Journalist, houd afstand aub

Media en vooral de journalistiek zijn voortdurend in opspraak. Meer dan dat: journalistiek is een gevaarlijjk beroep geworden. Zie wat er in Gaza gebeurt. Het aantal doden onder duidelijk als zodanig herkenbare journalisten als gevolg van Israelische acties moet daar tussen de 100 en 200 liggen. Hoe houdt NOS-correspondent Geert Groot Koerkamp het uit in Moskou, terwijl hij bijna dagelijks op onze tv verschijnt, zonder een blad voor de mond te nemen?

In ons land worden (foto)journalisten bij hun werk gehinderd en zelfs bedreigd. Overgewaaid van de VS, waar een president journalisten regelmatig op z'n boerenfluitjes diskwalificeert. Schrijf of spreek naar zijn zin of verdwijn. Een aantal heeft dat letterlijk opgepakt en reageert voortaan op afstand.

Valt er niks op de journalistieke praktijk van vandaag aan te merken? Ik vind van wel, mij baserend op waarnemingen in eigen land. Vermenging van nieuws en mening in onder meer de krant en op de radio, zodanig zelfs dat het vaak een hele puzzel is om de feiten uit berichten en verhalen op te diepen. Er zijn nieuwsrubrieken, waarvan de presentatoren zichzelf te graag horen; vragen stellen die in wezen commentaren zijn. En dan het gejij en gejouw dat met name op de Nederlandse radio gebruiikelijk is geworden, al dan niet na tevoren gemaakte afspraak met de geïnterviewde. Ik schreef daar al eerder over.

Wat is eigenlijk tegen dat tutoyeren? Het wegvallen van het 'afstand houden' dat altijd een kenmerk van de journalstiek is geweest. Het een (vermenging nieuws en commentaar) zowel als het ander (jij en jou) tasten de objectiviteit aan, die de gemiddelde nieuwsconsument nodig heeft, al is het alleen maar als tegenwicht voor de ontelbare meninkjes en onzinnige stukjes op social media.

Noodpakket niet echt iets nieuws

Binnenkort stopt de overheid een folder in alle brievenbussen met tips voor een noodpakket, waarmee je als gezin 3 x 24 uur kunt doorbrengen. Het verhaal gaat dat het verre van denkbeeldig is dat de stroom 'n keer uitvalt. Daar zijn trouwens al enkele recente voorbeelden van aan te wijzen. Hul je in een deken tegen de kou, haal conserven in huis tegen de honger, negen liter water per persoon, dat soort dingen. Kijk eventueel maar eens hier. Is er iets nieuws onder de zon? Niet echt.

Ik ben oud genoeg om de Tweede Wereldoorlog bewust te hebben meegemaakt. En ik herinner mij dat mijn vader – al dan niet door wie dan ook gestimuleerd – aan de vooravond daarvan bepaalde maatregelen heeft getroffen. Zo schafte hij zich bij een boer een plattebuiskachel aan, een typisch Brabants geval dat hij onder de schouw van zijn werkkamer liet plaatsen. Daar had tot dan een zogenaamde zaagtand met onderaan een koperen ketel gehangen. Puur voor de sier. Die werkkamer zou in de loop van de oorlog tot huiskamer gaan dienen; de ketel paste precies in het kookgat van die kachel. 

Dat was nog niet alles. In de kelder van ons negentiende -eeuwse huis in Ginneken, plaatste mijn vader enkele (vuren?)houten banken. Die kelder had muren van minstens een meter dik en we zijn daar menigmaal in gedoken bij luchtalarm. Een enkele keer was dat levensreddend, al heb ik dat zelf niet meegemaakt. Tijdens een Engels bombardement op 13 oktober 1944, waarbij de kliniek Bad Wörishofen werd getroffen (27 doden) plus de Nederlands Hervormde Laurentiuskerk, drong een bomscherf via een luik waardoorheen normaliter cokes werden gestort die kelder binnen, terwijl mijn ouders en andere huisgenoten daar zaten. De kinderen, onder wie ikzelf, bevonden zich op dat moment in een door mijn moeder gearrangeerde noodschool. (Die cokes waren voor de cv, die het in de loop van de oorlog wegens brandstofgebrek begaf.)

Nog even dit: in de Eerste Wereldoorlog was door de Duitsers nog gifgas gebruikt. De meeste landen deden dat later niet meer. Wij kinderen vonden op zolder oranje trommels met ongebruikte gasmaskers. Daar speelden we spookje mee.

Lees desgewenst mijn verhaal Het Bombardement, fragment van een jeugdboek.

Flixtrein als noodoplossing

Ben niet zo gek op privatisering van staatsondernemingen. Wie wel tegenwoordig? Denk aan NS, aan de aloude PTT, tegenwoordig PostNL Maar soms pakt het goed uit, namelijk waar de staatsbedrijven tekort schieten. Neem nou het internationaal treinverkeer in Europa. Hoor van diverse kanten dat het nergens op slaat. Voortdurende vertragingen, met gemiste aansluitingen als gevolg. Wat een wonder dat Flix, al bekend van de internationale bussen, nu ook een gooi doet naar de treinmarkt.

Journalist Hans Nijenhuis schreef deze week op LinkedIn: 'De Eurocity Direct - toch een vlaggenschip van de NS - van Brussel naar Amsterdam van 9.49 rijdt alweer niet. “Trein rijdt niet” staat er dan als enige op de borden. Vorige week ook al. En eerder deze maand.'

Privatisering? Liever niet, gaf ik al aan. Mijn voorkeur ook als anti-nationalist gaat uit naar 'prioriteit nummer 1' bij de Europese Unie.

Niettemin, de Duitse onderneming Flix die van het rijden met bussen tussen de Europese hoofdsteden tegen redelijke prijzen een groot succes heeft gemaakt (mijn familie in Frankrijk maakt er bij voorbeeld regelmatig gebruik van) opteert nu voor het inzetten van het spoor; ze heeft zelfs al 65 langeafstandstreinen besteld, in Spanje.

Dan maar particuliere concurrentie met de staatsbedrijven, waarvan met name Deutsche Bahn het geen haar beter doet dan onze NS. Wellicht is het daar nog erger.

En nu maar hopen dat de staat van de infrastructuur her en der niet dwars ligt.

What is in a name?

'What is in a name?' (wat doet een naam er toe?) schreef Shakespeare in zijn Romeo en Julia. Nou, heel wat als je de discussie volgt over de naam die de nieuwe gemeente moet krijgen na de fusie van Best en Oirschot.

Er circuleren drie potentiële namen, geselecteerd door een intergemeentelijke commissie uit 808 suggesties van 1952 inwoners van zowel Best als Oirschot/De Beerzen/Spoordonk. Daar kan op 29 oktober (tegelijk met de kamerverkiezingen) over worden gestemd. De dan meest gekozen naam wordt het.

De aangeboden selectie: Baest (in deze streek nat natuurgebied, tevens de naam van een eeuwenoud landgoed onder de gemeente Oirschot) Best-Oirschot en Heidevelden.

Mijn oor te luisteren leggend, verneem ik nogal wat laatdunkendheid, Men vindt de keuze te beperkt en tegen Best-Oirschot bestaan in zoverre concrete bezwaren dat men het ziet als een compromis, 'n soort doekje voor het bloeden van welke van de twee gemeenten dan ook. Voor Baest en Heivelden haalt men zonder meer de neus op.

Mijn mening, los van de voordracht? Als de 'verkiezing' op 29 oktober om wat voor reden dan ook zou mislukken (gebruik van schuttingwoorden is in deze tijd niet ondenkbaar) laat dan de definitieve keuze over aan beide gemeenteraden. En laten die zich dan hoeden voor zoiets megalomaans als Meierijstad voor een gebied dat voor driekwart landelijk is.

Openbare rotzooi

 Nee, dit gaat niet over het vuilnis op straat in onder meer de grote randstedelijke gemeenten, als gevolg van bij voorbeeld het zoeken naar weggegooide statiegeld-flesjes en -blikjes. Maar over weggegooide sigarettenpeuken, waarover ED-columnist Niels Guns vandaag zijn ergernis spuit. In dit geval gaat het over de omgeving van een supermarkt, maar wie kent niet de beelden van de sociale helden die de Noordzeestranden ontdoen van dit soort rommel.

Maar is het nieuw? Niet echt. In mijn jeugd had je de mannen (vrouwen heb ik het nooit zien doen) die langs de stoepranden schuifelden om de peukjes (zonder filter) waarvan ze nieuwe rokertjes samenstelden. Echte armoe. Voor zover de sigarettenresten niet waren verwijderd door de straatvegers met hun bezems, die ons voorgeschoteld werden als toekomstperspectief wanneer je op school niet je best deed. Dat of peukjesraper worden.

Als het over openbare rotzooi gaat, weet ik er ook nog wel 'n paar. In de overdekte gang van het door ons gefrequenteerde winkelcentrum staat een door omwonenden geschonken bank, waarop scholieren hun in de super gekochte snacks plegen te nuttigen. De omgeving van die bank moet elke morgen door medewerkers van die super worden schoongeveegd.

Rechters gaan mee in taalverruwing

Een rechter zei tegen een verdachte van de rellen in Den Haag dat-ie er een teringzooi van had gemaakt, waarop de man reageerde met 'U heeft gelijk'. Aanleiding tot een door de krant geëntameerde discussie onder 'deskundigen', want als het over taalverruwing gaat is er natuurlijk niks nieuws onder de zon sinds Jan Marijnissen in de Tweede Kamer effe dimme zei. Sindsdien ging het daar van – nou ja – kwaad tot erger, waarbij het slappe hap van Geert Wilders richting de Minister President niks is.

Rechters gaan mee in de taalverruwing die de halve samenleving (en niet alleen de Nederlandse, als je het gemiddelde woordgebruik van ene Donald Trump meeneemt) doordrenkt. Eerder las ik immers in een krantenverslag dat een rechter het had over stinkende best. Niks bijzonders, maar qua woordgebruik buiten mijn smaak, en zich vervolgens bediende van jezusmina. In mijn jeugd was jezus sec, waarvan het een verbastering is nog volstrekt taboe. OK, andere tijden hè? Nu is jezusmina iets, waar lijkt me alleen een politieke partij als de SGP zich nog druk over maakt.

Hoewel sommigen vinden dat rechters wat beter op hun woorden moeten letten, zijn er weer anderen die naar mijn mening terecht van mening zijn dat ze de ander hiermee effectief benaderen in hun eigen taal. Vooruit, maar geen bastaardvloeken aub.

De Contente Mens denkt er 't zijne van

Eersel zou ten faveure van Brainport 5500 woningen moeten bouwen, maar houdt het voorlopig op de helft. Tot ergernis van onder meer de provincie Noord-Brabant, die trouwens de bevoegdheid zou hebben tot dwangmaatregelen.

Motief van de gemeenteraad: dorp moet dorp blijven, ontleen ik aan het online-archief van het Eindhovens Dagblad.

In de jaren zeventig van de vorige eeuw gold onder sommigen het adagium grenzen aan de groei. Ik herinner me uit die tijd 'n eenzaam raadslid dat uitriep: 'Best groeit, moet dat?' Nu zijn er factoren in het spel die zoiets als een vloek doen ervaren. In het bijzonder de woningnood. Het neemt niet weg dat we krap in de ruimte zitten en dat het stikstof in relatie tot de natuur ons dwars zit.

Terug naar Eersel, 'lid' van de Acht Zaligheden, ook wel aangeduid als de Poort van de Kempen. Inclusief het geannexeerde Vessem ruim 20.000 inwoners, wat tegenwoordig voor een goed functioneren aan de zeer krappe kant is. Eersel zelf is een rustiek dorp met een monumentaal centrum, waar een bronzen beeldje staat van een Kempisch boerke, genaamd De contente mens. Een tevreden menneke dus. Het onderstreept het dorpse karakter van de plaats. Het kan niet anders dan dat ik terugdenk naar de jaren zestig, de tijd van burgemeester Stevens, wiens echtgenote eens aan een verslaggever vroeg: 'Hoe is 't thuis en met de kindjes?'. 'n Burgemeestersvrouw naar m'n hart.

Stevens was 'n waakhond waar het 't landelijke karakter van zijn gemeente betrof. Toen de burgemeester van het concurrerende Bladel in diens dorp bomen had laten kappen en tegen zijn collega zei 'dat moet je ook doen', reageerde Stevens met: 'Nee, wij planten zelfs bomen bij voor als de oude dood gaan.'

Het heet dat de groei van een gemeente goed is voor het salarisniveau van bestuurders en ambtenaren. Eens kijken wie er straks content of malcontent is.

We worden constant belazerd

Kitty Herweijer, doorgaans goed onderlegd, schrijft in haar column over wat zij noemt de uitbuiting van klanten die in de rij staan voor ‘leuke’ kleding, schoenen en tassen. Supermerken als Dior en Armani gaan daarbij niet vrijuit, zo ontleent zij aan Italiaanse rechtbankdocumenten. Maar eens ’n citaatje: ‘Mensen betaalden zogenaamd voor duurzaamheid en vakmanschap, maar in de praktijk betaalden ze vooral voor de illusie van kwaliteit.’. In deze tijd van polarisatie is onderlinge overeenstemming een zeldzaamheid, maar in een gesprekje in de supermarkt ondervond ik onlangs een aardige vorm van eensgezindheid: we worden aan de lopende kassaband belazerd. ‘Dertig procent korting’ Van welk uitgangsbedrag?

In die supermarkt kon je pakken met drie paprika’s kopen voor 0,89. maar aan de kassa kreeg de bejaarde vrouw te horen dat ze ‘eerst iets op de computer moest doen’. Ze moest 1,99 per pak afrekenen. Bedenk hier zelf een woord voor.

Nee ik zeur niet opnieuw over de zogenaamde  innovatie in de scheermessentechniek, die tot gevolg heeft dat oudere systemen hooguit een week afdoende functioneren. ‘Moet je die baard maar laten staan.’ Nou nee, dat doet iedereen al, de boel soms bijhoudend met een nagelschaartje.

In het sluitwerk van binnendeuren zitten sinds ’n jaar of twintig plastic onderdelen. Drie keer raaien hoe lang die het uithouden. De jonge en naïeve verkoopster in een juwelierszaak deelde me mee dat ’n horlogebandje één jaar meegaat. Pardon? Nou ja, het kost inclusief montage maar ’n tientje.

Nog iets over de koffie? Bonen zijn wegens slechte oogsten in 2024 met 50% in prijs verhoogd. Intussen zijn die oogsten prima. Waar blijft de prijsdaling?

Naar wie ik niet luister

Er zijn columnisten die ik min of meer uit principe niet lees. En cabaretiers die om dezelfde reden niet mijn aandacht trekken.

Welnu, columnisten oftewel stukjesschrijvers die gebruik maken van hun NL-bekendheid en overduidelijk zwichten voor het reclamegeld; bij wie ik me grenzeloos al zowat een half jaar aan een stuk dagelijks verveel als ze virtueel door de lucht vliegen. (Geluid uit, zoals bij alle tv-reclame.) Het komt ook voor dat een aanstaande columnist bij zijn aanstelling krijgt te horen dat hij of zij 'af en toe best eens mag mopperen op politici'. Dit type schrijvers beschouw ik met enige reserve.

Cabaretiers (een Franse uitvinding zoals de naam al zegt) behoren zich geestig-kritisch op te stellen tegenover het dagelijks leven. Dat heeft niks met links of rechts te maken, als je dat misschien vanachter je toetsenbord zou denken. Maar om ook hier is de gesignaleerde weerzin te verklaren. Als tegenstander van staatshoofden die aan het bewind komen krachtens erfopvolging – noem me maar republikein als je dat wilt – sta ik wantrouwig tegenover zich cabaretier noemende personen, die onder controle van de Rijksvoorlichtingsdiernst iemand van het Koninklijk Huis interviewen. 

HoHoreca

Nee, we noemen geen namen (met dank aan Wim Kan/Seth Gaaikema) al is dat nog zo verleidelijk. Maar ik wil eens wat recente ervaringen delen met de Nederlandse Horeca. Er zijn verschillen, zoals qua prijzen tussen onze supermarkten en die in aangrenzende landen. Om wat het restaurantwezen betreft maar eens 'n voorbeeldje te noemen: in Frankrijk zetten ze bij lunch of diner als automatisch een kan water op tafel. In NL brengen ze dat nogal eens in rekening. Leidingwater hè?

Vorig jaar had ik aanleiding, een familiefeestje te organiseren. Twee van de vier horeca-ondernemingen die ik daarover benaderde gaven niet eens antwoord op mijn verzoeken om prijsopgaven. Eén ervan reageerde zelfs niet na herhaalde vragen, via een medewerker bij bezoek en per e-mail.

Onlangs lunchten wij à 17 euro in een gerenommeerd hotel: een geitensalade die bestond uit een schaal groenvoer zonder verdere aankleding (met bv radijs of tomaat) en een minieme schijf gebakken kaas. Of het was bevallen, vroeg de serveerster. Nou nee. Verscheen vervolgens de gerant of een gelijkwaardig persoon met een klaagzang over hoge prijzen van grondstoffen en verhoogde lonen. 'Maar volgende maand wordt het beter.' Ter genoegdoening kregen wij (twee personen) één bak min of meer vergelijkbaar voedsel. En oja, het restaurant waar wij al jaren een gegratineerde visschotel bestellen, heeft 'natuurlijk' z'n prijzen met pakweg 50% verhoogd, maar presteerde het onlangs ook nog de omvang van die schotel te halveren. We zoeken een andere stek, in de hoop gevrijwaard te blijven van dit soort streken.

Intussen is Artificiële Intelligentie (AI) ook al tot de horeca doorgedrongen in de vorm van een zekere Bonnie die telefoontjes aanneemt. En wat zegt de gelukkige eigenaar? 'Krijgen we meer tijd voor 'n praatje.' 

Voor de volledigheid: in Best slaagden we uiteindelijk met ons familiefeestje en voor de lunch vonden we een goed, redelijk geprijsd adres.

Kwesties van nadenken

Op X las ik: 'Denk niet links, denk niet rechts, denk na.'

Social media leveren niet enkel bocht (Van Dale: onsmakelijke drank) op. Ik voeg eraan toe: 't ligt er maar aan wie je daar volgt.

Enkele kwesties van nadenken tref ik aan in recente krantenkoppen.

1. 'VVD: Laat jongeren belastingvrij sparen voor hun eerste huis'. Verkiezingsstuntje. OK,laat maar. Eerste gedachte (doorgaans niet de beste, maar alla): Laat ze eerst eens leren, hoe ze met geld om moeten gaan.

2. 'Vrouw (18) ernstig gewond na ongeval'. Lezing van het bericht levert het volgende op. Een meid op een fatbike rijdt door rood en wordt door een auto aangereden. Wie hier niet goed heeft nagedacht laat ik in het midden.

Onder dit bericht staat: 'Laat boete voor fatbike maar komen, ik betaal 'm wel'. Enschede, ten einde raad door het achterwege blijven van 'Haagse' maatregelen, overweegt fatbikes uit het centrum te verbannen, op straffe van een boete. Topverkoper van fatbikes acht dit plan 'juridisch zo lek als 'n mandje' en vindt het plan 'te gek voor woorden'.

De toekomst zal uitwijzen wie hier het beste heeft nagedacht.

Demonstrerende burgemeester

Mag een burgemeester ook demonstreren? Natuurlijk wel, want dat is een grondrecht dat voor iedereen in Nederland geldt. Of het ook wenselijk is voor een individuele ambtsdrager is vers twee. Met het in de vrieskast verblijvende zogenaamde kroonjuweel van D66 (de gekozen burgemeester), wordt de burgemeester in dit land, na de nodige inspraak dat wel, van staatswege benoemd. Weliswaar zijn burgemeesters doorgaans lid van een politieke partij (dat speelt zelfs een rol bij die benoemingen) maar ze worden, eenmaal in functie, geacht daar boven te staan. Met andere woorden, je merkt er niks van in de praktijk van alledag. In dit licht vind ik de reis van burgemeester Halsema van Amsterdam naar de LHBTI-demonstratie in Boedapest merkwaardig.

Manifesteert Femke Halsema zich daar in Hongarije als GroenLinks-politica of als burgemeester? Ik denk dat beide kwaliteiten in dit geval niet van elkaar zijn los te koppelen. Tenzij mevrouw, die ooit fractieleider van deze partij in de Tweede Kamer was, ambities zou koesteren, terug te keren in de landelijke politiek. In dat geval lijkt me dat ze een nogal merkwaardig pad bewandelt dat niet bevorderlijk is voor de status van de Nederlandse burgemeester. Naar mijn gevoel roept Halsema terecht ook kritiek over zich af in de zin van 'ruim eerst de rommel in Amsterdam maar eens op'. Is haar actie een ultieme poging aandacht te trekken? In dat opzicht is ze in elk geval geslaagd.

Windows 10 stopt ermee

Nog enkele maanden, half oktober stopt Microsoft met updates (het bijspijkeren) van haar besturingssysteem Windows 10. Nou en? Realiseer je dat zulks veiligheidsproblemen gaat opleveren. Voor hackers en andere cybercriminelen wordt als het ware het bedje gespreid. Wat te doen? Overstappen op Windows 11. Tot dusver is dat voor Windows 10-gebruikers gratis, maar niet voor iedereen vanzelfsprekend. Je computer moet er namelijk geschikt voor zijn en dat is bij oudere modellen meestal niet het geval.

Hier in huis zijn twee laptops. Nummer 1 is negen jaar oud en niet geschikt voor Windows 11; de tweede, wat jonger, wel. Van een negen jaar oude computer kun je sowieso zeggen dat-ie over de datum is en dat was aan de hardware merkbaar: er ging een letter van het toetsenbord onherstelbaar los zitten, zodat ik me 'n tijdje heb beholpen met een los draadloos toegevoegd toetsenbord. De definitieve oplossing lag dus voor de hand: nieuwe laptop met Windows 11 voorgeïnstalleerd. Daar zal menigeen dus aan moeten geloven, tenzij men overstapt op een ander besturingssysteem. Dat zie ik de gemiddelde eindgebruiker niet zo gauw doen.

Windows 11 zou je een superupdate kunnen noemen. Ik schreef al eens eerder dat ik het algemeen niet zo dol ben op updates van software. Je hebt het idee dat er van alles achter kan zitten, vooral geld verdienen. Zo heb ik een zogenaamd compleet anti-virusprogramma, dat voortdurend laat weten dat het nog beter kan à raison van....

Maar Windows 11 dus. De vormgeving is, vergeleken met versie 10 nogal veranderd. Dat is even wennen maar na verloop van tijd denk je 'vooruit dan maar'. Ook zijn er programma-onderdelen waarvoor na verloop van tijd moet worden betaald. Weg ermee, zeker als er een gratis alternatief is met dezelfde eigenschappen. Aan OneDrive voor backups bij Microsoft heb ik ook geen behoefte, want in het bezit van, en gewend aan een uitstekend backup-systeeem van een andere fabrikant.

Deskundigen laten desgevraagd weten dat nummer 11 een goed besturingssysteem is. Vooruit dan maar. Zelf constateer ik wel wat vervelende dingen. Ik heb, om maar iets te noemen, twee beeldschermen. Windows had en heeft daarvoor verschillende gebruiksopties. In mijn geval heb ik gekozen voor 'uitbreiding' van het eerste beeldscherm (dat op de laptop) naar de tweede monitor. De icoontjes van de programma's (apps) op beeldscherm 1 en andere, zoals koppelingen naar websites, op de buurman. Je kunt die icoontjes netjes ordenen, bij voorbeeld 'op naam'. Maar helaas, het gebeurt regelmatig dat alle icoontjes na herstarten van de pc op beeldscherm 1 staan. Opnieuw verhuizen dan maar. Stuk voor stuk hè, want selecteer de hele groep dan maakt Windows 11 er kopieën van. Op het internet gekeken of er ook anderen met dat probleem zitten. Ja dus. Maar het blijft wachten op een corrigerende update.

De effectiviteit van luisteren

 De radio van de publieke omroep (NPO) en die van de Vlamingen (VRT) hanteren slagzinnen. Zelf frequenteer ik hoofdzakelijk de informatiezenders, Radio 1 dus, zowel de Nederlandse als de Belgische. Als het er op aankomt heb ik geen beeld nodig. Op de radio wordt trouwens meestal veel duidelijker gesproken. Bovendien ervaar ik die als minder oppervlakkig dan tv, uitzonderingen daar gelaten.

Bij de NPO klinkt: Wie luistert weet meer. Radio 1 van de VRT verkondigt Alles begint bij luisteren. (Wij Nederlanders zouden hier ‘met’ zeggen.)

Als filosoof van de kouwe grond (schrijven is immers voor 90 procent nadenken) meen ik subtiele verschillen tussen de slagzinnen waar te nemen. ‘Wie luistert weet meer’  is laten we zeggen een waarheid als een koe. ‘Alles begint’ etc. houdt naar mijn smaak iets meer in. Zal ik verder toelichten.

Als er één artikel in de Grondwet vrijwel dagelijks wordt gehanteerd, dan is het toch wel de vrijheid van meningsuiting. Te pas en te onpas, in het laatste geval als het verkondigen van een mening gepaard gaat met gewelddadigheden en vernielingen. Daar zijn in het recente verleden heel wat voorbeelden van aan te wijzen. Maar daar ga ik niet verder op in.

Opvallend bij de zogenaamde uitwisseling van meningen is, lijkt mij, dat menigeen vooral klaar staat om zijn/haar eigen zegje te doen, maar niet zo gauw naar die van de ander luistert. Dit heb ik niet in de eerste plaats van mezelf, want het is een veel gehoorde klacht. Weinigen realiseren zich dat de gedachten van de ander wel eens van invloed zouden kunnen zijn op die van henzelf. Daarom vind ik ‘Alles begint bij luisteren’  de winnaar.

Het gif van internet

Al eens afgevraagd wat je kind allemaal op dat telefoontje zit te friemelen? Zij of hij kan goed vijf jaar zijn, want 'als ze maar zoet zijn'. Kan ook 's nachts zijn trouwens. Wie 'n beetje op leeftijd is kan er al helemaal niks mee. Met dat internet en zo. Op de Vlaamse radio hoorde ik de eigenaar van een takelbedrijjf, die meer dan 20.000 euro aan vergoedingen misloopt onder meer omdat er op een digitaal formulier van de politie ergens een vinkje ontbreekt. En het contact van de uitkerende instantie zegt telefonisch dat ze nieuw is en er nog niks van snapt. Bovendien is er sprake van een nieuw computersysteem dat de hele zaak frustreert. De Belgische takelaars en zijn collega's die met soortgeljke problemen zitten, zijn van plan wegen te gaan blokkeren. Dit allemaal terzijde, want het gaat immers in de eerste plaats over de jongeren wier telefoongedrag ook politiek een lied zonder end is.

Pesterij bij voorbeeld. Spelen internet en de sociale media in het bijzonder daarbij niet een hoofdrol? Normaal fysiek sociaal contact is immers op en rond school nauwelijks meer aan de orde. Bij de berichtgeving en duiding in de reguliere media viel het me op dat het aspect internet er niet of nauwelijks aan te pas kwam. Uitzondering: presentator Sophie Hilbrand in de talkshow Bar Laat, al speelde haar suggestie in de discussie verder geen rol van enige betekenis, als ik het goed heb gevolgd. Helaas.

Het gif van internet dus, waar ouders en opvoeders geen weet van hebben, tenzij zij deze week zijn wakker geschud door berichten over 'kindermisbruikje spelen' door jongeren van onder de twaalf jaar. Gespecialiseerde politiefunctionarissen en andere deskundigen zitten daarover met de handen in het haar.

Opmerkelijk debuut

'Een ervaren bestuurder.' Zo werd de waarnemend burgemeester van Best, Rianne Donders, getypeerd bij haar aantreden vorige maand. Zij kreeg het gisteravond al onmiddellijk voor de kiezen: een door relschoppers verstoorde informatiebijeenkomst voor alle inwoners over de vestiging van een azc in deze gemeente. Geen varkenspoten zoals in Berlicum deze keer, wel alles overstemmend geschreeuw en vuurwerk.

Gevraagd om een reactie door het Radio 1 Journaal, zei Donders precies waar het op stond. Voorstanders kregen niet eens de kans, hun zegje te doen omdat de bijeenkomst om veiligheidsredenen voortijdig moest worden beëindigd. Die voorstanders zijn er wel degelijk; althans mensen die zich realiseren dat weigeren niet alleen in strijd is met de nog steeds geldende Spreidingswet, maar die ook begrijpen dat het onze morele plicht is, anderen te helpen die het slachtoffer zijn van de verziekte wereld waarmee we de laatste jaren te maken hebben.

Terecht wees mevrouw Donders dan ook op het streven van het gemeentebestuur, de mogelijkheid van een goed gesprek over het azc-plan te bevorderen, zonder dat gewelddadig geschreeuw dat verstoort. Bij een azc denkt menigeen blijkbaar aan de ellende die het kamp in de gemeente Cranendonck (vooral veroorzaakt door jonge zogenaamde veilige-landers) teweeg heeft gebracht. Maar burgemeester Donders wees er terecht op dat de meeste azc's dat soort problemen niet veroorzaken. Wat in de hopelijk wel redelijk verlopende discussie over het Bestse azc aan de orde moet komen is dan ook de manier waarop de bewoners van het eventuele azc aldaar zullen worden begeleid. Er is geen aanleiding dat bij voorbaat te wantrouwen.

Godfried Bomans heeft na meer dan een halve eeuw eindelijk zijn biografie

 Hoeveel kwaliteitsboeken moet je schrijven om erkenning te krijgen? Die vraag kun je stellen als het gaat over Godfried Bomans (1913-1971). Afgezien van gebundelde Sprookjes, columns en beschouwingen in de Volkskrant en Elseviers Weekblad (tegenwoordig EW) zijn van hem eigenlijk slechts twee nog altijd zeer genietbare boeken algemeen bekend: Pieter Bas en Erik of het Klein insectenboek. Bas is de weerspiegeling van Bomans’ bijzondere belangstelling voor (de schrijvers van) de negentiende eeuw, Charles Dickens voorop en verder onder anderen Hildebrand en de geestige versjesmaker Piet Paaltjens (pseudoniem van François HaverSchmidt) .

De vraag over de erkenning is hier nog steeds niet beantwoord. Maar me dunkt: één meesterwerk is voldoende. En Bomans publiceerde meer aan kwaliteitswerk dan het misprijzen van jongere schrijvers tijdens zijn relatief korte leven (hij was 58 toen hij aan angina pectoris overleed) rechtvaardigt. Hij kreeg ook nooit een literaire prijs. Te midden van auteurs werd hij te boek gesteld als ‘grappenmaker’. Ik lees dit in de biografie, geschreven door de Neerlandicus en literatuurrecensent Gé Vaartjes, die onlangs 54 jaar na Bomans’ dood is verschenen.

Je moet wel ongeveer tegen de pensioengerechtigde leeftijd zijn, om Godfried Bomans nog te kennen van zijn vrijwel altijd komische optredens voor de televisie, die de mensen op het spoor zetten van zijn boeken, niet in de laatste plaats Erik, dat trouwens in het hier besproken boek gedetailleerd wordt geanalyseerd. Maar in de ogen van menigeen was Bomans dus vooral grappenmaker, op z’n zachtst gezegd niet vrij van enig alcoholisme. In zo’n toestand liet hij zich, ook op tv, hilarisch uit over de wereldberoemde zangeres Marlene Dietrich: ‘Had mijn vrouw maar één zo’n been’. `

Maar laat ik hier over Erik een persoonlijke noot toevoegen. Natuurlijk heb ik dat boekje (mogelijk vanwege zijn geringe dikte populair voor de leeslijst op school) gelezen. En onlangs opnieuw, voor zover de tijd me dat toeliet. Ik heb het cadeau gedaan aan een kleindochter, van wie de vader me zei dat ze concentratieproblemen heeft. Er staan in het boek woorden en uitdrukkingen die min of meer in onbruik zijn geraakt, dus ried ik het duo aan, er samen aan te beginnen. Tot mijn verrassing kreeg ik enkele dagen later een mail met de mededeling dat ze er geweldig door waren geboeid. Wie weet wat er nog uit dat meisje groeit. Zoals aangegeven, dit even terzijde.

Godfried Bomans kwam uit een streng rooms-katholiek gezin, had een autoritaire vader die Kamerlid en later lid van Gedeputeerde Staten was, en een wat afstandelijke moeder. Het heeft, heb ik begrepen, lang geduurd voordat hij dat allemaal heeft verwerkt. Zijn huwelijk (sinds 1944) met Gertruda Verscheure (Pietsie genoemd) verliep moeizaam, maar ze bleven bij elkaar. Dit ondanks de talloze relaties die Godfried met andere vrouwen had. Zijn seksuele geaardheid was overigens niet wat men, zeker vandaag de dag, als ‘normaal’ beschouwt. Een voorstel van Harry Mulisch tot het houden van een ‘naaiwedstrijd’ (neuken) leidde tot een tijdelijke breuk. Dochter Eva Bomans, die zoals dat officieel in de Burgerlijke Stand heet in 1960 ‘uit Gertruda’ werd geboren, was niet van hem, maar – in goed overleg – van de destijds beroemde beeldhouwer Mari Andriessen, zo bevestigt biograaf Vaartjes. Ging zij door afwezig te zijn bii de uitvaart op 24 december 1971, de door roddels gevoede aandacht uit de weg? Godfried en Eva waren in de praktijk trouwens ‘echt vader en dochter’, gingen liefdevol met elkaar om.

Bomans was een gecompliceerd mens. Lag regelmatig met zichzelf in de knoop. Hij kon zonder enige toelichting plotseling een gezelschap verlaten. Zijn verstrooidheid was legendarisch. Beter is wellicht te concluderen dat hij in de eerste plaats een denker was, die zich voortdurend bezig hield met de ontwikkelingen in de wereld. Met zijn originele gedachten daarover, neergelegd in zijn krantenverhalen, kwam hij regelmatig in conflict met wie je samengevat ‘conservatieven’ zou kunnen noemen. Dat geldt onder meer voor zijn verwerking van de ingrijpende veranderingen in de katholieke kerk in de jaren zestig. Het is de vraag of de gemiddelde Nederlander vandaag de dag al overweg kan met ironie. Toen zeker niet.

Vaartjes’ boek, meer dan 700 pagina’s, exclusief registers voetnoten etc. en verlucht met veel foto’s, is een meesterlijk werkstuk dat eindelijk recht doet aan een briljant denker en schrijver uit de vorige eeuw. Het draagt de titel Vleugelman. ontleend aan een aldus genaamd Sprookje van Bomans over een man die naar de hemel wil

Grotelijks belèèzerd

Supermarkten en levensmiddelenproducenten hebben geweigerd vorige week naar de Tweede Kamer te komen om te praten over de hoge prijzen. De dames en heren politici willen wel eens weten waarom de prijzen van voedsel en andere producten vaak hoger liggen dan in buurlanden. 'Wie wordt hier gierend rijk over de rug van de consument,' vraagt met name de oppositie zich af. Tja, wie vraagt zich niet af, of we belazerd worden?

Belazerd. Dat is een woord dat we in onze jeugd niet mochten gebruiken. Onbeschaafd. Pas in de jaren zestig of daaromtrent werd het een begrip in het old boys network: 'grotelijks belèèzerd'. Tegenwoordig mag qua woordgebruik alles.

Als men zich nog mocht afvragen, waar het gevoel van belazering vandaan komt, al vóór de corona-pandemie smokkelden supermarkten met de inhoud van de door hen aangeboden producten. Bij voorbeeld acht voorgebakken pannenkoeken voor dezelfde prijs als voorheen tien stuks. Intussen is dit soort dingen, let maar op, een gewoonte geworden. Los van de prijsverhogingen in het algemeen. De stiekemerds die te laf zijn zich daarvoor te verantwoorden.

Kardinale vraag: wat doet de minister Beljaarts van Economische Zaken met de Prijzenwet die volgens Overheid.nl op 28 mei 2022 (op grond van vooraf opgestelde regels) is gaan gelden en nog steeds behoort te werken. Die wet stelt hem bij toenemende inflatie in staat, in samenspraak met de ministerraad, dat wel, tot allerlei maatregelen.

Interessant: in de jaren zestig van de vorige eeuw was men, begrijp ik, iets doortastender. Niet alleen de lonen beginnen in die periode te stijgen. Ook de prijzen starten een opmars en samen zorgen ze voor een opwindende spiraalbeweging. De inflatie kruipt naar 5%. En in '69 gaan de prijzen met ruim 7% omhoog.
De politiek werd nerveus. Prijsbeheersing stond toen hoog op de politieke agenda, De website wendingen.info citeert het volgende uit het Limburgs Dagblad van 9 april 1969: “De regering heeft een algemene prijsstop afgekondigd. De prijzen van alle roerende goederen en diensten zijn bevroren op het peil van 14 maart. De regering zegt deze maatregel te hebben moeten nemen om te voorkomen dat een verstoring van het algemeen sociaaleconomisch evenwicht zou ontstaan. Om de conjunctuur wat af te koelen en de inflatiespiraal te onderbreken heeft de regering voorts besloten tot onmiddellijke schorsing van de investeringsaftrek.”

Beljaarts en kabinet aan de bak aub.

Het lijkt wel het vuurwerk

Het Eindhovens Dagblad heeft vandaag een verhaal, deels rechtbankverslag, over een oorlogje tussen het centrale, overdekte winkelcenetrum Piazza en de gemeente. En? Het gaat over het intensieve skaten op de blijkbaar daarvoor aantrekkelijke vloer, waar dagelijks duizenden mensen binnen en buiten de winkeltijden passeren, met alle risico's voor hen van dien.

Wie dat verhaal leest, denkt als automatisch aan de overlast en de gevaren van vuurwerk, niet beperkt tot de decembermaand. Traditie! De Stichting Skateboarding Eindhoven zegt niet voor niks tegen de krant 'Het gaat al twintig jaar zo'.

Volgens het ED heeft de voorganger van burgemeester Dijsselbloem al in 2021 geprobeerd aan te sturen op een skateverbod in de Piazza, maar is dat toen door de gemeenteraad tegen gehouden. Vandaar dus (weer) de gedachte aan een landelijk vuurwerkverbod: de politiek durft niet. Niet electoraal hè?

Intussen veroorzaken de skaters ook schade aan vloer, straatmeubilair en winkelruiten. Ten bedrage van wellicht twee ton, waarvoor de gemeente Eindhoven aansprakelijk is gesteld. Intussen blijkt de stad bereid te praten over een nieuwe vloer, die minder aantrekkelijk is voor skaters.

Alweer staan rechters voor de opgave, de politiek (al dan niet) te corrigeren.

Angsthazerij rond asielcentrum

De gemeente Best (lees het college van Burgemeester en Wethouders, dat hier een exclusieve bevoegdheid heeft) speelt geen open kaart over de gevonden locatie voor de opvang van 192 asielzoekers. Ze (de gemeente) wacht eerst eens af wat Het COA ervan vindt. Intussen is het natuurlijk voor de inwoners een kwestie van gissen. Inspraak voor de burgers over die plek, lezen we op de gemeentelijke website, zit er niet in. Ik vind de opstelling van B en W nogal angsthazerig en zal in het vervolg van dit stukje uitleggen waarom.

De voorgeschiedenis – die voornamelijk een landelijke strekking heeft – is algemeen bekend. Ter Apel hè, waar de opvang al jaren eem regelrechte ramp is. En de zogenaamde Spreidingswet die in de vorige zittingsperiode door het parlement is goedgekeurd. In principe elke gemeente zal 'het leed' mee moeten opvangen. En die in Best zou minstens vijf jaar moeten gelden. Minstens. Voor sommigen zal dat als uitzichtloos worden geïnterpreteerd. De PVV-minister van migratie, Marjolein Faber, zou het liefst van die wet af willen (belofte, ook aangaande het migratieprobleem, zogenaamd kroonjuweel van haar partij, maakt schuld). Maar wet is tot dusver gewoon wet gebleven.

Er is dus een locatie in Best gevonden, maar het Eindhovens Dagblad kopte gisteren sardonisch dat die door de gemeente 'geheim' wordt gehouden. Intussen zou er volgens de krant op de social media al menig kritisch commentaar de ronde doen. Ik zit zelf nog steeds op X (een verhaal apart, zeg ik er maar bij), maar heb daar geen spoor van gezien. Wellicht zijn er nog vuigere scheldkanonnen, maar eerlijk gezegd word ik niet direct koud van 'het probleem'. We zitten er immers mee, zoals met zoveel problemen, al dan niet van mondiale strekking.

Landelijk bekeken, is het gebrek aan ruimte mogelijk het cruciale probleem. Er hoeft maar nauwelijks een idee of wens te worden geopperd ten aanzien van het gebruik van die krappe ruimte (denk alleen maar eens aan de claims van Defensie) of je hoort not in my backyard. Waarom zou Best daar een uitzondering op maken. Eerlijk gezegd vind ik daarom de 'voorwaarden' die de gemeenteraad heeft gesteld aan de Bestse opvanglocatie hoogstens een doekje voor het bloeden. Die voorwaarden komen neer op: liefst een centrale locatie, niet te dicht bij de woonwijken, maar ook niet te ver van de voorzieningen. Woningbouwplekken en bedrijventerreinen moeten ook worden ontzien. Dit roept, mede gezien het ruimtegebrek, de vraag op: waar in godsnaam dan wel? En vervolgens, waarom zou je als gemeentebestuur de bevolking in het ongewisse laten over die gordiaanse knoop?

Wat is dit allemaal anders dan angsthazerij? Heeft het er iets mee te maken dat de PVV bij de laatste kamerverkiezing in Best als grootste uit de bus kwam?Wellicht is het een mogelijkheid om achteraf te kunnen zeggen: wij hebben ons best gedaan maar het COA wil niet. Een instantie die tot dusver toch al zowat overal de schuld van krijgt.