Brandbrieven

Er worden regelmatig brandbrieven gestuurd. Vooral vanuit de provincie (gemeenten incluis) naar Den Haag. Dringende aanbevelingen of wensen zijn het, vooral in gevallen dat bestuurders menen niet voor- of achteruit te kunnen. Het woord brandbrief is overigens een cliché, dat voornamelijk dient tot gemak van de gedrukte media. Daardoor verliezen ze wel aan zeggingskracht. Alweer een brandbrief? De lezer schrikt er niet meer van wakker.

Ooit was de brandbrief een crimineel middel: Ze werd - mits de dader geen analfabeet was - voor de deur van een boerderij gelegd met de opdracht 'betalen of anders...brand!' De ontvanger hoefde geen wanbetaler te zijn. Er kon ook 'gewoon' sprake zijn van doodordinaire afpersing. Geen nieuws onder de zon wat betreft de criminaliteit. 

Toch wil ik de hartenkreten van de gemiddelde bestuurder niet bagatelliseren. Neem nou de burgemeester van de gemeente Cranendonck, waartoe onder meer de dorpen Budel en Maarheeze behoren. Daar is al jaren een asielzoekerscentrum (azc) op een voormalig kazerneterrein gevestigd. De dorpen ondervinden daarvan enorme overlast, vooral veroorzaakt door jonge mannelijke zogenaamde veiligelanders. Een supermarkt heeft daarom zelfs z'n deuren gesloten. Eindeloze discussies intern, met het COA en met Den Haag. Onbevredigende reacties, laat staan oplossingen, dus de ene brandbrief na de andere. De burgemeester heeft gezegd dat hij met de rug tegen de muur staat.

Uiteraard is de heisa in Cranendonck elders in Brabant niet onopgemerkt gebleven. Gevolg: wellicht nog meer aversie tegen de opvang van asielzoekers dan elders in het land. Als gevolg van het gedrag van migranten die duidelijk een minderheid vormen. Het verzet in sommige gemeenten, waaronder Geldrop, gaat ook nog eens gepaard met ernstige vormen van racisme. 'Wie van buiten komt deugt niet - eigen volk eerst'. Dat soort dingen.

Generalisatie deugt nooit. Laat ik daarom eindigen met een persoonlijke ervaring. Vanwege mijn hoge leeftijd ben ik al enkele jaren geleden moeten stoppen met fietsen. De doorslag gaf een bijna buiteling met de tweewieler nabij een tijdelijke opvang van asielzoekers in Best. Wie hebben mij toen als het ware opgeraapt met de woorden 'gaat het?' Juist, twee jonge bewoners van de opvang.

Eindhoven doet mee

Eindhoven onderzoekt nu ook wat heet 'het slavernijverleden'. Brabant mag dan wel, onderdanig aan Holland, in de zogenaamde slaventijd een marginale rol hebben gespeeld, maar je weet maar nooit. Bovendien, Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag zijn schuldig dus als vijfde stad van het land (economische voortrekker trouwens) vindt de stad dat ze niet kan achterblijven. Voor het onderzoek is alvast 92.000 euro uitgetrokken.

Wat mij wel enorm heeft verbaasd is het ingebouwde onderzoek naar de sigarenfabrikant Henri van Abbe (1880-1940), die voortleeft in het naar hem genoemde museum en in een stichting die zich het lot van het stedelijk erfgoed aantrekt. Sigaren worden van kostelijke tabakken gemaakt en die komen uit de (thans voormalige) koloniën. Vandaar wellicht. Alleen, waarom Van Abbe, terwijl het tot in de tweede helft van de vorige eeuw in zuidoost Brabant wemelde van de sigarenfabrieken. Nu ook de textiel nog: Tilburg, Helmond. Zo blijven we aan de gang.

Nu ik er toch over bezig ben, verzin eens een bruikbaar woord voor 'tot slaaf gemaakten'. Slavelingen?

Fusie gemeenten? Op gelijke basis graag

De gemeenten Best en Oirschot praten over een mogelijke fusie. Het initiatief komt van Oirschot, dat daarvoor eerst het advies van een uiteraard niet voor niks werkend extern bureau moest inwinnen. Jammer, want twee doorgewinterde ex-bestuurders uit de streek hebben al veel eerder voor een samengaan gepleit.

'De deur staat altijd open,' zo reageerde in eerste instantie een woordvoerder van Best tegenover het Eindhovens Dagblad. Toen ik iemand met deze uitspraak confronteerde, zei die: 'Macht!'

Oirschot heeft, inclusief de kerkdorpen van De Beerzen en Spoordonk, 19.000 inwoners, Best 31.000. De noodzaak tot herindeling is dus voor Oirschot evident; Best zal er op termijn (zo niet nu al) ook aan moeten geloven. De uitvoering van nogal wat taken is anders financieel niet meer te behappen. En met intergemeentelijke samenwerking zonder meer lukt dat ook niet, om van het ondemocratisch gehalte van dit soort verbanden nog maar te zwijgen.

Tot 1819 waren het toen nog zuiver agrarische Naastenbest en Verrenbest een onderdeel van het in aanzien belangrijke Oirschot, dat bij voorbeeld een dingbank had. Dat is uit de monumentaliteit van het dorp nog te zien. Dat er sprake was van een zekere onderlinge animositeit, ligt voor de hand, maar de tijden zijn veranderd. Het is te hopen dat de onderhandelingen die nu aan de orde zijn, op gelijke basis zullen plaatsvinden. In het belang van beide gemeenten.

'Grensoverschrijdend' bestond niet eens

 Imitatiegedrag. Wie denkt dat niet als er weer eens 'n pistool of mes wordt geatrokken, een school wordt binnengeslopen of daarmee wordt gedreigd? Het doet er niet toe, via welk medium het tot je komt, dit even om niet weer de social media de schuld te geven, al zijn die giftig genoeg. Ze worden door reguliere media trouwens regelmatig als bron gebruikt. Het lijkt niet gemakkelijk oorspronkelijk te denken. Zie bij voorbeeld de me too-rage en het voortdurend gegil over grensoverschrijdend gedrag, wat bij mij nogal eens wantrouwen oproept. Zo van, wat zou er eigenlijk achter zitten? Tactiek van tegenstrevers? Wraak uit machteloosheid?

Het is verleidelijk, namen van mensen uit mijn verleden te noemen. Ze zijn immers allemaal dood. Maar toch maar niet. Ik had ooit een hoofdredacteur die met een zijwaartse hoofdbeweging te kennen gaf dat ik na een gesprek kon ophoepelen . Diezelfde man had gewoonte, eindredacteuren

tijdens de avonddienst op te bellen, waarbij duidelijk waarneembaar was dat hij al de nodige whisky's tot zich had genomen. Een van die redacteuren, een uiterst beminnelijke (en helaas veel te vroeg gestorven) man, beëindigde eens het telefoongesprek met de woorden: 'Mijnheer, op deze toon wens ik niet met u te converseren'. Dezelfde hoofdredacteur kreeg van een redactiechef luidkeels, in ieders bijzijn, toegevoegd: 'Haal je schoolgeld terug.' Aan de carrière van die baas kwam een voortijdig einde, nadat hij een plaatselijke autoriteit zwaar onder invloed had opgebeld.

Wie was hier grensoverschrijdend? Het woord bestond niet eens.

Wascultuur

Er is vanuit Friesland een actie gaande tot de herinvoering van het washandje. 'n Soort envelop van badstof die tot in de tweede helft van de vorige eeuw deel uitmaakte van de wascultuur. Het komt er op neer, dat minder douchen en wassen aan de wastafel water- en energiebesparend is. Bovendien is vaak douchen minder goed voor je huid.

Het washandje – typisch Nederlands trouwens – heeft mij nooit verlaten. Dat heeft te maken met het verschijnsel jeugdpuistjes, waar ik dus ooit last van had. Pieter van der Meer de Walcheren, een huisvriend, adviseerde mij toen: vermijd het gebruik van zeep voor je gezicht. Het hielp en tot op heden heb ik consequent mijn dagelijks wasritueel (ook onder de douche) geopend met dat washandje en geen aanleiding gevonden daar iets aan te veranderen.

Levensmaatje zorgt regelmatig voor vervanging en gebruikt er zelf tegenwoordig ook (weer) een. Het verdwijnen van het wasattribuut verbaast mij enigszins; het schijnt te maken te hebben met het verschijnsel vloeibare zeep. Het zal duidelijk zijn, dat ik de Friese actie van harte ondersteun: douche minder en was je regelmatig met een washand.

'Pestkoppengedrag'

 Nu er weer een hittegolf aankomt (afwachten, momenteel staat er nog een fris windje) krijgt de klimaatdiscussie weer een boost, zoals dat tegenwoordig in Nederland heet. De vraag die daarbij opnieuw opduikt is: wie is er verantwoordelijk, de overheid of de burger. 'Beiden', reageerde een deskundige in eerste instantie diplomatiek in het radioprogramma Vroeg van BNN-Vara. Gelukkig nuanceerde hij dat met de boodschap dat wij allen moeten doen wat we kunnen.

Het massale vliegen nu eens buiten beschouwing gelaten (Eindhoven Airport signaleerde weer meer vluchten dan verwacht), de particuliere sector is toch wel in de weer als het gaat over wat ik maar 'verandering van levenswijze' zal noemen, want daar gaat het in feite om. Zo verbiedt het universiteitsziekenhuis van Gent zijn personeel dat op niet meer dan drie kilometer afstand woont voortaan met de auto naar het werk te komen. Weliswaar niet in de eerste plaats vanwege de klimaatkwestie, maar gezien het tekort aan parkeerplaatsen. Patiënten eerst. Terzijde: het Catharinaziekenhuis in Eindhoven biedt zijn personeel het comfort van een eigen parkeergarage. De gemiddelde Belg gaat bij wijze van spreken met de auto naar de wc en wie naar de verkeersmeldingen luistert, weet dat het fileprobleem daar minstens zo erg zo niet erger is dan in NL.

Nederlandse steden zijn bezig, zichzelf autoluw te maken. Dat lijdt soms tot felle debatten, zo blijkt uit De Gelderlander van heden, als het gaat over meer betaald parkeren en steeds meer wegen met een maximum snelheid van 30 km/u. Zeer tegen de zin van de Vroemmpartij, waarvan de leider het in de gemeenteraad had over 'pestkoppengedrag'.

Er valt van schade en schande nog veel te leren.

Vormen van onbenulligheid

Antwerp is kampioen, voor het eerst in 65 jaar, als ik het goed heb gehoord op Radio1.be. Op het nippertje gewonnen van Genk, waarbij ik de neiging heb eraan toe te voegen of all places, maar dat is natuurlijk een geweldige miskleun. Club Brugge schijnt er ook iets mee te maken te hebben, maar dat is mijnerzijds waarschijnlijk het toppunt van voetbal-onbenulligheid, Niettemin kan ik me voorstellen dat Antwerpen op z'n kop staat. Je zult maar bijna een driekwart eeuw op zoiets moeten wachten.

Het blijft GROOT nieuws, ook voor het Nederlandse wereldje. Gevolg: radio-interview met trainer Mark van Bommel, zij het in de geest van 'wat ging er door je heen'. Billen knijpen op het bankje, je hoorde het aankomen.

De reguliere media zijn onmisbaar, wil ik maar zeggen en niet alleen voor verontrustend nieuws als 'Nederlander vreest ramp maar is er slecht op voorbereid'. Een vette kop in het Eindhovens Dagblad kan niet anders dan mijn aandacht trekken: 'Nederlandse rechters zijn helemáál niet soft'. De Belgische ook niet? Eerste gedachte bij de aldaar te min geachte veroordeling van rijkeluisstudentjes die al ontgroenend een jongen de dood in hebben gejaagd.

De uitspraak over ons rechtssysteem is van de Eindhovense advocaat Leonie van der Grinten, die met een boek misverstanden als bovenstaande uit de weg wil ruimen. Doet denken aan een uitspraak van wijlen buitenland-commentator Jehan Kuypers, die op de vraag 'wanneer komt er een boek' antwoordde: 'Nooit, want iedereen schrijft tegenwoordig al 'n boek.' In een interview zegt de advocaat onder meer: 'Het klopt dat iemand die tien jaar is opgesloten, tien jaar lang geen delicten kan plegen. Althans niet zelf. Hij kan wel via lijntjes naar buiten delicten láten plegen.'

Ik weet nu al dat ik dat boek niet zal lezen, hoewel gelukkig het woord topcrimineel deze keer niet in het verhaal voorkomt.

Gek woord

 Minister Micky Adriaansens van Economische Zaken vindt graaiflatie een 'gek woord', zegt dat misbruik van de inflatie door het bedrijfsleven met extra prijsverhogingen ter wille van de winst niet waar is en dat het vieze woord polariserend werkt. Haar VVD-partijgenoot Marc Rutte, Minister President, drukt zich vanuit zijn legendarische slimheid wat voorzichtiger uit. Hij vindt het bewijs van het economisch bureau van de Rabobank voor graaiflatie 'nogal dun'. Zat daarmee op het spoor van de baas van het lekkere die beweert dat de grote winst in de VS wordt gemaakt. Op Radio1.be werd het nieuws van de dag ook besproken, maar met de meer dan in Hilversum gebruikelijke kwinkslag: 'bepaald geen linkse rakkers' zeiden ze daar van de bank-economen.

Ben niet eens 'n econoom van de kouwe grond en moet mij verlaten op de constateringen in de super van mijn Levensmaatje. Al zie ik ook wel dat de prijs van gegrilde kippenpoten bij de slager met minstens 40 procent is gestegen.

Ik doe tegenwoordig, sinds wat ik maar een rolwisseling zal noemen, vaker de boodschappen. Constatering: ik moet niks hebben van elektrisch scheren, dus ben ik aangewezen op (wegwerp-)scheermesjes. Die kocht ik tot voor kort bij de super die pretendeert 'de hoogste kwaliteit' te leveren 'voor de laagste prijs'. Wat gebeurde er? Stap voor stap verminderde de kwaliteit (gebruiksduur) van de tweebladige exemplaren ten faveure van de uiteraard duurdere meerbladige. Uiteindelijk maar eens de mesjes geprobeerd van de winkel die ongelukkigerwijs als reclameslogan 'natuurlijk wel' hanteert. Niettemin, de kwaliteit van de scheermesjes is daar aanzienlijk beter.

Om nog even terug te komen op de hierboven gewraakte super, die presteerde het al vóór Corona het aantal voorgebakken pannenkoeken per verpakking terug te brengen van tien naar acht, bij handhaving van de prijs. We worden al sinds jaar en dag genaaid.

O ja, er bestaat ook nog zoiets als een wet Prijsbeheersing. Daar hoor je in dit land niemand over.

Hoe De Kempen aan z'n bedrijven kwam

 Bij een verhaal in het Eindhovens Dagblad over de dezer dagen overleden Henk Saris (1929-2023), oprichter van Saris Aanhangers in Hapert, moest ik als automatisch denken aan burgemeester Jan van Woensel, die in de jaren zestig van de vorige eeuw de dienst uitmaakte in de toenmalige gemeente Hoogeloon c.a. en daarbij met name het kerkdorp Hapert opstuwde in de vaart der volkeren.

Er is een Burgemeester Van Woenseldreef en de ironie wil, dat die van Hoogeloon naar Hapert loopt. De grap is namelijk, dat Van Woensel het heeft geregeld dat de zetel van de gemeente van het agrarische Hoogeloon naar een nieuw gebouw in Hapert werd verplaatst. Dat werd hem door de Hoogelooners natuurlijk niet in dank afgenomen. Maar Hoogeloon lag (en ligt nog steeds wat) geïsoleerd en Hapert lag aan de provinciale weg door De Kempen, van Eindhoven naar België. In die tijd werd trouwens al gesproken over de aanleg van de parallelle autoweg (nu A67).

Het toverwoord was halverwege de vorige eeuw industrialisatie en dat had de van volontair op het gemeentehuis van Loon op Zand naar het burgemeesterschap opgeklommen 'Jantje' zich in de oren geknoopt. Hij hield zich persoonlijk ten behoeve van de werkgelegenheid in De Kempen bezig met het werven van bedrijven. Dat deed hij onder meer door in het nabije Eindhoven goed rond te kijken, teneinde vast te stellen waar zich ondernemingen bevonden die 'op het oog' wat krap in hun jasje zaten. 'Kom bij ons, wij hebben ruimte zat.' Zo ook Saris Aanhangers. Realiseer je dat als je nu langs of door het enorme bedrijvenpark in Hapert rijdt.

Ik geloof dat ik het al eens ergens heb verteld, maar ik kan het niet laten: Van Woensel belde mij eens op met het verzoek een foldertje te schrijven over de in Hapert gemaakte producten 'waarmee je de hele dag kunt doorbrengen'. Dit met het oog op een excursie van Europarlementariërs naar Brabant. Kort voor de komst van die politici vroeg de burgemeester van Bladel aan zijn collega: 'Moeten wij dan niet iets doen?' Waarop Van Woensel: 'Daar moet ik nog even over prakkizeren'.

Inmiddels zijn beide burgemeesters allang overleden en maakt Hoogeloon c.a. deel uit van de gemeente Bladel c.a.

Excuses blijven onbegonnen werk

De gemeenteraad van Vlissingen heeft met een krappe meerderheid excuses aangeboden voor het aandeel van de Zeeuwse haven in de transporten van 'tot slaaf gemaakten' naar de koloniën. Ik blijf van mening dat dergelijke excuses, met name voor wat voorouders (wie?) hebben gedaan onbegonnen werk is. In voorgaande discussies over dit onderwerp zei iemand: 'dan kun je wel excuses aanbieden voor de hele wereldgeschiedenis'. Met andere woorden: zo weet ik er nog wel 'n paar.

In mijn kast vond ik dezer dagen een boek, uitgegeven in 2013 door de Heemkundekring Tilburg, getiteld 'Verkeer en vervoer in Brabant – 1814-1940'. Een, zo blijkt uit lezing, compleet overzicht van de tijd voor de aanleg van autosnelwegen, waaraan een tiental mensen meewerkten. Daarin een uitvoerig overzicht van de aanleg rond 1904 van de Bergsche Maas, met inzet van meer dan duizend handarbeiders. Bloed, zweet en tranen staat erboven en dat doet het ergste vrezen.

Schrijver Hans van den Eeden noemt dit verleggen van de Maasmond om waterstaatkundige redenen (herhaalde overstromingen) het Deltaproject van de negentiende eeuw. Ik citeer er wat uit, om aan te geven dat er waarschijnlijk nazaten zijn te vinden, die hun vinger op zouden kunnen steken voor het in ontvangst nemen van excuses.

Van den Eeden heeft onder meer uitgezocht: 'De werklieden werkten 16 uur per dag gedurende zes dagen per week. Het werk was erg zwaar. Met de schop werd de zware vochtige rivierklei op houten kruiwagens geschept. Daarna moesten de kruiwagens van “beneden” een dijk worden opgereden (…) Het loon was onacceptabel en uitbuitend laag: een gulden per dag. De arbeiders waren onder uitermate primitieve omstandigheden gehuisvest (…) Uit verslagen blijkt dat de hygiënische omstandigheden voor de arbeiders ronduit slecht waren.'

Brabantse slaven? Nee, niet expliciet, de werklieden kwamen uit het hele land. Er heerste rond 1900 een gigantische werkloosheid. Dat maakte uitbuiting 'makkelijk'.

Even geen krant in de bus

Ooit kwam ik een hoofdredacteur op straat tegen die me toeriep: 'Doorverschijnen hè Guido?' Ik was het roerend met hem eens, want door allerlei omstandigheden – aaneengesloten feestdagen, voor zover ik me herinner – was de toen nog exclusief papieren krant afwezig. Natuurlijk moest ik daar weer aan denken bij het berichtje van de 'Directie van DPG-media' in het Eindhovens Dagblad van heden: 'Op Koningsdag donderdag 27 april verschijnt er geen krant'.

Het bericht vervolgt: 'Distributie is de afgelopen jaren lastig gebleken wegens de festiviteiten.' Het begin van het einde van de papieren krant? Dat is dan als automatisch de volgende gedachte, zeker na de slotmededeling van de directie: 'Koningsdag is wel te volgen via ed.nl' En meer dan Koningsdag neem ik aan, want digitalisering is immers het toverwoord. Al jaren bestaat de mogelijkheid, dagbladen (goedkoper) online te volgen.

Over het in de kou sturen van lezers die op 'het papier' zijn aangewezen en daarvoor navenant betalen, zal ik het verder maar niet hebben. In de tang van de digitalisering. Wel over het feit dat de krant er ooit trots op was (en ook niet naliet dat te vermelden) dat ze erin slaagde, dat papier te bezorgen onder de moeilijkst denkbare omstandigheden – sneeuw en ijs om wat preciezer te zijn. Excuus als het even niet lukte en zeker nabezorging (waarvan je vandaag de dag bij een misser allerminst zeker bent).

Bij mijn weten is het niet verschijnen van de originele krant op zon- en feestdagen in Nederland een uniek verschijnsel. Het is een verworvenheid van misschien wel de eerste vakbond alhier, de grafische. Pas op zondagmiddag mochten in mijn tijd de loodpotten van de zetmachines weer worden opgewarmd en de flessen melk (tegen de giftige dampen!) voor de werknemers worden klaargezet. 's Morgens was bij de uitgang van de kerk het Belgische Het Laatste Nieuws uitgevent. Diezelfde Belgen hebben intussen driekwart zo niet meer van de Nederlandse dagbladpers in handen, zonder dat daar ooit een democratische haan naar heeft gekraaid.

Koningsdag is wat de nieuwsvoorziening betreft bepaald geen feestdag.

Zielige jongeren

'Schoolmaaltijd niet in trek in Zuidoost-Brabant' kopt het Eindhovens Dagblad en vlak daaronder staat nog een verhaal 'Woning- en klimaatcrisis zorgt voor stress bij jongeren'. Het eerste stuk is de vrucht van een rondgang langs het basis- en voortgezet onderwijs. Het resultaat is wat genuanceerder dan de kop doet vermoeden, maar toch, de schrijver noteert ergens:: pubers gaan niet met een bammetje in een hoek met armoedzaaiers zitten.

Het tweede verhaal mag dan het zoveelste zijn met hetzelfde onderwerp, het is toch maar gebaseerd op een onderzoek (alweer een) van de GGD. En opnieuw duikt het op: drugsgebruik. Wat dat laatste betreft bereiken mij ook vanuit West-Brabant verontrustende berichten. Experimenteren is des pubers eigen, maar helaas is het gevolg dat het vaak volkomen uit de hand loopt. Ernstige, duidelijk waarneembare hersenbeschadiging is het gevolg.

Wat ik nooit vanuit de reguliere media lees of hoor – durven ze niet, wordt het als te schadelijk beschouwd voor de kijk-, luister- en leescijfers? – dat jongeren verwend zijn en teveel in de watten worden gelegd. Dat opvoeding en educatie op school een veel belangrijkere rol zouden kunnen spelen. De koppeling aan een goed verstand laat ik achterwege, want dat is nu eenmaal niet iedereen gegeven. Ik ken er ook die de letterlijk giftige festivals mijden als de pest en hun vrienden zorgvuldig kiezen. Maar in het algemeen: onvoltooide hersenen. Ook het verlagen van de leeftijd voor het kiesrecht was een grote fout.

De GGD heeft het tevens over geldzorgen onder de jongeren. Ben niet onder de indruk, constaterend dat na schooltijd massa's zielepoten zich met gezwinde spoed naar de supermarkt begeven, chips en snoep trots betalen door hun telefoontje langs de scanner te halen. Om daarna de plastic verpakking op de stoep te flikkeren. Stoerdoenerij hoort er nu eenmaal bij. En de steeds hoger geprijsde supers? Die willen wel.

Sprookjesgeloof

Voor de monarchie is nog voldoende draagvlak, zegt Sigrid Kaag in reactie op een oekaze van haar D66-voorganger Alexander Pechtold. Een knuppel in het hoenderhok was het niet eens, diens verkondiging dat de tijd is aangebroken voor studie en discussie over het al dan niet voortbestaan van de Nederlandse monarchie na Willem Alexander.

Wat is draagvlak? Het sprookje, koningin Máxima en wat ze 'nu weer aan heeft' in het bijzonder. WA is 'n beetje een door haar vaak zichtbaar ondersteunde stuntelaar. Al vergeet ze dat op cruciale momenten, zoals bij de omstreden vakantie naar Griekenland tijdens de coronacrisis. Ze zei niet 'dat gaan we niet doen'. Over het verre verleden van het verzet door Willem van Nassau, die Oranje kleurde door het erven van een prinsdommetje in Frankrijk, zullen we het verder maar niet hebben, laat staan over de afstamming, die naar de originele maatstaven geen afstamming is.

Het is steeds weer hetzelfde liedje als de (gedragingen van) het koningshuis politiek aan de orde is. Zo wordt Rutte ooit nog eens Minister van Staat. Niet weinigen zitten daar trouwens op te kijken.

Het wachten is op een politieke constellatie, die het nuchtere idee van Pechtold een eerlijke kans geeft. Dit kan nog wel even duren, want het geloof in sprookjes is sterker dan de overtuiging dat erfopvolging volkomen uit de tijd is.

Leef volgens je gezond boerenverstand

Columnist Aaf Brandt Corstius deed haar duit in het zakje bij het verketteren van BBB-er Caroline omdat die op verkiezingsdag met haar zoon ging eten in een vleesrestaurant. Een beperkt opiniepeilingkje op Twitter wees uit dat 83% vindt dat niemand daar iets mee te maken heeft. Lifestile is een geliefd onderwerp in het onnieuws van de media, maar ik sla dat allemaal over. Het zal wel met mijn hoge leeftijd te maken hebben. Je mag zoiets tegenwoordig misschien niet meer zeggen, maar leef volgens je gezond boerenverstand. Dat geldt ook voor de aan de orde zijnde keuze tussen een vast of een variabel contract bij je energiemaatschappij.

Ik geef toe dat ik het online nog even heb gecheckt, maar dat nuchtere verstand zei me dat ik dat energiecontract lekker variabel moest houden en wel hierom: we wonen in een goed geïsoleerd nog geen 25 jaar oud appartement en ons verbruik van gas en elektra zit dik onder het plafond, om het zo maar uit te drukken. De thermostaat staat op 19 en dat houdt bij een zachte winter in, dat de cv-ketel hooguit 's morgens even aanslaat. De laatste dagen zelfs helemaal niet meer. Het aantal (korte) douchebeurten per week is sterk gereduceerd want, zoals zwager Jan opmerkte, 'je kunt je toch heel goed aan de wastafel wassen'.

O ja, we doen de gordijnen nooit dicht, behalve als de glazenwasser langskomt.

Verhoog desnoods de prijs maar verkoop geen smoesjes

Ooit, toen de bomen nog tot in de hemel groeiden, kreeg ik als redacteur van onder meer het Eindhovens Dagblad  vanzelfsprekend de krant gratis in de bus. Sterker nog: ook de abonnementen op twee zogenaamd landelijke (lees randstedelijke) dagbladen werden door de baas betaald. Het was in dezelfde tijd, toen Brabantse kranten nog werden uitgegeven door de VNU, dat journalisten van de regionale uitgaven voor hun werk wereldreizen mochten maken. Het verhaal gaat zelfs (maar dat kan ik niet bewijzen) dat een aspirant hoofdredacteur bereid was, toe treden op voorwaarde dat hij op gezette tijden naar het buitenland mocht. 

Het valt buiten het bestek van dit stukje, de ontwikkelingen sindsdien in Nederlands krantenland te beschrijven. Om het kort te houden, de Nederlandse dagbladen zijn inmiddels zo goed als in Belgische (Vlaamse) handen en het is een schande dat wij (inclusief de overheid) dat hebben laten gebeuren. 

We weten ook allemaal dat de wereld een proces van ingrijpende veranderingen doormaakt, dat de ene crisis op de andere volgt met momenteel een gigantische inflatie (geldontwaarding) als hoogtepunt. In de loop van deze processen, was het voorspelbaar, dat ik als gepensioneerde op een gegeven moment te horen kreeg dat een gratis abonnement (zoals tot dan ook voor oud-medewerkers gebruikelijk) niet langer mogelijk was. Of ik genoegen wilde nemen met enige korting op de abonnementsprijs. Ach ja, het viel te verwachten. Alles werd en wordt immers duurder. Bij de uitgave van dagbladen hoef je alleen maar te denken aan de prijs van papier, om te begrijpen dat de traditionele krant in de brievenbus een kwestie van beperkte tijd is. Sommige journalisten wagen het er op, onder meer in columns, daarop te wijzen.

Nu krijg ik van mijn krant een mededeling over 'abonnementswijziging' van – kortweg – de volgende inhoud: 'Door een technische fout heeft u afgelopen jaren onterecht van een hoge korting kunnen genieten. De fout is inmiddels opgelost dus wij bieden deze korting niet langer aan.'  Dit slaat natuurlijk nergens op en ik heb de betrokken afdeling daar uiteraard op gewezen. Met als resultaat een half jaar uitstel van executie. Een – goedkoper – digitaal abonnement (zonder papier dus) lijkt de toekomst, maar door privéomstandigheden ligt dat bij ons nu niet voor de hand.

Moraal van het verhaal: verhoog desnoods de prijs, maar verkoop geen smoesjes. 

Nooit op zondag

De voetbalclub van Spakenburg loopt kans Nederlands kampioen te worden, maar 'nooit op zondag'. Dat staat zelfs in het verenigingsreglement. Een enkele psycholoog vindt aanleiding, te pleiten voor herinvoering van de zondagsrust; anderen voelen mee, maar vinden dat momenten van rust niet aan De Zevende Dag gebonden moeten zijn. Wijzen erop dat de beste ideeën vaak geboren worden tijdens bij voorbeeld een wandeling.

Hoe lang zijn de winkels in het merendeel van Nederland al op zondag open? Twintig jaar? In het in naam katholieke België is dat nog steeds niet het geval. Daar adverteren sommige ondernemingen met 'bij uitzondering zondag open'.

Laat ik maar weer eens teruggaan naar mijn jeugd in het roomse Brabant. De zondagen waren van een onnoemelijke saaiheid. Er waren evenementen, ja, maar niet vóór 's middags twaalf uur, het tijdstip waarop de hoogmis was afgelopen. Hoe vaak zou ik 's middags achter het tuinhek hebben gestaan, kijkend naar de passerende auto's. Vooral Belgen in hun Amerikaanse wagens, waarvan werd gezegd dat ze een automaat hadden, waarin af en toe 'n paar franken moesten worden gestopt om ze aan de praat te houden. Die Belgen kwamen naar Breda om te eten, omdat het daar toen veel goedkoper was dan in Antwerpen of Turnhout.

Of er passeerden ijsjes likkende Bredanaars, van de bushalte op weg naar het Mastbosch. Of stelletjes, altijd gearmd om te demonstreren dat ze bij mekaar hoorden. 'Hotel de warme klauw,' zei m'n vader dan. Saai! Soms nam mijn moeder me mee naar het lof, een middagdienst bij de clarissen aan de Poolseweg (zo genoemd omdat de bevrijders daarlangs de stad waren binnengeslopen). Na thuiskomst bakte ze dan balkenbrei.

Toch ben ik anno nu tegen de openstelling van winkels op zondag. Ongeveer op grond van de redenering van de hierboven aangeduide psycholoog: even geen gejaag en gejakker. Dat kan verder nog de hele week.

Boycotten kunst is paard achter wagen

 De Oekraïnse oorlog en de misdaden van Poetin en zijn kliek zijn voor nogal wat mensen aanleiding tot het boycotten van Russische kunst. Dit is een misvatting. Columnist Jos Kessels, een groot bewonderaar van de componist Rachmaninov, schreef vorige week in de trant van 'nu maar even niet'. Jammer.

Onlangs kreeg ik van mijn zoon een uit het Portugees vertaalde roman teleen, die volgens de uitgever tot de top van de Braziliaanse literatuur behoort, vergelijkbaar met die van de grote Russische klassiekers. Ik heb het boek na 200 van de ruim 600 bladzijden wegens 'teveel gezeik' weggelegd. Kwestie van smaak. Moet trouwens toegeven dat ik allesbehalve een kenner ben van bedoelde Russische literatuur. Wat ik wel weet – afgezien van het oordeel van mijn vader, die Lev Tolstoj (onder meer Oorlog en Vrede) in zijn jonge jaren in een brief aan mijn moeder 'een groot man' noemde – dat deze Rus volgens kenners wordt beschouwd als buitengewoon invloedrijk op de verdere ontwikkeling van het pacifisme. Nou jij weer.

Museum Hermitage in Amsterdam heeft zijn relatie met het gelijknamige instituut in Sint-Petersburg (ooit Stalingrad) verbroken en daar kan ik inkomen, maar als het over het boycotten van kunst in het algemeen gaat (inclusief het nazistische verbranden van boeken) dan zeg ik: span het paard niet achter de wagen.

Ontroerend verhaal

Het was vooral een ontroerend verhaal, dat van voorzitter Van der Lee, bij de presentatie van de uitslag van de parlementaire enquête over de Groninger ellende in het versterkte dorpshuis van Zeerijp. Een samenvatting van een volgens schatting wel 5 centimeter dik rapport. Vooraf was begrijpelijkerwijs behoorlijk cynisch gedaan over dat onderzoek - alweer - maar menigeen in dat zaaltje had volgens de verslagen de tranen in de ogen en het schijnt dat het geserreerde betoog - zonder politiek gezemel - ook grote indruk maakte op de aanwezige jongeren, die hun portie hebben meegekregen van het lijden van hun ouders.

Uit dat verhaal  komt Nederland naar voren als de geldbeluste natie, die zich daarnaast alleen maar druk maakt over de 'leveringszekerheid' van het aardgas. Het faillissement van de zekerheden en garanties aangaande het welbevinden van de bevolking die ons in theorie door de grondwet worden beloofd.

Het is ongetwijfeld waar dat het meer dan tienjarig drama dat de mensen in 'het hoge noorden', mede als gevolg van de aanwijsbare onverschilligheid van het landelijk bestuur,  door de meeste mensen in het land tot dusver is ervaren als een ver-van-mijn-bed-show. Maar wie Van der Lee beluisterde - in mijn geval via de radio, zonder de afleiding van tv-beelden - kan niet anders dan inzien: dit moet voor zover mogelijk opnieuw en in elk geval totaal anders.

Wat me verder imponeerde van de presentatie was het dwingend advies, het niet te laten bij het oplossen van de schadeproblemen, maar het Groningerland ook infrastructureel en anderszins perspectief te bieden op een welvarende en gelukkige toekomst. Laat de slagzin van wijlen commissaris Vonhoff  'Er gaat niets boven Groningen' eindelijk waar worden.

Elke boom is er een

Bomen en groen in de stad leveren veel positieve effecten voor de leefomgeving: ze verbeteren bijvoorbeeld de waterhuishouding,  beperken de opwarming van de stad en dragen bij aan een betere luchtkwaliteit.' Ik lees dit op de website Kennisportaal Klimaatadaptatie die haar informatie in dit geval ontleent aan de Wageningen Universiteit. Vier aspecten worden daar in pdf-formaat uit de doeken gedaan: klimaat en temperatuur, waterhuishouding, luchtkwaliteit en biodiversiteit. Graag aanbevolen, maar ga er wel even voor zitten.

Bomen zijn veelvuldig in het nieuws, ook in Brabant. De gemeente Best deed onlangs op ons verzoek uit de doeken, wat er met de Prins Bernhardlaan gaat gebeuren, inclusief het kappen van ongeveer twintig eiken. Men meent met dit plan milieutechnisch koosjer bezig te zijn; iedereen mg daar zijn mening over hebben. Maar ondergetekende heeft de neiging, over het bomenbeleid in Best zijn reserves te hebben. (Tik desgewenst in het zoekvenster op hhBest.nl 'Bomen'.) Ik ben geen knuffelaar van het genre, maar mijn stelling naar aanleiding van  'Wageningen' luidt: elke boom is er een.

Tot de meest recente berichten over de omgang met bomen en groen behoort dat in het Eindhovens Dagblad van 22 februari 2023, bekopt met 'Verbazing over een verwoest stuk bos'. Het gaat over 'de rigoureuze kap en snoei van een bosje bij Eindhoven Airport'. Volgens het ED zijn buurtbewoners en voorbijgangers hierover ontsteld en lijkt de hier ontstane ravage 'niet nodig'.

Dit is maar één geval. Verontwaardiging over bomenkap is, zeker sinds we ons bewust zijn van de desastreuze gevolgen van de klimaatverandering, aan de orde van de dag. Als ik nog 'n stelling mag toevoegen: bomenkap, zogenaamd ter beveiliging van het verkeer is in principe uit den boze. Omdat bomen niet de oorzaak zijn van ongelukken, maar aanwijsbaar het rijgedrag van verkeersdeelnemers.

Tot stereotype gemaakten

Toen in de jaren zestig van de vorige eeuw allerlei beelden en fresco's uit een dorpskerk werden verwijderd, zei de toenmalige pastoor: 'Straks zetten ze ze allemaal weer terug.' Letterlijk is dat nog niet gebeurd, kan ook niet, maar de spijt is er wel. Die kerk is – uitgekleed en wel – inmiddels een rijksmonument. Iets vergelijkbaars gebeurt de laatste jaren met het taalgebruik. Je mag niet meer spreken van slaven, maar moet het houden op 'tot slaaf gemaakten'. Het gaat om zogenaamde stereotypen. Nu is de wereldliteratuur aan de beurt. De uitgever van Roald Dahl heeft besloten, een groot aantal zogenaamde stereotypen in diens boeken te vervangen. Iemand mag niet meer dik genoemd worden, maar omvangrijk. Dat soort dingen.

Ik heb eens geprobeerd, een discussie te voeren met Martin van Amerongen, die stelde dat bij Shakespeares De Koopman van Venetië geen sprake was van antisemitisme. Ik vond van wel en ik meen het ook te begrijpen, afgaande op het tijdsbestek waarin Shakespeare verkeerde. Het is als met die onbedwingbare behoefte, overal excuses voor aan te bieden. Doe dat dan maar voor de hele wereldgeschiedenis, zei Maarten van Rossem volgens mij terecht.

Roald Dahl is dood, kan zich dus niet meer verweren, maar – sterker – ik weet zeker dat hij dit gehannes zou hebben verboden. Dat is immers het recht van elke kunstenaar. Wat is een stereotype en z'n functie in de literatuur? Wie zijn er, om het over de Nederlandse literatuur te hebben, nu aan de beurt? Couperus, Multatuli, Hermans, Reve? Mijn eigen vader heeft zich in toneelwerk en 'n enkele roman met joodse karakters bezig gehouden. Hij meende ze door en door te kennen, vanuit zijn periode als handelsreiziger, bewonderde tot op zekere hoogte hun levenswijze en vooral hun grandioze humor. Trouwens, joodse (klein)kunstenaars als Max Tailleur exploiteerden die typische eigenschappen evenzeer.

Ik ben ervan overtuigd, dat op deze periode van overspannen reacties opnieuw een corrigerende beweging volgt. Als op de recente beeldenstorm in de historische dorpskerk.