Beheersing

Wij voelen ons bevoorrecht. Dochter en haar gezin zijn een weekend naar de Ardennen en wij mogen op het huis + hond passen. Het is een mooie bungalow met grote tuin en zwembad in hartje Roosendaal. Je snapt nauwelijks hoe het kan.

Maar ja, die hitte hee (zeggen ze in West-Brabant, al moet je de h er bij de uitspraak er dan af laten. hittenee, zoiets). Dus houd ik me koest, op mijn leeftijd. Overdag uitgestrekt op de bank, tusssen waken en slapen. Mooie radiorubrieken als De Taalstaat van Frits Spits en Dr Kelder & Co..

Vrijdag, bij het noord-westelijke windje, was het nog best te hebben, om niet te zeggen, heerlijk. Dat laatste geldt ook voor de lunch op een Roosendaals terras. Geschikt ook voor een bezoek aan het gelegenheidsmonument (75 jaar bevrijding van Brabant) tussen de twee oorlogskerkhoven aan de oude rijksweg naar Bergen op Zoom, waarover volgende week meer op hhbest.nl.

Alleen: dat verkeer.

Zonder auto kun je weinig, ik weet het. Er zijn heel wat activiteiten te noemen, dat je ervan afhankelijk bent. Denken we. Hoe kom ik erop? Dit weekeinde klinkt in de media de nagalm van de presentatie  van het klimaatakkoord. De reacties zijn van positief via sceptisch tot afwijzend. En er is een sleutelwoord: geld. Wie zal (en kan) dat betalen?

Maar wat ik pijnlijk mis: hoe kunnen we het traject naar een minimale uitstoot van CO2 overbruggen met wat meer beheersing in het gebruik van de auto? Wat zou daar het effect van kunnen zijn, ook in bezunigende zin? Wie is bereid, zonder dwang van zoiets als rekening rijden, keuzes te maken tussen wel en niet gemotoriseerd op pad gaan? Het kan in kleine dingen zitten. Waarom hoor ik daar  niemand over? Ben ik onnozel, als een minister president die tijdens een oliecrisis aanbeval de gordijnen 's avonds dicht te doen, teneinde stookkosten te besparen?

Ik leg het maar even op tafel.

Excuses? Hou toch op

In groenlinkserig Amsterdam wil een flinke raadsmeerderheid de eerstvolgende gelegenheid aangrijpen om excuses te maken voor het slavernijverleden. Hou toch op.

Ik hoorde dat vanmiddag en passant via de Nieuws BV op radio 1, dus nee, namen kan ik niet reproduceren. Jammer eigenlijk, want blijkbaar is krakkemikkig taalgebruik geen beletsel meer om tot het stadsbestuur toe te treden. Uitspraken als: ‘daarin ligt de implicatie besloten’.

Ik vind dat wij ons niet schuldig moeten voelen over wandaden die onze verre voorouders hebben bedreven. Gaan wij ons nu over de slavernij excuseren, dan is het eind zoek. Daarnaast waren er immers ook de roofpraktijken en andere misdaden van de kolonialen in het toenmalige Oost-Indië en in Zuid-Afrika.

Voor de volledigheid werd tijdens genoemde radio-uitzending ook nog even met Den Haag gebeld, om de  landelijke bereidheid tot excuses te peilen. Landelijk? Huh. Ik sprak wel van ‘onze voorvaderen’, maar het waren natuurlijk expliciet de Hollanders, die tezelfdertijd met name Brabant behandelden als wingewest.

Ik wil dus geen excuses en al zeker niet namens ons allen.

Door twijfel besprongen

Na de zekerheid, uitgestraald door de onderzoekers van MH17, politie en justitie overheerst nu bij het napraten in talkshows en op sociale media (ik vlooide alleen Twitter uit op deze hashtag) de twijfel.

Hoe confronteren we Rusland en Oekraïne bij deze gang van zaken met onze rechtsstaat? Helaas niet best. Dit moet je natuurlijk los zien van de weigeringen tot medewerking van de Russen. Op De Ochtend van 4 hoorde ik Mieke van der Weij tussen de muziek en blunder (voorbeeld volgt) in verkondigen: 'De boeventronies komen ons vanaf de voorpagina's tegemoet.', terwijl...

Terwijl het bewijs nog in nevelen gehuld is. Steeds vaker komt het in dit land voor, dat een verdachte al bij verbaal volksgericht veroordeeld wordt, voordat zelfs maar één woord in de rechtszaal is gesproken.

Begrijp me goed, ik gun familie, geliefden en vrienden van harte de genoegdoening waarop ze al zo lang hebben moeten wachten. (Het woord nabestaanden krijg ik niet uit m'n strot, sorry.) Volgens beloften, met name die van premier Rutte, vijf jaar geleden: 'De onderste steen moet boven.' Maar het zal nog moeten blijken of die mensen niet met een kluitje in het riet worden gestuurd.

De vragen die ons bestormen zijn onder meer: Is dit allemaal niet gepolitiseerd? Was het afschieten van de BUK-raket vanuit oorlogsgebied op een passagierstoestel geen vergissing? Geldt in een oorlogssituatie het begrip moord? In hoeverre is de maatschappij die haar toestel willens en wetens door een als gevaarlijk beschouwd luchtruim stuurde mede schuldig?

De verdachten ontkennen en zullen er zo goed als zeker verder het zwijgen toe doen (wat overigens in ons rechtssysteem wordt geaccepteerd). Nederland staat internationaal zwak in deze ontwikkeling van de affaire. De premier van Maleisië mag dan een omstreden figuur zijn, het feit dat hij het onderzoek en de conclusies voortdurend kritiseert, doet de zaak geen goed.

Ik wil niet flauw zijn maar ben de lezer nog een 'blunderverklaring' over npo4 schuldig. Welnu, Van der Weij zei in de gewraakte radio-uitzending dat de componist Jacques Offenbach (1819-1880) vandaag precies honderd jaar geleden is geboren.

Bomen kappen nu eventjes niet

In De Nationale Autoshow van BNR, dat macho-programma, waarin auto’s van 2,5 ton die tot 290 km/u kunnen uitgebreid worden besproken, maar – eindconclusie – ‘niks zijn voor Nederland’, was minister Cora van Nieuwenhuizen (infrastructuur) te gast. Of was het andersom, daar was men het bij de Autoshow niet helemaal eens.

Alles wat het aantal van meer dan 600 verkeersdoden in 2018 moet terugbrengen kwam ter sprake, al lijkt de minister de 0-optie toch maar te hebben losgelaten. Maar wel het achterstallig onderhoud (‘uitgesteld’, zegt Van Nieuwenhuizen liever) van bruggen, viaducten e.d. en het drugsgebruik, ook op een festivalletje in haar dorpje Oisterwijk heeft de bewindsvrouw helaas moeten vaststellen. En verder asfalt. ‘Want dat helpt tegen de files,’ zegt zij, in het midden latend voor hoe lang.

Van rekeningrijden moet dit kabinet nog steeds niets hebben. ‘Daar tref je de mensen mee die niet anders dan met de auto van en naar het werk kunnen.’ Wel vindt de minister het feit dat elektrische rijders geen accijns hoeven te betalen aan de pomp ‘oneerlijk’.

Grote afwezige in dit gesprek: de bomen langs de N-wegen, die haar ‘n half jaar geleden nog een doorn in het oog waren. Blijkbaar heeft zij zich intussen gerealiseerd dat het draagvlak voor grootschalig kappen ontbreekt. Eventjes niet dus.

Waterlanders

Hoe ouder hoe sentimenteler. Ik merk het aan mezelf. Bij het minste of geringste schiet ik vol. Het heeft ongetwijfeld met de herinneringen te maken. Laat ik eens 'n woord gebruiken dat totaal vergeten is, zoals Guus Kuijer – ook een oude man – dat tegenwoordig regelmatig op Twitter doet: waterlanders. Wat dit betreft was het 't weekje wel: D-Day 75 jaar geleden.

Die laatste vijfhonderd veteranen, Amerikanen. Britten, Canadezen, allen boven de negentig, gebogen schuifelend of in hun rolstoelen aan de Normandische stranden, ze hadden ons meer te zeggen dan de al dan niet nieuwbakken autoriteiten met hun vlagvertoon. 'Ik ben geen held,' bij voorbeeld, 'daarvoor is het te gruwelijk wat er is gebeurd.' Of, luister want niemand heeft meer recht van spreken: 'Die Brexit is een schande.'

Verpletterend vond ik de reportage van Een Vandaag, dat de 93-jarige Amerikaan Francis Resta volgde naar de zo mooi door de Limburgers onderhouden begraafplaats Margraten, waar hij snikkend de hand legde op het grafkruis van een strijdmakker.

Eerder die dag had ik de song We'll meet again opgezocht, het lied waarmee de inmiddels 102-jarige Engelse Vera Lynn zich tot de sweetheart of the forces maakte. (De laatste keer dat zij Nederland bezocht, werd zij met de egards die haar toekomen ontvangen door Mies Bouwman). Het refrein van het lied werd uit volle borst meegezongen door de soldaten voor wie zij optrad.

Zo echt. Je moet wel keihard zijn, als je daar geen brok van in de keel krijgt. En ja, 'n jaartje ouder.

Fanatiekelingen

Wat heb ik toch ‘n hekel aan fanatici – fanatiekelingen om het wat eigentijdser te zeggen. Zo’n Paul Blokhuis die denkt dat de hele volksgezondheid afhangt van het al dan niet roken, die niet zal rusten tot een pakje sigaretten 20 euro kost. Behoorlijk hypocriet, trouwens want hoe spekken we anders de rijkskas ter compensatie van de belastingvrije internationals? Vooruit dan maar als dat geld linea recta naar de zorg gaat.

Roken is niet gezond, dat weten we allemaal, maar zo ken ik er nog wel ‘n paar als het om de luchtkwaliteit gaat. Opsomming overbodig. Gisteren circuleerde het bericht dat in Nederland meer mensen aan longkanker sterven dan waar ook in Europa. Het verband met roken werd door de media, althans de publieke omroep, kritiekloos overgenomen, terwijl dat helemaal niet is aangetoond.

Clean Air Nederland wil nu dat het roken op festivals (er zijn er nu jaarlijks meer dan zeshonderd) ook in de openlucht verboden wordt. ‘Niet te handhaven,’ reageerde de directie van Lowlands. Het  geluidsniveau van die feessies bleef natuurlijk buiten de orde, terwijl de gehoorschade volgens de eenstemmige kno-artsen vast staat. De joint als alternatief? Zit er dik in; wordt in coffeeshops (binnenshuis) al met smaak geconsumeerd. Over huichelarij gesproken.

Asperges me(e)

Marius Jaspers, een uiterst actieve blogger uit Haarlem, beschrijft vandaag onder de titel Zwarte Asperges een incident met een door hem ternauwernood voorkomen brandje bij de (even) afwezige buurvrouw. Een zekere Sjef reageert met een link naar Wikipedia, die bij mij het oude roomse sentiment oproept: het gregoriaanse gezang Asperges me, Domine hysopo…. (Besprenkel mij, Heer met hysop)

Dit was een gezang, dat – behalve in de paastijd want daarvoor had men een ander lied – op zondag aan het eind van de hoogmis (de gezongen mis) werd uitgevoerd. Opluchting: we konden naar huis ;-)

Het Asperges Me is een van de vele dingen die na het Tweede Vaticaans Concilie (1969) uit de r.-k. liturgie werden geschrapt. (Ik heb mensen gekend die onder meer daarom sindsdien niet meer naar de kerk gingen.) Een mooie solo-uitvoering van Asperges Me vind je hier op YouTube.

Sjef legt het verband met de momenteel overal geserveerde groente, die tot vervelens toe ‘het witte goud’ wordt genoemd. Niet voor het eerst, natuurlijk. Want als kinderen zongen wij, op de gregoriaanse noten al: ‘A-a-spe-e-erges mee, ei-ei-er-saus.’

Sterk in geruststelling

‘Volgens mij, hoef je je nergens over ongerust te maken, maar als je wilt dan verwijs ik je wel voor een onderzoek.’ Typische conclusie van Paul Rammeloo, tot in de jaren negentig huisarts te Best. Hij overleed eind vorige week na een kort ziekbed op 85-jarige leeftijd.

Ja, daar was Rammeloo sterk in, zijn patiënten gerust stellen en bemoedigen. Informeel, vriendelijk, geduldig, betrokken. Aan een computer in zijn spreekkamer is hij nooit toegekomen. Wij hadden in de jaren zeventig in verkiezingstijd een enorm portret van Joop den Uyl (Ome Joop) voor het raam hangen. Vond-ie maar niks en dat zei hij ook. Met een glimlach.

Als je voor een ingreep in het ziekenhuis had gelegen, kwam hij op de koffie om te kijken hoe het met je ging. Bij zijn 25-jarig jubileum als huisarts, organiseerden de patiënten een receptie. Het liep er storm. Het overweldigde hem zichtbaar – een beetje verlegen stond hij daar handen te schudden.

Wellicht was hij de laatste rokende huisarts. Stak er wel eens samen met een patiënt een op, in de spreekkamer. Het was geen beletsel voor een mooie oude dag,  Kon hij zich verdiepen in het leven en werk van Pablo Picasso. Zijn laatste openbaar optreden was een lezing over die kunstenaar in de bibliotheek, alweer jaren geleden trouwens.

Foto- en filmmanie zit professionelen dwars

Ieder diertje z’n pleziertje. Het is een wijdverbreid verschijnsel, de foto- en filmmanie. We kennen ze allemaal, de autobestuurders die afremmen als ze een (soms dodelijk) incident zien op de tegenoverliggende rijbaan. Er staat een fikse boete op, maar toch. Of de toeristen die in de bollenstreek de bloemen vertrappen. Om toch maar meer likes op Facebook de kunnen scoren. Dat  bereik je niet met het bord eten dat net voor je neus is gezet. Elk jaar kukelen er wel ‘n paar mensen in de Grand Canyon over de rand na het verzoek ‘nog ‘n klein stukje achteruit’. Er worden zelfs macabere grappen over gemaakt in de zin van ‘zo kom je nog eens van je wederhelft af’.

Maar waar vrijwel niemand bij stil staat:  de hoge vlucht die het fotograferen en filmen door iedereen in het voortschrijdende digitale tijdperk heeft genomen, kan de professionele beeldmaker flink dwars zitten. Niet zozeer vanwege oneerlijke concurrentie of zo. Fotografie, om het daarbij nu even te houden, is een vak. Neem de theaterfotografie. Gezelschappen laten de beelden van hun voorstelling doorgaans door een professional maken, ver voor de première, teneinde het resultaat aan de media ter beschikking te stellen. Fotograferen en geluidsopnamen maken tijdens de voorstelling is het publiek verboden. Vanwege het auteursrecht en de hinder die anderen daarvan kunnen ondervinden.

Bij amateurvoorstellingen lag het tot voor een aantal jaren wat anders, blij als men was met de visuele soms ook mediale aandacht. Maar de gesignaleerde ontwikkelingen gaven de voorzitter van zo’n theaterclub onlangs de volgende woorden bij zijn welkom in de mond: ‘Het is vanzelfsprekend dat het maken van beeld-  en/of geluidsopnamen niet is toegestaan.’ Het was zelfs niet nodig de bezoekers aan te sporen, hun telefoontjes uit te zetten. Iedereen hield er zich aan. Dat een ‘eigen’ fotograaf af en toe ietwat storend langs de scène scharrelde werd blijkbaar normaal gevonden.

Zo niet het bescheiden optreden, op afstand van een (semi-) professioneel met een eigen medium (geen Facebook). Een bestuurslid bleek niet te vermurwen en het lag aan de terughoudendheid van de fotograaf dat het geen echt incident werd.

Het is makkelijk om hier sarcastisch over te doen, maar ik houd het er maar op, de organisatoren van dergelijke plaatselijke evenementen aan te bevelen, zich op de positie van deze beroepswerkers of vrijwilligers te bezinnen en een regeling te treffen die hen het uitvoeren van hun taak mogelijk maakt.

‘t Is ammel wa mee de poassemis

Onlangs schreef ik over een ‘beroemde’ slijterij in vervlogen dagen. Die buurtwinkels hadden een belangrijke sociale functie. Het waren ontmoetingsplekken, waar het kleinschalige nieuws werd doorgenomen.

Terwijl de klokken van de Bestse Sint-Odulphuskerk oproepen tot de paasmis, moet ik denken aan wat ik hierover uit de eerste hand heb vernomen.

Het hoefde niet eens Pasen te zijn, om een klant van die slijterij te inspireren tot de verzuchting ‘t Is ammel wa mee de poassemis. Een Brabantse variant van het nog steeds niet verdwenen ‘het is toch wat’.

De man die zich daar te pas en te onpas aan overgaf, placht in de winkel te komen voor de gezelligheid, al nam hij dan natuurlijk wel wat mee. Kreeg maar niet genoeg van het buurten. Terwijl de klantenrij voor de toonbank (niks kassaband) opschoof, liet hij regelmatig nieuwe binnenkomers voorgaan om zijn oraties te kunnen voortzetten, steevast afsluitend met ‘t is toch wa enz.

In de slijtersfamilie (de nazaten) leeft hij op deze manier voort.

HESA

Laatst hoorde ik mijn zoon een uitdrukking van z’n opa gebruiken: HESA. Ik zal het hem wel ‘n keer door hebben gegeven, al heb ik HESA zelf nooit toegepast.

Mijn vaders carrière als schrijver en voordrachtkunstenaar kende – niet in het minst door zijn zelfkritiek – een enigszins moeizame start. Hij schreef in dat begin ook wel stukjes onder het pseudoniem Luctor, naar de Zeeuwse wapenspreuk, die – vertaald – luidt: ‘Ik worstel en kom boven.’ Zijn geliefde, mijn moeder dus, borduurde dat Luctor en Emergo op een lap zijde.

Als hij met een zware tegenvaller te maken kreeg, trachtte mijn vader zichzelf overeind te houden met de kreet: Heb Er Schijt Aan (HESA).

Als ik het goed heb, heeft hij dit pepmiddel in eerste instantie overgedragen op mijn oudste broer, die wel eens wat zwaar op de hand kon zijn. Ouders zouden er nu nog hun voordeel mee kunnen doen, zeg ik bescheiden.

Notre Dame

Notre Dame de Paris, heet ze officieel, die kathedraal. Er zijn immers meer Notre Dame's, zoals die van Lourdes, om er maar eentje te noemen. Onze Vrouwe, zonder Lieve ertussen, zoals bij de middeleeuwse hoofdkerken van Antwerpen en Breda. Wellicht niet eens de mooiste kathedraal van Frankrijk, die van onder meer Chartres, Reims en Amiens in aanmerking genomen. Maar meer dan welke kerk ook wereldberoemd. Parijs dat is de Eiffeltoren op nummer een en de Notre Dame op twee. De algoritmes van de sociale media verslikten zich dan ook in de tragische brand en legden 'automatisch' een verband met de Twin Towers in New York.

Toen ik in 1954 voor het eerst al liftend in Parijs belandde, was de Notre Dame op het Ile de la Cité, het eiland in de Seine waar beroemdheden als Greta Garbo woonden en dat gisteren geheel is ontruimd, het eerste doel. Het massa toerisme van vandaag kiest daar ook voor. Het is daar door de dag voortdurend een geroezemoes. Bij een volgend bezoek hoorde ik een Hollandse vrouw zeggen: 'Straks komt er een paus, een pater of een priester, wat ik je brom.'

Le Notre Dame de Paris is synoniem met de Franse, wat zeg ik, de Europese geschiedenis. Napoleon zette er zich in 1804 eigenhandig de keizerskroon op het hoofd. Dat is door de schilder Jean Louis David treffend in beeld gebracht. De koningen werden er niet gekroond, dat gebeurde in Reims, waar ze ook begraven liggen. Begin vorige eeuw bij de scheiding van kerk en staat, werd de kathedraal staatseigendom. Logisch dat president Macron onmiddellijk riep: 'we gaan haar herbouwen'. Als dat goed, wat wil zeggen ambachtelijk, gebeurt dan kan dat wel twintig jaar duren.

De Notre Dame is niet altijd een rooms-katholieke kerk geweest. Tijdens de Franse Revolutie was het even een tempel, waar de Godin van de Rede werd vereerd. De twee stompe torens van de kathedraal zijn gelukkig gespaard. Onvergetelijk is het door heel de wereld gevolgde luiden van de klokken, ter herdenking van de terroristische aanslagen in 2015.

Geschiedenis zei ik toch al?

Jongeren

Over mijn relatie tot (oordeel over) jongeren durf ik haast niet te schrijven. Ouwe zeur en bang om te generaliseren – ik heb immers ook goeie ervaringen met pubers. Maar het wordt je soms wel moeilijk gemaakt, te zwijgen. Zoals toen twee meiden me bijna omver liepen, op jacht naar snoep in een supermarkt. Nu zie ik in één exemplaar van de krant zoveel aanwijzingen dat mijn gedachten over (de omgang met) jongeren minstens ‘n beetje kloppen, dat ik zeg: dan gaat het maar eens los.

Het meest recente uitstel van Brexit krijgt een plekje onder de ‘gemengde berichten’ op pagina 2, want de voorpagina is gereserveerd voor ja, de jongeren. Ze zijn te dik en ‘snacken liever even bij de Appie’, dan dat ze in de pauze een boterham van thuis verorberen.
Nou ja, we wisten het eigenlijk al, maar het is toch goed, de eigen mening van die kinderen te weten, dacht de verslaggever en nam in de inleiding hun weerwoord  op: ‘Gezond eten is duur.’ Maar zie ik hier een symptoom van ‘hersens nog in staat van ontwikkeling’, hopelijk niet verpest door drank, drugs of allebei?

Ik vind in het algemeen dat de ‘opvattingen’ van pubers, ook die lacherig geuit op tv, veel te serieus worden genomen. Weliswaar geldt als vanouds het adagium ‘wie de jeugd heeft, heeft de toekomst,’, maar het lijkt steeds meer op een wedstrijdje wie aait ze het effectiefst over de bol. Laat ze zich eerst maar eens waar maken.

Twee columnisten zitten op hetzelfde spoor. De een: ‘Mijn broer en zijn vrouw mochten weliswaar mee met hun dochters op vakantie in Spanje, maar in het hotel moesten ze net doen of ze elkaar niet kenden en mochten ’s avonds ook niet mee uit. Dus wist ik wel hoe het zat met puberende meisjes.’ De andere: ‘Mijn naar huis gaan van de beginnende stapavond had iets van een vlucht. Weg van de plek waar volgespoten lippen het ideaal zijn en oppervlakkigheid de norm.’

Laatst zag ik een jongetje spelen met de automatische deuren van een winkelcentrum. Toen ik probeerde hem te corrigeren, zei z’n moeder: ‘hij heeft ‘n achterstand’.

Dat zal ‘t wezen.

Drank

Niets is meer zoals het was. Dat wist u natuurlijk al. Maar een recente publicatie in het gezaghebbende artsentijdschrift The Lancet doet wat dat betreft de deur dicht: drink geen alcohol, geen druppel. En je blijft leven. Weg met de genotsmiddelen, de tabaksrook incluis.

‘Een matig mens is zijn vrijheid waard.’ Was dat niet een slagzin van de VVD in haar kleuterjaren? Om snel te vergeten? Gy geleuft dat. Je mag niks meer. Laatst zag ik een mevrouw op tv, die een veganistisch dieet voor honden propageerde. Grrrrr.

Nu even serieus – en ik beloof héél even: het drankgebruik onder de jongeren in Zuid-Oost Brabant, door de krant nader aangeduid als de Kempische kids, loopt de spuigaten uit. Moeten we zeker wat aan doen, hoewel…proost zal menigeen zeggen.

Laat ik nu uit de bijbel hebben geleerd, dat Jezus Christus de zon best in het water kon zien schijnen: hij veranderde dat water immers in wijn. En reken maar dat daar op die bruiloft in Kana fors werd ingenomen. Immers het commentaar luidde: wie bewaart er nu de beste wijn voor het laatst, als niemand het verschil meer proeft.

Onlangs werd ons, alweer via de krant, het levensrecept van een 98-jarige toegeschoven: elke dag een borreltje en een sigaar. Dit verhaal is niet nieuw, want ik vernam destijds ook zoiets van mijn vader, al gold het toen een eeuweling. De honderdjarige kreeg als weerwoord: ‘Mijn oom deed dat ook, maar die is maar zeventig geworden.’ Waarop het feestvarken, nog lang niet van gisteren, reageerde: ‘Dan heeft-ie het niet lang genoeg volgehouden.’

Beierse bierpul

‘n Tikkeltje potsierlijk vond ik het wel, die paginabrede foto met Máxima drinkend uit  een Beierse bierpul, waarvan het deksel conflicteerde met haar kolossale hoed. Zie ik naast haar de glimmende pretoogjes van Bavariabrouwer Swinkels?

Het geluk kan de eigenaren van het 300-jarige  Brabantse familiebedrijf niet op want het jubileum heeft hun het predicaat ‘koninklijk’ opgeleverd. Royal Swinkels Family Brewers, dat wel, vanwege de internationale handel. Was er niet ooit een juridisch conflict met Beieren over de Latijnse naam Bavaria? Dat is dan keurig opgelost, zonder aantasting van de oernaam.

Ooit was de Lieshoutse brouwer een bescheiden speler (zoals dat tegenwoordig heet) op de Brabantse biermarkt. In het midden van de vorige eeuw vond ik zijn gerstenat zelfs – sorry – op z’n zachtst gezegd niet lekker. Uiensmaak? Beiers hoedje af dus voor wat de Swinkelsen hebben bereikt.

Maar om op het oude Bavaria nog even terug te komen: ik heb een slijtersvrouw gekend, die tegen een klant zei: ‘haal dat maar bij de kruidenier’.

Die vrouw was sowieso niet voor een kleintje vervaard. Stapte naar de auto van een kerel, die zonder te betalen een dure fles cognac had meegenomen, met de woorden: ‘Geef hier, da’s van mij.’ Ja, gebrek aan kennis over het verschil tussen mijn en dijn is er altijd geweest. Maar destijds lagen er nog geen revolvers in handschoenenkastjes.

De slijterij bestaat niet meer (dankzij de kruideniers, respectievelijk supers en webwinkels) maar blijft wereldberoemd in Nederland, want vermeld in de romancyclus De Tandeloze Tijd van A.F.Th. van der Heijden.

Demoniseren?

Nog vóór de verkiezingen zei de schrijver Guus Kuijer op Twitter: ‘Dat de kiezer altijd gelijk heeft, is een bewezen misverstand.’ Een fraai doordenkertje. Nu het stof is neergedaald, is het in de media Thierry Baudet voor en na. Alsof Pim Fortuyn uit zijn Italiaanse graf is opgestaan. Zoek de verschillen.
De kranten, verlucht met grote portretten van de meest besproken man van het jaar, breken zich het hoofd over de vraag wat bij de bejegening van Baudet kan en wat niet. ‘Doodschieten Paf’ in elk geval niet.
De nachtradio van BNN/Vara kwam van een koude kermis thuis, toen ze aan de luisteraars vroeg of het demoniseren (een woord dat bestaat sinds Fortuyn) al dan niet aanvaardbaar is. De presentator moeten de zweetpareltjes op het voorhoofd hebben gestaan, toen enkele reaguurders betoogden: als Baudet dingen zegt die onaanvaardbaar zijn, dan mag je daar best met vol geschut (ai, da’s mijn weergave, maar het is overdrachtelijk bedoeld) tegenin gaan. ‘Dank voor uw reactie.’
Discussieer maar lekker door, maar houd je fatsoen. Het ebt wel weer weg. Woorden zijn nog geen daden, vraag maar aan Wilders.

Brabants

Ooit werkte ik voor Brabant Pers, ‘n soort journalistiek toeleveringsbedrijf. In die functie ging ik als verslaggever naar de ledenvergadering van de afdeling Brabant van de vpro in Breda. Mijn stukje kwam niet in het Eindhovens Dagblad. ‘Afgelegd,’ zoals dat heet, door een eindredacteur onder het motief: ‘Te Bredaas.’ Van die man kan ik me geen zelfgeschreven letter herinneren, wel dat zijn carrière zo ongeveer eindigde als prins carnaval.

Ik moest hieraan terugdenken, toen ik vernam dat Ronald Goedemondt, vooral bekend als cabaretier, na enkele maanden prima columns te hebben geschreven voor de weekendbijlage van het ED, aan de kant is gezet wegens ‘niet Brabants genoeg’. Goedemondt sloeg terug met een afscheidsstuk, waarin hij ‘de vuile was buiten hing’. Het pleit dan wel weer voor de krant dat zoiets mag.

Brabants, wat is dat? Guus Meeuwis? De Brabantse nachten die volgens het lied lang heten te zijn? Massale dumping van drugsafval in de bossen? Het standbeeld van Michael Jackson bij de McDonalds? Brainport? Het fouilleren op wapens van het winkelend publiek in Helmond? De entree van FvD als op één na grootste partij in Provinciale Staten? De Tilburgse autobranden? Hou toch op.

Ronald Goedemondt bleek (ook al) iets te kunnen, wat voor de doorsnee journalist niet is weggelegd, namelijk columns schrijven. Voor zoiets moet je namelijk ‘n beetje kunnen doordenken, respectievelijk wat achtergrondkennis hebben.

In dezelfde zaterdagkrant waar G. zijn vertrek aankondigde stond een historische foto van een neomist. Dat is (was) een pas gewijde priester, die geflankeerd door zijn ouders en voorafgegaan door bruidjes (maagdekens zeiden ze ooit) op weg was naar de kerk van zijn doop voor het opdragen van wat heette zijn ‘eerste heilige mis’. Brabantser kan bijna niet, maar de journalist die het bijschrift maakte wist van toeten noch blazen, terwijl hij één muisklik verwijderd was van het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven waar alles haarfijn staat opgeschreven.

Waterschap, geen echt stemadvies maar…

Met stemadviezen houd ik mij in de regel niet bezig. Ik geef toe, dat ik vorig jaar de verkiezingsprogramma’s van de raadskandidaten in Best heb vergeleken, wat natuurlijk tot een uitkomst leidde, maar meer ook niet. Het waterschap – in ons geval De Dommel – da’s natuurlijk andere koek, al was het alleen maar omdat het nog verder van ons afstaat dan provinciale staten. Terwijl het belang, zeker gezien de discussie over het klimaat, toch niet onderschat mag worden.

U weet natuurlijk dat de statenverkiezing van komende woensdag meer dan ooit ‘gestuurd’ wordt door de landelijke politiek. Helaas, maar dan had de negentiende-eeuwse wetgever de verkiezing van de leden van de Eerste Kamer, maar niet moeten toebedelen aan de (nieuwe) provinciale staten. Zogenaamde getrapte verkiezing.

Met de waterschapsverkiezing is de situatie in democratische zin nog ‘n graadje erger. De meerderheid wordt weliswaar rechtstreeks gekozen, maar enkele belangengroepen, waaronder de landbouw en het zakenleven,  hebben het recht zonder tussenkomst van wie dan ook leden aan te wijzen. Zogenaamde geborgde zetels. Verder hebben gevestigde partijen als het CDA en de VVD lijsten ingediend.

Al bijeen zijn er in oostelijk Brabant negen deelnemende groeperingen, waarvan de achtergrond – lees: hun bedoelingen – niet alle even duidelijk zijn. Wat moet ik bij voorbeeld met een toevoeging als ‘niet politiek, wel deskundig’ of met een naam zonder meer als ‘Werken aan water’?

Zo ben ik dan toch ongewild bezig onderscheid te maken. Laat ik er dan maar een tip aan toevoegen. Kijk in elk geval in het immers vooraf bezorgde overzicht naar eventuele bekenden, van wie u weet waar ze voor staan. Ik heb er enkelen gevonden en mijn keuze gemaakt.

Tweehonderd

De gemeente Best bestaat tweehonderd jaar. Bijna, want weliswaar tekende Willem de Eerste op 17 augustus 1819 het koninklijk besluit, waarbij Verrenbest, Naastenbest, Aarle en De Vleut werden losgekoppeld van Oirschot, maar de ingangsdatum was pas 1 januari 1821. Er zou dus wel twee jaar feest gevierd kunnen worden, maar Best houdt het toch maar op de komende zomermaanden met het hoogtepunt in augustus. Je kunt cynisch doen over deze tijdige aanpak, maar ik houd het maar op realisme. Waarom? In 1950 telde Nederland nog meer dan 1000 gemeenten en vandaag zijn er nog maar 355.

Herindelingen blijven in de lucht hangen. Zittende bestuurders doen daarover uit strategische overwegingen doorgaans het zwijgen toe, oud-bestuurders voelen zich wat vrijer, getuige bij voorbeeld de volgende recente opmerking van een Eindhovense oud-wethouder naar aanleiding van het gehakketak rond een voorlopig afgeblazen fusie van de stad en de gemeente Nuenen: 'Kijk je wat verder, dan zijn Veldhoven met ASML, Best met Philips, voldoende bouwgrond en Ekkersrijt voor Eindhoven belangrijker dan “Astrix en Obelix”-Nuenen.' Die Galliërs zijn er volgens mij 'n beetje met de haren bij gesleept, maar alla.

Genoeg, het is feest! Er is drie ton voor uitgetrokken, waarvan een derde voor particuliere initiatieven. Een speciale website vertelt er meer over en ook over belangrijke momenten in de Bestse historie. In 1817 telde de boeren gemeenschap 1780 inwoners. Daarna liep het aantal zielen enigszins terug, maar vanaf 1832 ging het crescendo. In de jaren dertig van de vorige eeuw kwam de industrialisatie met de komst van de schoenenfabriek Bata op gang en vanaf de Tweede Wereldoorlog kun je de ontwikkeling – zoals bijna overal in dit land – gerust stormachtig noemen. Op een gegeven moment, in de jaren 60-70 werden er – landelijk – vraagtekens bij gezet. Termen als 'grenzen aan de groei' en small is beautiful deden opgang en er was zelfs een plaatselijke politieke partij die uitriep: 'Best groeit. Moet dat?' Gerommel in de marge. Mogelijk bereikt Best, dat nog steeds nieuwe woonwijken uit de grond stampt, dit jaar de 30.000 inwoners.

Best hoorde dus eeuwenlang bij Oirschot en het heeft jaren geduurd eer de boedelscheiding definitief was. 'n Tikkelje onderlinge animositeit tussen de dorpen is altijd blijven bestaan. Des te interessanter is het evenement dat in het kader van de jubileumviering wordt georganiseerd: een dorpentocht te voet en per fiets, met als doel: mensen met elkaar in contact brengen.

Nuttig voor nu en straks, zal ik maar zeggen.

Vrouwencommando

Internationale Vrouwendag! De uitgever van De Persgroep (de Vlaming Christian Van Thillo in persoon?) beval de redacties van AD con sorten, waaronder de drie Brabantse dagbladen aan, de krant van heden zoveel mogelijk door vrouwen te laten maken. De adjunct (!) chef redactie van het Eindhovens Dagblad, een vrouw, slaat terug.

Niet dat de kranten niet aan de wens van de uitgever hebben voldaan. We vinden die bladen een reeks door vrouwen geproduceerde artikelen, waaronder een groot interview met emancipatie-minister Ingrid van Engelshoven over het tekort aan vrouwen aan de top en de ‘slappe smoezen’ waarmee ‘de mannen’ dat verdedigen.

Maar van harte ging het dus niet, Onder de kop Aan ‘t roer, omdat ik vrouw ben schrijft Olga van Lierop in het ED een geharnast verhaal (geweldig geïllustreerd door politiek tekenaar Mat Rijnders met een vrouw die in een rijdende auto het stuur van haar man overneemt) waarin zij om te beginnen geen geheim maakt van de consternatie die het idee van de uitgever op de redactie heeft veroorzaakt:: ‘Vrouwen en mannen buitelden over elkaar heen om hun afschuw te uiten.’ Maar de hoofdredactie was niet te vermurwen. Een treffende aanduiding van de situatie sinds de ‘ultieme’ concentratie en commercialisering van het dagbladwezen. De onafhankelijkheid van de redacties is volkomen zoek. Voorgangers van de huidige hoofdredacteuren draaien zich om in hun graf.

Toch mag er meer geschreven worden dan ooit, zonder dat ontslag onmiddellijk op de loer ligt. Dus  bijt ED-redacteur Van Lierop in een paginagrote beschouwing van zich af: Niet dat ze Vrouwendag flauwekul vindt. Daarvoor is de positie van veel vrouwen in de wereld te hachelijk. ‘Maar in onze cultuur, waar de emancipatie gelukkig veel verder is gevorderd, is zo’n themadag toch ‘n beetje potsierlijk en leidt het vooral tot symboolpolitiek, met statements zoals ons bedrijf ze maakt.’

Ik maak een buiging voor dit Vrouwencommando en beloof: ooit komt het helemaal goed.