ander dier.

Intussen is de criminaliteit in Brabant en die in de regio Eindhoven in het bijzonder aanzienlijk verzwaard. Zie het risico van bij de vrachtautobrand vrij komende zoutzuurdampen. Zie de schietpartijen, soms met dodelijke afloop. En zie ook de mysterieuze brand die dit weekeinde een  autobedrijf in de as legde, nadat  daar al eerder een brandje zonder aanwijsbare oorzaak was geweest.

Premier Rutte was dezer dagen toevallig in de buurt en zei – zoals gebruikelijk lachend – over de financiële noden van Eindhoven: ‘Meer geld? Het gaat hier toch goed.’

Dat weten wij hier al járen

Het West-Brabantse dagblad BN-DeStem wilde wel voor eens en voor altijd (?) weten, hoe men daar denkt over roetveegpieten en ging op onderzoek uit. Resultaat onder meer: ‘Zwart’, antwoordt Ronnie Foesenek, voorzitter van het Sinterklaas Comité Breda. ‘We hebben het er ongeveer vijf seconden over gehad met het bestuur.’

Vijf seconden? Ik weet bijna zeker dat er hier in mijn Best nog niet één seconde over na is gedacht. Jaar in, jaar uit hikken we aan tegen het Hollandse gezeik over het al dan niet voortzetten van een 150 jaar oude traditie die niets met rassendiscriminatie heeft te maken. West-Brabant houdt zijn Assipan in ere, wij onze pieterbaas, zwart als roet. Dat weten wij hier al járen en dat houden we zo.

En nu zeg ik er echt nooit meer iets over.

Minder vrome bespiegelingen

Jos Kessels schrijft vandaag in het ED een heerlijk stukje met herinneringen aan de Achelse Kluis (officieel Sint-Benedictusabdij) gelegen op de Belgisch-Nederlandse grens, ten zuiden van Valkenswaard. Nadat het klooster nog ‘n tijdje als dependance van ‘Westmalle’ had gefungeerd, zijn de laatste Cisterciënsers overleden of vertrokken. De Kluis is geschiedenis geworden. Ze krijgt een andere dienende functie.

Jos vertelt van zijn vader, die op mooie zonnige dagen met zijn oom naar de brasserie bij de Kluis placht te fietsen en dan wel eens ‘niet zonder hulp van boven’ thuis geraakte.

Mijn herinneringen gaan wat verder terug, toen er nog geen brasserie was, maar wel een winkeltje van broeder Martinus, die in plaatselijke krantjes adverteerde met: ‘Moeders! Voor uw conserven naar….’ (terwijl iedereen wist dat daar op Belgische grond veel meer goeikoop was te krijgen, op ‘t laatst ook vlees ‘zonder spuitjes’).

In 1961, ik werkte nog maar net bij een Eindhovense krant, droeg mijn hoofdredacteur me op, een verhaaltje te maken over pater Dominicus de Jong en zijn collectie bidprentjes (de plaatjes met  vrome teksten die bij begrafenissen werden uitgedeeld). Met de streekbus van de EMA tot aan café Zomerhof (bestaat nog als restaurant) aan de Luikerweg en te voet naar de abdijpoort. Links zag je dan de monniken in habijt het land bewerken – ora et labora.

P. Dominicus was archivaris van de abdij; had een boekje geschreven over de leefregel van de stichter en eerste kluizenaar daar, Van Enetten uit Eindhoven. Zijn collectie bidprentjes was er een om u tegen te zeggen. Niet vergeten ben ik zijn gewoonte om de zogenaamde knekelprentjes (als er doodshoofden en/of beenderen op stonden) krekelprentjes te noemen.

Dominicus’ functie bracht met zich mee, dat de abt hem meer vrijheden toestond dan de gemiddelde onder zijn hoede verekerende trappist. De eerwaarde pater maakte daar gretig gebruik van. Vandaar het volstrekt apocriefe verhaal, dat hij ooit door de toenmalige burgemeester van Maarheeze, Rob van Schaik, in een kruiwagen door het Leenderbos naar huis zou zijn gebracht.

Om deze minder vrome bespiegelingen nog even om te buigen: ik was al ‘n tijdje geen praktiserend katholiek meer, toen ik af en toe mijn moeder naar de hoogmis in de abdijkerk reed, omdat ik wist dat dat haar blij maakte.

De kerk uit en niet voor het zingen

Klaas Dijkhoff heeft naar zijn zeggen kwaad de rooms-katholieke kerk verlaten. Ruzie met kardinaal-aartsbisschop Wim Eijk, die in een weemoedig interview had gezegd dat de VVD schuldig is aan de ontkerkelijking.

Ging Klaas, slimste mens, nog wel eens naar de kerk? Goh. Dat hij niet door één deur kan met deze kardinaal, kan ik me overigens wel voorstellen. Die is zo ongeveer de tegenpool van wijlen bisschop Marinus Bekkers, welke laatste de katholieke echtparen in de jaren zestig - Klaas Henricus Dominicus Maria Dijkhoff moest toen nog het licht zien - de reddingsboei toewierp met zijn bevrijdende woorden over periodieke seksuele onthouding, veelvuldig vertaald met ‘voor het zingen de kerk uit’.

Maar Eijks woorden over het door de VVD bevorderde individualisme deed dus voor D. de deur dicht. Wat hij deed, zijn vertrek als roomse aan de grote klok hangen, mag dan uitzonderlijk zijn, een VVD-er doet dat natuurlijk heel wat makkelijker dan een CDA-er, want kond geven van diens afscheid van het christelijk geloof staat immers gelijk aan politieke zelfmoord. Denk ik maar.

Helemaal ongelijk heeft de kardinaal natuurlijk niet: we leven in een tijd van ikke, ikke en de rest kan stikken en is dat niet het adagium dat de VVD sinds haar kindsheid na WO2 is aangewreven?
Enkele fraaie staaltjes van de ik-cultuur trof ik dezer dagen aan in een bijlage van de vpro gids, die zowat geheel is gewijd aan het begrip duurzaamheid (alleen al van dat woord krijg ik onderhand pukkeltjes). Ene Anouk Kamminga presteerde het in een stukje van twee kolommetjes 18 (achttien)  keer de eerste persoon enkelvoud – ik – te gebruiken. Was dat verhaaltje geschreven met de bedoeling, zichzelf aan de vpro-leden te presenteren, dat geldt niet voor een column van de nogal overschatte Paulien Cornelisse onder het kopje Japan en ik. Negentien keer. Het had beter ‘Ikke en Japan’ kunnen heten.

Jeffrey

Jeffrey Herlings moet Sportman van het Jaar worden, vindt 81% van de 1331 respondenten op een online enquête van het ED. Wie is Jeffrey Herlings? Al sla je me dood. Gebrek in mijn opvoeding dan wel in mijn algemene ontwikkeling.

Trouwens, die plek is al vergeven aan Maarten van der Weijden, de nationale held die vorige maand 165 kilometer vrijwel aan één stuk zwom door de Friese meren en vaarten ten bate van diverse vormen van onderzoek naar kanker en daarbij eventjes 3,5 miljoen ophaalde.

Nu weten jullie wat men met ‘de waan van de dag’ bedoelt. Ik ben geen liefhebber van het systeem de man van dit en de vrouw van dat, maar moet bekennen dat ik in de euforie van die 55-urige zwemtocht, waarmee Maarten zich tot nationale – wat zeg ik, internationale - held maakte, de roep om de onderscheiding verbaal heb ondersteund.

Weet ik intussen wie Jeffrey Herlings is? Ja hoor, leve Google. Het is de man van het Red Bull KTM Factory team, die zondag op het TT circuit van Assen wereldkampioen MXGP werd.

Gelukkig geen voetballer.

Roddel en achterklap

We krijgen de smaak te pakken, het MeToo-effect kent geen grenzen. De Haagse beerput gaat nu helemaal open. Na VVD-er Han ten Broeke, wiens relatie met een ondergeschikte hem de politieke kop kostte, is nu partijleider Alexander Pechtold van D66 aan de beurt.

Bij de onthulling over Ten Broeke door het online magazine HP/De Tijd waren de druiven onder het Haagse journaille in zoverre zuur, dat men riep: wisten we allang. Het gaf mij aanleiding, te opperen dat parlementaire redacteuren maar beter niet te lang in het Haagse kunnen blijven hangen. Immers de onderhavige kwestie was politiek relevant; ze zei alles over de bij de VVD heersende cultuur, waar het om uitglijders van haar coryfeeën gaat.

Maar nu dan Pechtold. Je kon er op wachten, gezien de weerstand die zijn hypocriete houding als coalitiepartner – cumulerend tijdens het debat over de ontsporing van minister Blok – binnen en buiten zijn partij oproept. De verwijzingen op sociale media naar de tactieken van kereltje (© wijlen Jan Blokker) Pechtold zijn dan ook niet van de lucht. Echter, waar is in dit geval van een ordinaire ruzie in de privésfeer de politieke relevantie? De vrouw in kwestie vond er aanleiding in, af te treden als gemeenteraadslid voor D66 van Meppel, maar dat lijkt vooral een gewiekste methode om de aandacht op haar geval te vestigen. En verder was het natuurlijk het zelden of nooit geciteerde roddelblad Privé dat zich overgaf aan zijn core business.

Maar ja, Pechtold hè? Dus eveneens ‘gefundenes Fressen’ voor RTL Boulevard en vervolgens werd Twan Huys, koud begonnen als presentator van de Late Night Show al bij de tweede aflevering in het diepe gegooid. Nog nooit heb ik een gerenommeerd tv-journalist in zo’n ongemakkelijke situatie gezien als in de warrige discussie met een inderdaad warrig over komende mevrouw. De voorgeschreven luchtigheid en frivoliteit bij het commerciële RTL 4 is hem ronduit gezegd opgebroken.

Nog gauw even teruggekeken naar Pauw. Nou, die keek wel uit.

Vroege/late duisternis

Was eigenlijk helemaal niet van plan, hier op mijn beurt iets te zeggen over zomertijd/wintertijd. Miljoenen hebben dat  al gedaan en Europa-voorzitter Juncker heeft zich tot al dan niet aangename verrassing van zijn ambtenaren daar ook al over uitgesproken; niet meer wisselen.

Nu ik dan toch bezig ben, het zal me op m’n ouwe dag worst wezen. Maar als het klokken verzetten dan toch wordt afgeschaft, denk dan eerst goed na. Dat laatste is trouwens altijd aanbevolen.

Want onder anderen  weermensen en oud-minister Ronald Plasterk hebben er al op gewezen: maak de zomertijd niet permanent, maar handhaaf voortaan de standaardtijd, die abusievelijk wordt aangeduid als wintertijd.

Waarom? Omdat de zon bij permanent vasthouden aan de zomertijd in december pas om half tien op gaat. Wat betekent dat de ochtendspits zich volledig in duisternis zal voltrekken.

Straks verschijnen weer de spandoeken van Veilig Verkeer Nederland met de oproep Licht aan, wat vooral een aansporing richting scholieren is, die in het pikkedonker onbezorgd en onverlicht van hun voorrangsrechten gebruik maken.

En wie kijkt er nou eerder naar die spandoeken – de scholen zijn weer begonnen, ook zoiets – dan naar zijn telefoontje?