Stillekes laten liggen

De Nationale Raad voor Liturgie. Nooit van gehoord, terwijl ik qua verbondenheid met het katholieke geloof (wat iets anders is dan praktisering) toch al ‘n aantal jaren meega. Dat laatste houdt per definitie in, dat ik behept ben met een natuurlijke weerzin tegen bemoeizucht met wat ons van kindsbeen af is ingegeven; het zingen van traditionele kerstliederen, die vaak ook nog met een zekere romantiek zijn omgeven.

Zo’n Oostenrijkse schoolmeester als Franz Gruber, die in 1818 het Stille Nacht uitvond en dat toen in zijn ingesneeuwd dorpskerkje uitvoerde. Dat is toch alleen daarom al mooi? Vooruit, kerstmooi. Daar ga je geen ‘liturgische regels’ mee verbinden? Daar blijf je gewoon van af. Ik zou bijna zeggen, net als van Zwarte Piet.

De Herdertjes lagen bij Nachte, ochgottegot en ze hadden hun schaapjes nog geteld ook. ‘Laat ze maar stillekes liggen’ werd er bij ons thuis geroepen, als kinderen dat aan de deur kwamen zingen. Van het slot werd ik ‘n beetje weemoedig, want ‘t ‘liep tegen het nieuwe jaar’ en dat betekende dat het feest alweer bijna voorbij was. En dan die straal uit hoogte, die viel op het kribje ‘beneên’. Dat leek me niet ongevaarlijk.

Het heeft allemaal nooit iets met liturgie te maken gehad, dus valt er niks over te mauwen. En Stille Nacht, dat lied is zo internationaal, dat het alle mensen van goede wil in de wereld verbindt. De Duitsers zongen het ook in de oorlogswinters en ja, dat dééd je toch wel iets. Zo van, het zijn óók maar mensen. Trouwens honderd jaar geleden zwegen aan het IJzerfront de kanonnen voor dit ultieme lied van de vrede.

‘Ouw spullen’ worden nieuw

Tijdens een reis door Indonesië, ook alweer bijna twintig jaar geleden, hoorde ik een vrouw uit Zeeuws Vlaanderen zeggen: ‘Ik hou niet zo van die ouw spullen’. Dezelfde dame had tassen vol snuisterijen, zeg maar spiegeltjes en kraaltjes, bij zich en haar voornaamste genoegen bestond daarin, zich al uitdelend te laten omringen door die jonge Javaantjes in hun rood-witte schooluniformen. Vorige week was ik in Zuid-Italië en ook daar trof ik weer iemand, die de variant uitsprak: ‘Ik houd niet zo van geschiedenis.’

Ouw spullen. Denk je daaraan bij een bezoek aan de Romeinse stad Pompeï, in het jaar 79 bedolven onder de as van de Vesuvius en inmiddels voor tweederde (44 van de 66 hectare) uitgegraven? Dat hangt ervan af. Tegen het einde van een groepsreis naar onder meer Rome, Napels en omgeving werd mij gevraagd, wat me het meest had aangesproken. Pompeï dus. Dat was voornamelijk te danken aan de gids, de Nederlandse Mariet, die al 35 jaar in Italië woont en die de kunst verstaat ‘ouw spullen’ nieuw te maken. Ik schat haar toch wel op zeventig, maar wellicht kan zij het best worden omschreven als (nog steeds) elegant en geestig.

De organisatie waarmee wij reisden gebruikt wat zij noemt ‘het oorsysteem’, ontvangertjes met oortjes dus, waardoor de uitleg van de gidsen tot op tientallen meters afstand is te volgen. De ramp van het vroeg of laat afhaken - van het ‘geef mijn portie maar aan fikkie’, bleef daardoor uit. En als er dan ook nog sprake is van een gids die de antieke wereld weet te vertalen naar het heden, dan zit je als toerist gebakken.

Mariet – vaste reisleider Marianne beloofde het al – is ‘de beste’. Dat enthousiasme. Ik had eigenlijk enkele uitspraken van haar moeten opschrijven. ‘Rechts een tempel, links een bordeel, ja, van alles wat.’ Halverwege komen de zwerfhonden die daar van de toeristen leven, haar verwachtingsvol tegemoet. Altijd heeft ze stukjes worst bij zich, ‘Het zijn kleine zelfstandigen’, zegt ze en accepteert dankbaar de tip dat die tegenwoordig in Nederland zzp-ers worden genoemd. ‘Kijk, Amsterdammertjes zijn ook al niks nieuws. Hier plaatsten de Romeinen stenen paaltjes om te voorkomen dat ze met karren het forum op zouden rijden.’
De meeste dieren waren, in tegenstelling tot de 20.000 inwoners van het oude Pompeï, pleite toen de asregen kwam. Een jongen, die het op afstand zag gebeuren, heeft het later allemaal opgeschreven, zodat we de timeline van de ramp hebben. Een collega van de zwerfhonden had de pech dat hij aan de ketting lag en zichzelf al rondtollend  wurgde.

Mariet heeft ons ook nog een stuk van Napels laten zien, waaronder een van de oudste straten met ontelbare kerstgroepen waaraan, naar  Napolitaanse traditie Berlusconi was toegevoegd.

Eerst Napels zien en dan sterven? Welnee, de uitdrukking die soms aan Goethe wordt toegeschreven, is in Italië onbekend en dan ook afkomstig van de zeevarende volken, die wisten dat je na het passeren van de Golf van Napels met de moorse zeepiraten te maken kon krijgen. Het misverstand ontstond door de betekenis van het Italiaanse woord voor sterven: morire.

Van een andere wereld

Van een andere wereld, ofwel niet bij de tijd. Dat zou je van de Belgische Minister van Staat, Herman de Croo (76) kunnen zeggen.

Als, voor zover bekend, de enige in het land steunt De Croo de bedelarij van ex-, maar qua titel nog steeds koning Albert II om een hogere uitkering van de staat, al is het maar om zijn woonst Belvedère te kunnen verwarmen en met zijn koninklijk jacht te kunnen varen.

De inkomens van Albert en zijn opvolger Filip zijn ten opzichte van elkaar omgedraaid en dat schijnt bij hen die beter gewend is hard aan te komen. De Croo daarover, volgens de Vlaamse krant De Morgen:  ’Het was een heel goede koning, hij heeft twintig jaar voor het land gewerkt, was overal aanwezig, en nu - bom - zouden we hem als een vuilniszak op de stoep zetten?’

Alsof er in België verder niemand hard werkt en deze ‘ellende’ – zeker in deze tijd – alleen de koning-papa zou overkomen. Dat de ex-minister, met een respectabele politieke carrière op zijn conto, dat wel, niet helemaal meer bij de tijd is, blijkt uit zijn verwijzing naar de twee miljard aan Belgische franken die de staat per week aan de spoorwegen kwijt zou zijn. Hoeveel dat in euro’s is, weet waarschijnlijk alleen De Croo.

Naar de periferie

De situatie bij de Wegener dagbladen ‘n beetje overziende, denk ik dat de redactie van het Eindhovens Dagblad in d’r handen mag knijpen met de verhuizing – volgend jaar – naar het voormalige Glasgebouw van Philips op Strijp S. Het had erger gekund.

Definitief weg uit het stadscentrum, waar de krant meer dan een eeuw ‘n prominente plek had. Nog maar enkele jaren geleden, verliet de krant het destijds door het uitgeversbedrijf van Teulings in de jaren zestig opgerichte ‘krantenpaleis’, vanwaaruit de drukfabriek al eerder naar een Bests bedrijventerrein was verplaatst. Maar het ED bleef tot nu toe, aan de voet van de Catharinakerk duidelijk in het centrum aanwezig.

Het stemt droevig, ook al weet men dat er geen keus is. Of er zouden opnieuw ontslagen moeten vallen. En er zijn al zoveel gekwalificeerde mensen ‘afgevloeid’.

Toch is het begrip ´periferie´ in dit geval betrekkelijk, als je ziet hoe de zusterkrant Brabants Dagblad in Den Bosch sinds kort is gehuisvest: in de voormalige fabriek van De Gruyter aan de Veemarktkade, achter de Brabant Hallen. Niks kwaads van dit bedrijfsverzamelgebouw, maar het is niet meer dan het woord zegt. Het BD is er een van de velen en van buitenaf nauwelijks herkenbaar.

Laatst moest ik er zijn en had ik gegronde redenen, met het openbaar vervoer te gaan. De aanwijzingen van 9292.nl waren zodanig dat er niets anders op zat dan vanaf het Bossche station NS dik twintig minuten te lopen.

De redactie van het Brabants Dagblad heeft nu een geweldig uitzicht over water en groen, dat wel.

Witte-boorden-criminelen?

Het ongenoegen over het opereren van de Rabobank is wat ons betreft niet van vandaag of gisteren. Daarvoor hadden we geen informatie nodig over het gesjoemel met rentepercentages, zoals dat eind vorige maand aan het licht kwam. Gelukkig zijn de klanten mondiger geworden en is er geen enkele reden hen er van te weerhouden, hun gal te spuwen over wat zij snerend ‘hun bank’ noemen en over het bankwezen in het algemeen. Graag zelfs, want we weten allen dat het, ondanks de lessen die uit het recente verleden kunnen worden getrokken, nog steeds niet goed zit in die branche.

Dat nu vooral de Rabobank de gebeten hond is, ligt in de lijn der dingen. En dat de media in alle informatie die het miskleunen van die bank onderstrepen nieuws zien past in deze tijd van elkaar op de hielen zittende hypes. Maar om nu maar alles, zonder controle of wederwoord af te drukken, wat de boze burger te berde wenst te brengen, gaat mij een tikkeltje te ver.

Zo staat er vandaag een (te) groot verhaal van een Rabocliënt in het Eindhovens Dagblad, dat ik geneigd ben, een schandvlek op de opiniepagina te noemen. Dat stuk bevat, om te beginnen, zo weinig nieuwe informatie dat het hooguit samengevat in de brievenrubriek geplaatst had kunnen worden. Maar, wat erger is, de schrijver denkt het zich te kunnen permitteren, de Rabotop zonder meer weg te zetten als witteboordencriminelen, al probeert hij dat te legitimeren met tussen haakjes de toevoeging ‘sorry bestuurders’.

De hoofdredactie is verantwoordelijk voor de inhoud van de krant. Welnu, dit stuk had zij niet zomaar mogen laten passeren. De bankiers zullen inmiddels wel een olifantshuid hebben ontwikkeld voor het vitriool dat dagelijks over hen wordt uitgestort, maar als zij de schrijver, respectievelijk de krant hierop zouden aanspreken, zouden zij volkomen in hun recht staan.

Zo makkelijk is het maken van een krant nu ook weer niet.

Volwassen groen en gebakken straatstenen

De typering is niet van mij, maar van oud-wethouder Jan van Beerendonk: ‘We staan weer met beide benen op de grond.’ Het slaat op de plannen met het centrum van Best. Niet langer is sprake van een Centrumplan, het gaat nu over ‘herinrichting van het centrum’ en dat is heel wat anders. Dat komt dichter bij de tijdsomstandigheden en bij de financiële mogelijkheden, niet in de laatste plaats die van het particulier initiatief. Want je kunt wel van alles willen, zoals alweer zes  jaar geleden, een dorpsplein naast de Odulphuskerk en meer ‘grootse visies’ van een gerenommeerd Antwerps architectenbureau, maar waar niets is, verliest de keizer zijn recht. Dat architectenbureau deed trouwens destijds de  ‘meubilering’ van het toen fonkelnieuwe spoortunneldek af met de kwalificatie truttig.

De stationsomgeving, altijd beschouwd als een deel van het centrum is nu even ‘vergeten’, zoals ook de steenmassa van een voormalige kousenfabriek, waarin sinds jaar en dag Tapijtcentrum Nederland is gevestigd.

De reconstructieplannen beperken zich tot een ‘kerngebied’ omsloten door de Hoofdstraat met Koetshuistuin, Nazarethstraat, Raadhuisstraat, d’Ekker en een stukje Nieuwstraat. Hier en daar valt nog wel een witte vlek waar te nemen, zoals achter het gemeentehuis. En over de moeizame onderhandelingen met Albert Heijn, die een stuk van het winkelcentrum Boterhoek zou moeten ontruimen teneinde een opwaardering aldaar mogelijk te maken, wordt in het openbaar angstvallig gezwegen.

Ik was op 5 november in Prinsenhof, waar Harold van de Ven van best architecten ten overstaan van een bomvolle zaal tekst en uitleg gaf bij de schetsen die hij en zijn compagnon hadden gemaakt voor een ‘gezelliger’ en meer leefbaar centrum. Het woord ‘bruisend’ kom je alleen nog maar tegen in Groeiend Best en in het vocabulaire van het gemeentebestuur. Sleutelbegrippen van de herinrichting zijn: volwassen groen, activiteiten-stroken en gebakken straatstenen. Die laatsten zullen eerst in een proefvak worden gelegd, teneinde rampen als het Eindhovense Catharinaplein te voorkomen.

‘Gezelligheid die de mensen vasthoudt,’ daar zal het centrum het van moeten hebben. Versmalling van een deel van de Hoofdstraat zal de nodige ruimte opleveren, voor de voetganger, door ondernemers te ontwikkelen activiteiten en terrasjes. Het dorpsplein, de Hoofdstraat en de Koetshuistuin zullen vrijwel naadloos in elkaar overgaan.Dit stuk Hoofdstraat zal niet voor autoverkeer worden gesloten, maar het verkeer zal er door aanpassing van de rijbaan-profielen omheen worden  geleid, met als wenkend perspectief de drastisch uit te breiden parkeervoorzieningen in blauwe zones.

In hoeverre de automobilist op deze ‘zachte aandrang’ zal ingaan, blijft afwachten. De praktijk, bij voorbeeld in het centrum van Oirschot, wijst uit dat waar gereden kán worden, wordt gereden.

De Hoofdstraat gaat in juli 2014, direct na afloop van de kermis op de schop. Wie gaat de horeca doen, die op het nieuwe Dorpsplein (bij het gemeentehuis) is voorzien? Goeie vraag. Harold van de Ven: ‘We hebben een vermoeden dat we weten wie dat gaat doen.’

Dat maken we niet meer mee

Het moet ergens in de jaren zeventig zijn geweest, dat ik met mijn schoonmoeder, inmiddels zaliger, over het stuk noordelijke randweg bij Ekkerswijer reed en afdaalde naar de toenmalige N2 richting Best. Knooppunt Batadorp was toen volop in aanleg. ‘O, dat maak ik niet meer mee’, zei de schat. Dat overkomt menige oudere mens regelmatig, zo’n gedachte. Mij ook.

Einde Israëlisch-Palestijns conflict, laat staan andere vormen van vrede in het Midden Oosten? Maken we niet meer mee. Einde gehakketak over de bestuurlijke organisatie in de regio Zuid-Oost Brabant? Maken we niet meer mee. Hoe lang duurt dat laatste al, met onderbrekingen? Meer dan een halve eeuw, meneer. Ik kan het weten, want toen ik in 1961 terugkeerde in Brabant, was dat al aan de gang. Laatste bericht hierover: provinciaal bestuurder Pauli ‘aanmatigend’ als het gaat over de verdeling van de macht tussen de provincie Noord-Brabant en Eindhoven/Helmond.  Wederzijdse beschuldigingen van het  aantrekken van te grote broeken. Zo gaan die dingen.

Intussen denkt de VVD in Eindhoven het Ei van Columbus te hebben gevonden: de stad moet groter, wil ze meetellen in het land. Alsof het iets uit zou maken, als Brainport de vierde stad des lands zou worden. Deze week nog werd in een bericht van het NOS Journaal de scheidslijn weer nadrukkelijk bij de grote rivieren gelegd. Bij het beleid maken draait het om Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag. Aan Eindhoven wordt niet eens gedacht, ongeacht zijn omvang. Dat dit verandert, maken wij niet meer mee, zeker niet nu in het CDA een  tendens waarneembaar is van concentratie richting Randstad. Daar is in het zuiden genoeg woede over, dat wel.

En de VVD? Want daar hadden we het over. Die is tot op het bot verdeeld. Want denk maar niet dat de neo-liberalen in de randgemeenten het verlossen van het annexatiespook door de Eindhovense partijgenoten in dank hebben afgenomen. Trouwens, als argument voor schaalvergroting voeren zij aan, hou je vast, ‘meer efficiency’. Je moet maar durven als bestuurders van een stad, waar op tal van punten hoognodig orde op zaken moet worden gesteld. De janboel rond de onroerend-goed-portefeuille, om maar iets te noemen. En maar meesmuilend doen over Leeuwarden als ‘ontwikkelingsgebied’, nu dat de Culturele  Hoofdstad voor Brabantse neus heeft weggekaapt. Intussen staat vast dat ze daar beter een stadsplein kunnen aanleggen dan in Eindhoven.

Zelfs een behoorlijk functionerend Eindhovens gemeentebestuur, dat maken we niet meer mee.

Digitalisering, vooruit met de geit

Rond elf uur zondagavond werd het beeld op het hd-tvscherm van de publieke omroepen (1, 2 en 3) horizontaal in tweeën gedeeld, alsof een filmstrook halverwege de lens bleef steken. Op hetzelfde moment vielen ook de Hilversumse radiozenders uit. Oorzaak: het bedrijf dat verantwoordelijk is voor de stroomvoorziening in het Mediapark testte de noodstroomvoorziening en daarbij ´ging iets mis´, zo vernamen we vanmorgen via de radio-nieuwszenders.

Digitalisering, vooruit met de geit! Analoge tv-ontvangers zouden trouwens geheel op zwart zijn gegaan, zodat de p.o. van een nieuwe ontevredenheidsactie kon worden verdacht.  Een unieke gebeurtenis, in zoverre dat je in het volledig analoge tijdperk tenminste nog het woord Storing en/of het verzoek ‘Even geduld aub’ te zien kreeg.

Vanmorgen werd het Eindhovens Dagblad bij ons voor het eerst sinds ‘s mensenheugenis kan ik wel zeggen, niet bezorgd. Alsof de duvel er mee speelt, want juist vorige week hebben de Wegener kranten het feit dat nabezorging niet meer aan de orde is gecompenseerd met een gratis elektronische versie van de krant voor ‘alle abonnees’. Niet afdoende volgens een briefschrijver, die tot de tot dusver 70 procent behoort, aan wie de computer voorbij is gegaan. Als de wens van de hoofdredacteur/manager in vervulling gaat, zal toch nog de helft van het aantal abonnees overblijven, voor wie het doekje het bloeden niet stelpt. Cynisch geïnterperteerd: die mensen bloeden vanzelf dood.

In dit huis zijn vier apparaten, waarmee de krant elektronisch kan worden geconsumeerd. Laat ik nu toch maar op de positieve toer gaan: hoewel ik het met de smartphone nog niet heb getest, het werkt perfect. Het is zelfs mogelijk, dagelijks de verse krant bij het starten van je browser automatisch te laden. (Eenmaal aangemeld, blijf je aangemeld, dus verder geen wachtwoorden-gedoe.) Het navigeren verloopt, zonder (te)veel toeters en bellen, gladjes. Artikelen en berichten zijn in twee goed leesbare vormen op te roepen: als pure tekst of als vergroot origineel. Wijlen mijn moeder zou zelfs haar vergrootglas niet nodig hebben gehad; dat is als het ware ingebouwd.

Blijft alleen nog dit over: de digitalisering van de krant verschaft de uitgever niet de legitimatie om de papieren versie niet te bezorgen. Nog niet.

De Kempen in en buiten Noord-Brabant

‘Campina is latijn en verwijst naar Kempen’, weet het ED vandaag. Sterker nog: Campina is de oorspronkelijke naam van de streek die De Kempen heet. De Romeinse heerscharen hebben ons meer nagelaten dan je zou denken. Campina betekent ‘te velde’.

Hoe die Romeinse officieren destijds naar huis schreven, weet ik zo niet, maar ze moeten ‘Campina’ boven hun brieven hebben gezet. We hebben hier, ‘n stukje noordelijker dan de huidige Kempen ook een Kampinase Heide. En het zou me niet verwonderen als ook de Duitse stad Kempen haar naam aan de Romeinen dankt. Ik kan zo nog wel ‘n tijdje doorleuteren, want via camp, camping, en camper is het ‘latijnse’ begrip zelfs tot over de oceaan geraakt,

Dat onze zuidgrens altijd kunstmatig is geweest, blijkt uit het feit dat De Kempen bestaan uit een Nederlands en een Belgisch deel. Tussen deze streken is door de eeuwen heen, ondanks oorlogen en politiek geharrewar, heel wat interactie geweest. Families die vanuit het huidige België naar Noord-Brabant verhuisden en omgekeerd.  Moet ik nog uitleggen dat de grens tussen Holland en Vlaanderen eigenlijk bij de grote rivieren ligt?

Als schoolkind vond ik het gek dat een provincie die in het zuiden van het land lag Noord-Brabant werd genoemd. Later leerde ik over het Hertogdom Brabant, dat zich in de vijftiende eeuw uitstrekte van Brussel tot Den Bosch, dat een enorme economische en culturele potentie had (sinds 1430 in Leuven de eerste universiteit in de lage landen) terwijl Amsterdam nog nauwelijks meer was dan een vissersdorp.

Van dat oude machtige Brabant zijn in naam twee stukken overgebleven, de Belgische provincie Brabant en ons Noord-Brabant.  De provincie Brabant ligt in het hart van België. Ze bestaat uit een Vlaams en een Waals deel, met als een enclave het Brussels gewest. Tussen dat Brabant en Noord-Brabant liggen onder meer de provincies Antwerpen en  (Belgisch) Limburg.

D66 in Provinciale Staten van Noord-Brabant haalde vanmorgen (de opening van) het Radio 1 Journaal met een pleidooi voor het schrappen van de toevoeging ‘Noord’. Brabant sec zou beter beantwoorden aan wat D66 ‘de Brabantse identiteit’ noemt. Klets. Zou die politieke club niks beter te doen hebben, dan het ondergraven van het historisch besef in deze provincie? Zeg gerust ‘Brabant’, maar laat de provincienaam met rust.

Een boekschandaal is nooit weg

Een schandaal rond een boek is nooit weg. Voor de schrijver zomin als voor zijn aanklager.

Muzikant en producer Peter (Kom van dat dak af) Koelewijn heeft zijn Eindhovense ex-stadgenoot A.F.Th. van der Heijden voor de rechter gedaagd, wegens insinuaties in diens jongste roman ‘De Helleveeg’, dat zijn familie boven haar viswinkel aan de Heezerweg in het stadsdeel Stratum een abortuskliniek zou hebben gedreven.

NRC Handelsblad had daarover een bericht, waarvan andere kranten hebben gesmuld. Tegen het Eindhovens Dagblad zou Koelewijn hebben gezegd dat hij ‘bijna uit elkaar klapt van woede’. A.F.Th. (Adri) van der Heijden liet via zijn uitgever weten, dat hij geen commentaar wenst te geven. Het kort geding dient op 1 november in Amsterdam.

Dit zouden de gewraakte passages in het boek (in onderling verband te lezen) kunnen zijn:

‘Ja, we hebben elkaar wel eens ontmoet,’ zei Tiny. ‘Niet hier. U woonde toen nog in Stratum. Boven de viswinkel van Koelewijjn. (…)’ Het vrouwtje keek Tiny strak aan, en schudde het hoofd. Ik heb nooit boven een viswinkel gewoond. Ik ken jou niet. (…)

Het tekende mijn moeder dat ze  voor de ingreep die Tiny kennelijk ondergaan had dezelfde term gebruikte als voor haar eigen maagoperatie: ‘Ik ben eraan geholpen.’

De vrouw deed haar zaakjes boven de viswinkel van Koelewijn in Stratum. Tineke had er nooit meer over willen praten. Vier jaar later hoorde Hanny dat Tientje in verwachting was geraakt van haar verloofde. Het stel moest trouwen, maar dat ging niet door, want er volgde een miskraam (…)

‘Koelewijn, ja,’ zei Tiny. ‘Boven die winkel ergens. Op de trap stonk het naar vis. Ook in de kamer van dat mens hing een vislucht. Jammer dat ik wist dat de stank van beneden kwam. Anders had ik nog iets anders geroken…onraad namelijk (…)

Uit een openstaand raam op de bovenverdieping kon elk moment Tiny’s pijnkreet over de stille straat schallen.

‘Waar is het pakketje?’ vroeg Hanny gejaagd.
’Welk pakketje? er is geen pakketje.’
’Je bent toch wel geholpen?’

Peter Koelewijn eist een inlegvel in de al gedrukte boeken, waarin een en ander wordt ‘rechtgezet’  en daarnaast een rectificatie in diverse kranten.

Daar is-ie dan, Assi(e)pan

Johan van de Beek, columnist van De Limburger, vond dezer dagen een nieuwe ingang voor de ZP-non-discussie. Zwarte Piet is niet zwart, maar zwart gemaakt.

Maar volgens West-Brabanders is dat helemaal geen nieuws. Daar wordt ‘de knecht’ van Sinterklaas namelijk van oudsher Assi(e)pan genoemd, een duidelijke verwijzing naar de aslade.

Op het internet vond ik een aardige verhandeling over uiteenlopende namen die voor ZP zijn bedacht. Wel staat daar een negentiende-eeuws plaatje bij, waarop Piet wel degelijk is afgebeeld als ‘n negerslaaf.

Maar ach, als iemand geïnteresseerd zou zijn in mijn opvatting, ZP afschaffen is zijn ‘voorkomen’ ontkennen en dat komt in feite neer op geschiedvervalsing en ontkenning van wat tegenwoordig zo mooi cultureel erfgoed heet. Ook wat dat betreft zijn wij souverein en hebben wij met Europa of de VN niks te schaften.

Laat die discussie maar elk jaar terugkomen, ooit dooft-ie dan wel uit, om plaats te maken voor belangrijker vraagstukken.

‘Nederland, stop met Sintfeest’

Schildersmenneke

‘Hollywood’ gaat weer eens het leven van Vincent van Gogh verfilmen. Compleet deze keer, dus inclusief de jonge jaren, Zundert, Etten, Nuenen enzovoort. Brabant blij. Geen Culturele Hoofdstad, maar toch een publiekstrekker. Publiek dat tot nu toe nauwelijks weet heeft van de ‘donkere jaren’ van de schilder en zelfs het benul ontbeert dat hij in Zundert is geboren. Vincent dat is immers de man van de frisse kleuren en het licht van de Provence.

Er zijn nog locaties bij de vleet in Brabant, die door Vincent zijn vereeuwigd, of die op de een of andere manier met zijn leven zijn verbonden. Dat geldt ook voor het populierenlandschap bij Nederwetten. Goddank staat daar nog geen ‘brug op poten’ als onderdeel van de geplande (en omstreden) wegenruit van Eindhoven.

Brabanders mogen straks als figuranten meedoen in de film. Ook al zijn ze een stuk groter dan hun voorouders in Vincents tijd.  Kijk maar eens naar de deurposten in oude boerderijtjes. Daar kom je tegenwoordig niet meer langs zonder bukken. Was de schilder ook klein van stuk? In Nuenen werd hij het schildersmenneke genoemd maar dat zegt niks. Verkleinwoorden zijn in Brabant, ook in sommige eigennamen (Schellekens, Naaijkens) eigen aan de taal.

En Jos Kessels, ooit door een beroemde filmregisseur aangewezen als de reïncarnatie van Van Gogh, komt niet meer voor die rol in aanmerking. Te oud.

SPAM maar dan gewoon over de post

‘Gemiddeld ziet een Nederlander 200 televisiereclames, 350 buitenreclames en meer dan 1000 online reclames per week.’

Deze informatie komt van PostNL. Reclame zien is evenwel nog niet er naar kijken en luisteren. Want hoeveel Nederlanders zouden een indigestie hebben van al die reclame, terwijl de mogelijkheden er iets tegen te doen beperkt zijn. Je kunt een spamfilter op je computer zetten, het geluid van de Ster wegdraaien (en naar de wc gaan of koffie maken), en een ‘ja-nee-sticker’ op je brievenbus plakken. Toch is het nuttig, even op de website mijnprivacy.nl van het College Bescherming Persoonsgegevens te kijken, waar uitgebreide informatie is te vinden over de methodes die er zijn, je tegen ongewenste reclame in te dekken.

De meeste postkantoren zijn gesloten, huisvriend postbode (dat was hij toch, ooit?) is op sterven na dood, de vertrouwde postzegel (cultureel erfgoed!) staat op het punt te verdwijnen, dus de opvolger van Tante Pos moet toch wat, wil ze overeind blijven. 

Het toverwoord is direct mail, zeg maar SPAM in de ouwerwetse brievenbus. PostNL is een actie begonnen die het de ondernemer makkelijk moet maken, jou met nog meer reclame te bestoken. Enkele bedrijven, waaronder dus PostNL, een ‘drukwerkservice’ en MAKRO hebben de oproep tot participeren in hun oren geknoopt en staan op het punt om je ja-nee-sticker te omzeilen en je brievenbus met ongewenste rommel vol te proppen.

Hou dus goed in de gaten, dat niet alleen  je emailadres, maar ook je reguliere postadres handelswaar is. Een reden om dat waar mogelijk geheim te houden. En stuur ongewenste post gewoon ongeopend terug, met de aantekening: ‘Geweigerd!’

Tenzij je het allemaal net zo leuk vindt als de koopzondag, natuurlijk.

Het gekakel van Joost Eerdmans

In welke media de regionale politicus Joost Eerdmans allemaal is ‘gespecialiseerd’, heb ik niet op een rijtje, wel valt het me op dat deze man in het algemeen veel te serieus wordt genomen. Ook bij mensen als Pauw en Witteman is hij een graag geziene gast.

Zo niet – grote uitzondering - door de website ThePostOnline, die hem vandaag citeert: ‘Badr Hari heeft een voorbeeldfunctie en verdient daarom extra straf.’ Radio 1.
‘Denkt u daar eens rustig over na,’ aldus Tim Notten op TPO. ‘Laat het op u inwerken. De conclusie – extra straf – die Joost er in één adem achteraan gooit, springt zo in het oog dat de voorbeeldfunctie van Hari helemaal ondersneeuwde.’

Ik zou dit citaat niet zonder meer hebben gebruikt, ware het niet dat ik Eerdmans, ik meen vorige week geïnterviewd op dezelfde zender over De Zaak Volkert, hoorde verklaren dat het hier ‘de moordenaar van een potentieel staatshoofd betreft’. Let wel, onweersproken door wie dan ook.

Verlos ons van het gekakel van Joost Eerdmans.

Bibliotheek

Bij het woord bibliotheek denk ik in de eerste plaats aan een schemerige ruimte in een oud, eerbiedwaardig gebouw, waar in leder gebonden boeken in kasten tot aan het plafond, alleen bereikbaar met een trapleer, zijn gerangschikt. Waar het kraken van de planken vloer, het omslaan van de bladzijden, het krassen van een pen en 'n enkel kuchje het enige gerucht vormen. Waar boven de leestafel lampjes met groene, doorschijnende kappen branden, waar een bebrilde mevrouw de stilte streng bewaakt en je desnoods op fluistertoon van inlichtingen voorziet. Of een meneer in een stofjas. Dit soort bibliotheken zie je wel eens in thrillers, waar dan tussen de stellingen van alles kan gebeuren, wat het daglicht niet kan verdragen. Ze bestaan dus nog, die oude bibliotheken en niet alleen in het aan tradities gehechte, good old England.

Was de bibliotheek 'n eeuw geleden nog het terrein van de beter gesitueerden en geletterden, mede onder invloed van organisaties als de Maatschappij tot Nut van het Algemeen en ook wel van de kerken, ontstonden de uitleenbibliotheken, die onmiskenbaar een bijdrage hebben geleverd tot wat ooit 'de verheffing des volks' werd genoemd. Een parochiebibliotheek kon trouwens ook een middel zijn om dat volk van 'het slechte boek' af te houden. Het was in de tijd dat het spreekwoord luidde: 'Zeg mij wat gij leest en ik zal zeggen wie gij zijt.'

Sinds het midden van de vorige eeuw heeft elk dorp van enige omvang een openbare bibliotheek, waarvan de koosnaam 'bieb' de populariteit illustreert. Die bibliotheken maken een ontwikkeling door, die gelijke tred probeert te houden met de digitalisering van de maatschappij. Nu, in de herfstvakantie, kunnen de leden van de bieb weer met hun e-reader boeken ophalen. En cd's en dvd's met educatieve software, films en spellen zitten al jaren in de collectie.

De bieb is een multimediamarkt geworden, die haar best doet doelgroepen van verschillend kaliber te bedienen: van peuter tot hoog bejaarde. In Best gaat de bieb binnenkort deel uitmaken van een conglomeraat van educatieve instellingen in een gebouw dat voorlopig Culturele Hotspot wordt genoemd. Voor een definitieve naam is een wedstrijd uitgeschreven, maar gezien de toch wel gevarieerde samenstelling van het nieuwe instituut, moet degene die daar iets fatsoenlijks voor bedenkt een bolleboos zijn. Ik ben ook benieuwd, of de winnaar de plaatsnaam Best weet te vermijden.

Waar ik in deze hoogst moderne, hectische tijd wel voor wil pleiten, dat is voor de handhaving van een behoorlijke leestafel, een beetje in de geest van de antieke bibliotheek. Waar rust heerst die het mogelijk maakt, je op het leesvoer te concentreren. Dat hoeft niet op de Culturele Hotspot te wachten. Want onlangs ben ik in de Bestse bieb getuige geweest van een incident dat het ergste doet vrezen. Er zat daar aan de leestafel een man, die het nodig vond, op luide toon een uitgebreide monoloog te houden over een of ander politiek onderwerp, waarin begrippen voorkwamen als 'joden', 'Frankrijk' en 'Napoleon'. Deze man praatte wel, maar er viel met hem niet te praten over het beëindigen van zijn oratie. Integendeel, hij beschuldigde de bezwaarmaker van het hebben van een kort lontje.

Er zijn treincoupe's met de woorden 'stilte' en 'silence' op de ruit. Ik hoef niet terug naar de negentiende eeuw, maar misschien kan er op de leestafel van de bieb ook zo'n bescheiden tekstje komen.

(Gesproken column Omroep Best, 16.10.13, 18:10 uur.)

Triomfantelijk gezwaai met een stok

Het is lang geleden dat een korpschef van politie, een autorit in de nacht naar huis van  een burgemeester van Heeze in kennelijke staat, met de mantel der liefde bedekte. Onderscheid moest er wezen.

Nu zijn we in het stadium beland dat de – in dit geval  Haagse – politie niet eens meer kijkt naar het ‘statusbepalend’ karakter van de woning die zij met excessief filmgeniek geweld binnenvalt. Dat die Hagenezen zich evenmin afvragen, of er wellicht sprake is van diplomatieke onschendbaarheid, moet als een manco in hun opleiding, respectievelijk de hun gegeven consignes worden beschouwd.

Verder lijkt er niet zoveel verschil tussen de laars op het hoofd van Borodin (mits zijn bewering hieromtrent waar is) en de gemiddelde wijze van behandeling van burgers door de Russische politie. Dat is dan ook niet de diplomatieke rel. Veeleer is dat de stok die Poetin triomfantelijk te voorschijn heeft gehaald om ‘die mensrechtelijke westerse honden’ eens even lik op stuk te geven.

Geeft-ie straks onze koning nog een hand en zo ja, telt-ie daarna zijn vingers?

Participeren rond Eindhoven Airport

Participeren is gemakkelijker (in een troonrede) gezegd dan gedaan. Wat betekent het woord eigenlijk? Deelnemen. Door wie dan? Door iedereen, heb ik begrepen. Een kwestie van samenleven.

In de discussies over de nieuw verworven kennis is door meer dan één geconstateerd dat ‘participatiesamenleving’ een pleonasme is. Zoiets als ‘optelefoneren’.

Maar het valt dus niet mee. Neem nou dat particuliere bedrijf dat door de gemeente Eindhoven met bestemmingsplannen in de hand is gedwarsboomd bij het concurrerend aanbieden van parkeerplaatsen op lege bedrijventerreinen nabij Eindhoven Airport. Dat bedrijf geeft zijn pogingen tot participatie ‘ten voordele van de samenleving’ (en natuurlijk van zichzelf, maar dat mag op een vrije markt) niet op en heeft als eerste het oog laten vallen op een nog leeg bedrijventerrein van de gemeente Oirschot, genaamd Westfields. De grond ligt schuin tegenover de ingang van de Legerplaats Oirschot op een royale steenworp afstand Airport en ook dicht bij afslag Best van de A58,

Wie eerst komt, eerst maalt zou je denken, maar – hoewel er nog niets definitief is – lijkt het erop dat Eindhoven zijn randgemeenten aan een touwtje heeft. Oirschot zou overwegen, de parkeerruimte te gunnen aan…Eindhoven Airport.

In  dat geval: weg participatie, of je zou de eensgezindheid van Oirschot en Eindhoven als zodanig moeten beschouwen. Zou de nieuwe koning dat bedoeld hebben in zijn troonrede?

Te grote broeken

Natuurlijk vindt Mieke Geeraedts cs, oftewel de VVD-fractie in Provinciale Staten van Noord-Brabant, het symboolpolitiek van de meerderheid, pogingen te doen om het proefboren naar schaliegas te voorkomen. Door Brabant schaliegasvrij te verklaren zouden de staten een veel te grote broek hebben aangetrokken, zo luidt haar redenering vandaag in een opiniestuk in het Eindhovens Dagblad.

Hoewel, niet alle VVD-partijgenoten in Brabant scharen zich rücksichtslos achter de opportuniteitspolitiek van de ´eigen´ minister Henk Kamp, die ´n tikkeltje heeft ingebonden toen hij tot de ontdekking moest komen dat het buitenspel zetten van de regionale overheden op dit punt minder vanzelf zou gaan dan hij aanvankelijk dacht. Wie trok hier nu eigenlijk een te grote broek aan?

Wat ‘n wonder dat de gemiddelde burger weinig vertrouwen heeft in het bekende paardenmiddel van de Milieu Effect Rapportage dat Kamp intussen uit de kast heeft gehaald. Men heeft onderhand genoeg van dit soort zoethoudertjes, vergelijkbaar met de beruchte Tafel van Alders over de toekomst van Eindhoven Airport, omdat de uitkomst nu al bekend is. Uiteindelijk zullen de economische belangen de doorslag geven. Als het aan Kamp ligt tenminste. Je zou onderhand op een electorale afstraffing gaan hopen.

Aan het slot van hun artikel in het ED maken de VVD-ers nog even een kardinale denkfout. Na te hebben geconstateerd dat over de proefboringen ‘reeds veel is gezegd en geschreven, ook in deze krant’ maken zij ‘de media’ het verwijt dat zij ‘klakkeloos’ de statenmotie zouden hebben overgenomen. Vindt Geeraedts cs dat de krant alleen die moties moet vermelden die in haar kraam en die van Kamp te pas komen?

Flauwekulbericht van de dag

Nee het flauwekulbericht van de dag is niet de ‘boodschap’ van de brancheorganisatie Nederlandse Dagblad Pers (NDP) waarmee die met een  leeg veld suggereert dat wij ‘zonder nieuwsmedia’ (welke? de reguliere?) niets zouden weten over de eurocrisis.

Niet iets om nog enig woord aan vuil te maken. Echt erg is daarentegen het berichtje (uit ANP-koker?) dat die bewering van de NDP definitief ontkracht. Ongecontroleerd de krant ingeflikkerd, met foto van de Vlaamse hardloopster Evy Gruyaert.

Deze dame heeft haar schriftelijke en auditieve cursussen bekroond met de Start 2 Run-app voor smartphones. De app komt, aldus het bericht, voorlopig ‘niet op de markt in Nederland’. Waarom niet? ‘De Nederlandse Atletiekunie wil dat niet.’ Het staat er.

De KNAU heeft een eigen app en en een gelijknamige dinges zou ‘te verwarrend’ zijn.

Onzin, wat zeg ik, te belachelijk voor woorden omdat het een uiting van digibetisme is, te beweren dat er een gesloten Nederlandse markt zou zijn als het over downloadbare software gaat. Dat ga ik verder niet uitleggen. Ik nodig de belangstellende lezer uit, even de naam Evy Gruyaert te googlen. Want hier geldt het oude adagium van de firma Kodak: You press the button, we do the rest.

Vrij verkeer van mensen en goederen trouwens in Europa, dat weten we ondanks de ‘nieuwsmedia’ van de NDP.

Een slimme meid is op d’r mee-eten voorbereid

Studente Vera Siemons uit Breda kijkt halverwege de maand in haar koelkast en ziet dat die vrijwel leeg is. Ze inspecteert haar portemonnee: niks. Ze probeert haar pinpas en krijgt de boodschap: ‘uw saldo is niet toereikend’. Hier moet iets op gevonden worden.

Vera geeft het toe dat ze niet met geld om kan gaan. Maar een slimme meid is op haar mee-eten voorbereid. Dus de Apple computer opengeklapt en de social media ingeschakeld.  ‘Bij wie mag ik komen eten?’

Zo creëerde Vera haar eigen hype. Want wie trapt hier nou in, zou je denken? Iedereen! Immers leuk! En ‘s avonds spoort onze studente met haar gratis OV-jaarkaart van Breda naar Dordrecht voor piepers met frikandellen. Een gegeven paard moet je niet in de bek kijken en ‘desnoods’ wil Vera bij wijze van tegenprestatie ook wel de afwas doen.

Kenmerk van een hype is dat de media over elkaar heen buitelen. Zo zie je Vera aanbellen bij een single verslaggever van Omroep Brabant en de avond daarop staat Hart van Nederland klaar om de gratis gestampte pot voor haar te filmen. Trrrinnggg… ‘Ik kom voor het eten’.

Een ander kenmerk van de hype is, dat-ie maar even duurt. Over ‘n week of drie moet deze slimme meid weer wat anders verzinnen. Komt ammel goed.